Język hetycki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Język hetycki (zw. również nesyckim) – najlepiej znany z wymarłych języków z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich. Mówili nim Hetyci w Azji Mniejszej w II tysiącleciu p.n.e. Poświadczony już w staroasyryjskich tekstach klinowych z Kanesz (Nesa, XVIII–XVII w. p.n.e.) był głównym językiem dokumentów klinowych z Hattusa, stolicy państwa Hetytów.

Wyróżnia się trzy okresy rozwoju języka hetyckiego:

  • starohetycki (od XVI do połowy XV w. p.n.e.),
  • średniohetycki (od połowy XV do XIV w. p.n.e.),
  • nowohetycki (od początku XIV do XIII w. p.n.e.).

Teksty starohetyckie są najstarszymi pisanymi zabytkami w rodzinie języków indoeuropejskich. Odkryte zostały w północnej Turcji w ruinach starożytnego pałacu królewskiego. Znaleziono tam 13 tysięcy glinianych tabliczek z hetyckim pismem klinowym. Odczytał je czeski orientalista Bedřich Hrozný i udowodnił indoeuropejskie pochodzenie języka. Swoje dokonania ogłosił 24 listopada 1915 podczas wykładu w Towarzystwie Bliskowschodnim w Berlinie. Wydarzenie to uznaje się za narodziny hetytologii.

Językoznawcy wciąż nie są pewni, czy języki anatolijskie oderwały się od języka praindoeuropejskiego i rozwijały samodzielnie, czy też były po prostu jednymi z pierwszych, które ten proces rozpoczęły. Choć wciąż nie rozwikłano wielu zagadek, postępujące badania wykazały istnienie w języku hetyckim znacznie większej liczby słów pochodzenia indoeuropejskiego niż wcześniej oceniano.

Język hetycki posługiwał się dziewięcioma przypadkami, a więc o jednym więcej niż język praindoeuropejski. Do XVI wieku p.n.e. pisany był pismem klinowym.

Na początku XX wieku odkryto inskrypcje zapisane hieroglifami. Pismo zostało nazwane hetyckim pismem hieroglificznym. Najstarsze zabytki tego typu pochodzą z połowy II tysiąclecia p.n.e. Pismo prawdopodobnie zostało stworzone na potrzeby sztuki monumentalnej. Posługiwano się nim do połowy I tysiąclecia p.n.e.[1]

Przypisy

  1. D. Diringer, Alfabet, czyli Klucz do dziejów ludzkości, Warszawa 1972, s. 91-95.

Wskazówki bibliograficzne[edytuj | edytuj kod]

  • C. R.Gurney, Hetyci, Warszawa 1972.
  • I. R. Danka, Języki anatolijskie, [w:] L. Bednarczuk (wyd.), "Języki indoeuropejskie", t. I, Warszawa 1986, s. 292 nn.
  • Maciej Popko, Ludy i języki starożytnej Anatolii, Warszawa 1999.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]