Henryk I Kardynał

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk I Kardynał
Król Portugalii, Algarve i innych ziem za morzem w Afryce, Lord Gwinei
17- Rei D. Henrique - O Casto.jpg
Król Portugalii
Okres panowania od 4 sierpnia 1578
do 31 stycznia 1580
Poprzednik Sebastian I Aviz
Następca Filip I Habsburg
Dane biograficzne
Dynastia Aviz
Urodziny 31 stycznia 1512
Śmierć 31 stycznia 1580
Ojciec Manuel I Szczęśliwy
Matka Maria Aragońska
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Henryk Kardynał (port. Dom Henrique, O Grande Inquisidor, ur. 31 stycznia 1512 w Lizbonie, zm. 31 stycznia 1580 w Almeirim) – król Portugalii w latach 1578-1580, piąty syn króla Manuela I i jego drugiej żony, Marii Aragońskiej.

Jako piąty syn Manuela I, Henryk nie liczył na sukcesję tronu. Oddał się więc duchowieństwu, postanowił w ten sposób reprezentować interesy portugalskie, w czasach, gdy na półwyspie Iberyjskim Kościołowi Katolickiemu przewodziła Hiszpania. Szybko wspinał się po szczeblach hierarchii kościelnej. Był arcybiskupem Bragi, pierwszym arcybiskupem Evora, aż w końcu arcybiskupem Lizbony. Od 1539 do 1579 był zwierzchnikiem inkwizycji portugalskiej. Choć nie uczestniczył w żadnym, został uznany za jednego z dwóch faworytów do sukcesji na tronie watykańskim na obydwu konklawe odbywających się w 1555 roku (brat Henryka, król Portugalii - Jan III poprosił swojego kuzyna, cesarza Karola V, żeby poparł jego kandydaturę, kupując głosy kardynałów).

Był zwolennikiem niezależności Portugalii, przyciągnął do swych przekonań jezuitów, z których usług chciał korzystać również w Imperium zamorskim. W 1550 roku ustanowił uniwersytet w Evorze. W latach 1562 - 1568 regent, opiekował się nieletnim infantem Sebastianem I z dynastii Aviz. Po tragicznej bitwie w 1578 pod Alcácer-Quibir, w której młody Sebastian zginął, Henryk wstąpił na tron Portugalii, w Mosteiro de Alcobaça po otrzymaniu potwierdzenia o śmierci kuzyna. Gdy wstąpił na tron zrezygnował z duchowieństwa, i szukał sposobu na zapewnienie kontynuacji dynastii Aviz, ale jego prośbom nie przychylił się ówczesny papież Grzegorz XIII, który był spowinowacony z Habsburgami.

Pomimo problemów z sukcesją, Henryk I nigdy nie ustanowił swoim następcą kuzyna o Prior do Crato (port. Przeor Crato; Tytuł - najwyższy w hierarchii w zakonie Hospitalários. Nazwa pochodzi od dominium w Crato, które zakonowi przekazał król Sancho II w 1232 roku), ponieważ nie uznawał legitymizmu Dom Antonia. Wskutek tego, po śmierci Henryka nastąpił okres kryzysu w sukcesji tronu portugalskiego. Antonio, Prior do Crato wstąpił ostatecznie na tron, ale nie udało się mu go utrzymać. Stracił go na rzecz swojego kuzyna - Filipa II, króla Hiszpanii.

Król-kardynał umarł w 1580 roku zostawiając państwo pod panowaniem junty pięciu kardynałów. W listopadzie 1580 roku Filip II wysłał księcia Alby, aby zdobył Portugalię. Lizbona upadła bardzo szybko i Filip II Hiszpański został wybrany królem portugalskim przyjmując imię Filipa I, wybór został przeprowadzony pod warunkiem, że teren Portugalii oraz jej terytoria zamorskie nie zostaną jedną z prowincji hiszpańskich.


Poprzednik
Sebastian I
Armoiries Portugal 1247.svg król Portugalii
1578–1580
Armoiries Portugal 1247.svg Następca
Antoni de Crato