Jan I Dobry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan I Dobry
Z Bożej łaski król Portugalii i Algarve, Pan Ceuty
JoaoI-P.jpg
Król Portugalii
Okres panowania od 6 kwietnia 1385
do 14 sierpnia 1433
Poprzednik Ferdynand I Burgundzki
Następca Edward I Aviz
Dane biograficzne
Dynastia Aviz
Urodziny 11 kwietnia 1357, Lizbona
Śmierć 14 sierpnia 1433, Lizbona
Ojciec Piotr I Sprawiedliwy
Matka Teresa Gille Lourenço
Żona Filipa Lancaster
Dzieci Edward I Aviz
Henryk Żeglarz

Jan I Dobry lub Wielki, port. João I (ur. 11 kwietnia 1357 w Lizbonie, zm. 14 sierpnia 1433 w Lizbonie), król Portugalii od 1385 roku.

Jan był nieślubnym synem króla Piotra I i Teresy Lourenço. W 1364 został wielkim mistrzem zakonu Avis. Po śmierci brata, Ferdynanda (1383) w Portugalii zapanował krótki okres interregnum, gdyż Ferdynand nie miał męskiego potomka. Ślub jego jedynej córki, Beatrycze, z Janem I, królem Kastylii sprawiłby, że Portugalia zostałaby podporządkowana Kastylii, na co miejscowa ludność nie chciała się zgodzić.

Początek rządów[edytuj | edytuj kod]

Wreszcie, po dwóch latach anarchii, 6 kwietnia 1385 r. cortes (kortezy), czyli rada królestwa podjęła decyzję o ogłoszeniu królem przyrodniego brata zmarłego monarchy, Jana d'Aviz. Doprowadziło to do wojny z Kastylią. Latem 1385 roku armia kastylijska, wspierana przez kawalerie francuską i prowadzona przez Jana I, wkroczyła do Portugalii z zamiarem zdobycia Lizbony i odebrania tronu Janowi I d'Aviz. Ponieważ działo się to podczas wojny stuletniej, z pomocą Portugalii przeciw Francji i Kastylii stanęła Anglia. Wojska kastylijskie zostały rozgromione m.in. bitwie pod Atoleiros i w decydującej bitwie pod Aljubarrotą, przez znacznie mniejsze siły pod dowództwem Jana I Dobrego i Nuno Alvaresa Pereirę. Wojna z Kastylią została wygrana i nowy król został uznany przez pozostałe państwa. Kastylia zrezygnowała z roszczeń po śmierci swojego króla, w 1390 r. W 1415 zajął Ceutę, miasto w północnym Maroku. Był to pierwszy krok do przejęcia handlu morskiego z Maghrebem.

Batalha de Aljubarrota 02.jpg

bitwa pod Atoleiros zwycięscy Portugalczycy są na prawo

Małżeństwo i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

W 1387, w dowód przyjaźni z Anglią, Jan poślubił córkę Jana z Gandawy, księcia Lancaster - Filipę Lancaster. Para miała kilkoro dzieci:

Ponadto, Jan miał jeszcze dwoje dzieci z Inês Pires:

Janowi udało się nie dopuścić do walk bratobójczych pomiędzy synami o koronę Portugalii. Jego najbardziej znanym synem jest trzeci z kolei, Henryk Żeglarz, który wyprowadził ten mały kraj ku mocarstwowości.


Poprzednik
Ferdynand I Burgundzki
Armoiries Portugal 1247.svg król Portugalii
1385–1433
Armoiries Portugal 1247.svg Następca
Edward I Aviz