Dionizy I

Dionizy I Rolnik Z Bożej łaski król Portugalii i Algarve
Król Portugalii
Okres panowania	od 16 lutego 1279 do 7 stycznia 1325
Poprzednik	Alfons III
Następca	Alfons IV Dzielny
Dane biograficzne
Dynastia	Burgundzka
Urodzony	9 października 1261, Lizbona
Zmarł	7 stycznia 1325, Santarém
Ojciec	Alfons III
Matka	Beatrycze Kastylijska
Żona	Izabela Aragońska
Dzieci	Alfons IV Dzielny Konstancja Portugalska

Dionizy I, port. Dinis, zwany Rolnikiem, Trubadurem albo Królem Chłopów (9 października 1261 - 7 stycznia 1325) był szóstym królem Portugalii od 1279 r.

Dinis był synem króla Portugalii, Alfonsa III i jego żony, Beatrycze Kastylijskiej. Choć jego ojciec starał się utrzymywać poprawne stosunki z klerem, to jednak gdy Dinis wstępował na tron, relacje z Kościołem były trudne. Dinis przysiągł wierność papieżowi, ale udzielił azylu templariuszom i ustanowił w ich miejsce Zakon Chrystusa w 1319 r., w założeniu będący kontynuacją Zakonu Świątyni.

Po rekonkwiście Dinis nie miał sąsiadów, z którymi mógłby walczyć, i cała jego polityka koncentrowała się na sprawach wewnętrznych. Krótka wojna z Kastylią zakończyła się paktem granicznym (1297) w Alcanizes, który trwa do dziś.

Polityka Dinisa w kraju ukierunkowana była na centralizacje władzy i uzyskanie autonomii od papiestwa, oraz kompromis między Kościołem a koroną portugalską, czego wyrazem było podpisanie w 1289 r. konkordatu z Rzymem. W Portugalii zakładał miasta, budował zamki, kopalnie metali, wiele podróżował po kraju. W 1308 r. podpisał pierwszy układ handlowy (z Anglią)W 1293 r. stworzył Bolsa dos Mercadores - instytucje do wspierania portugalskiego handlu zagranicznego, umocnił handel z Anglią, Francją i Flandrią - eksort produktów rolnych, soli, ryb; import tkanin i minerałów. Założył marynarkę wojenną- ochrona wybrzeża przed piratami(w 1307 r. mianował pierwszego admirała floty portugalskiej - Nuno Fernandes Cogominho); zarządził budowę stoczni.

Przydomek "Rolnik" wziął się ze szczególnej troski króla o najniższe klasy społeczne. Szczególną zasługą króla było sadzenie lasów na brzegu Atlantyku, aby blokowały wdzieranie się wydm na tereny uprawne; wiele zasadzonych wówczas lasów służy do dziś. Zapewnił także w ten sposób budulec dla przyszłych statków portugalskich. Kazał również osuszać bagna, zagospodarowywać nieużytki. Ułatwił redystrybucję i zagospodarowywanie ziem, zakładał wsie i osady oraz kooperatywy rolne na północy kraju. W 1311 r. zakazał karczowania winnic. Zaludniał tereny nadgraniczne z Kastylią nadając wielu miejscowościom przywileje typu miejskiego (cartas de foral) i budując sieć 50 fortec. Rekolonizował dawne tereny rzymskie, upowszechnił targi (feiras francas), odbywały się dwa razy w tygodniu u stóp kościołów i były zwolnione z podatków.

Jako uzupełnienie XII w. inquiricoes gerais (kontrola przez kancelarię królewską dotycząca prawnego stanu posiadania ziem przez szlachtę i arystokrację) wydał przepisy zakazujące osobom duchownym i instytucjom kościelnym zakupu tzw. bens de raiz (port. dóbr rodowych; nieruchomości na terenach miejskich lub wiejskich), co miało ograniczyć ilość dóbr kościelnych i wzmocnić władzę królewską.

Zainteresowania Dinisa to również nauki humanistyczne. Sam napisał kilka książek, wspierał naukowców, założył w 1290 r. Uniwersytet w Lizbonie, w 1308 r. przeniesiony do Coimbry. Upowszechnił użycie języka portugalskiego w oficjalnych dokumentach państwowych, wprowadził użycie papieru.

Mimo pokojowego panowania, jego śmierć (1325) przyniosła walkę pomiędzy jego dwoma synami: Alfonsem, dziedzicem korony i nieślubnym Alfonsem Sanchesem (1289-1329), lordem Albuquerque. Konflikt zakończył się dzięki mediacji królowej-wdowy - Izabeli Aragońskiej, a z walki zwycięsko wyszedł dziedzic korony, który rządził jako Alfons IV.

Przodkowie

Sancho I król Portugalii

Alfons II Gruby król Portugalii

Dulce Berenguer

Alfons III król Portugalii

Alfons VIII Szlachetny król Kastylii

Urraka Kastylijska

Eleonora Plantagenet

Dionizy I

Ferdynand III Święty król Kastylii i Leónu

Alfons X Mądry król Kastylii i Leónu

Elżbieta Hohenstauf

Beatrycze Kastylijska

-

Maria de Guzman

-

Potomstwo

Z Izabelą Aragońską, Dionizy miał dwoje ślubnych dzieci:

• córka Konstancja, poślubiła Ferdynanda IV Kastylijskiego,
• syn Alfons, został królem Portugalii jako Alfons IV Dzielny.

Z kochanką Marią Pires, miał syna Jana Alfonsa (ok. 1280-1325), pana Lousã. Z Marinhą Gomes (ok. 1260-?), miał dwie córki:

• Marię Alfonsę (ok. 1290- po 1340),
• Marię Alfonse (?-1320), zakonnicę w Odivelas.

Z Grácią Froes (ok. 1265-?), miał syna Piotra Alfonsa (1287-1354), hrabiego Barcelos. Z Aldonçą Rodrigues Talha (ok. 1260-?) syna - rywala Alfonsa IV - Alfonsa Sanchesa (1289-1329), lorda Albuquerque. Z innymi nieznanymi kobietami miał:

• Ferdynanda Sanchesa (ok. 1280-1329),
• Piotra Alfonsa (ok. 1280-?).

Poprzednik Alfons III Odnowiciel

Król Portugalii 1279 – 1325

Następca Alfons IV Dzielny