Jesionik

Jesionik Jeseník
Ratusz
Herb Jesionika Flaga Jesionika
Państwo	Czechy
Kraj	ołomuniecki
Burmistrz	Petr Procházka
Powierzchnia	38,22 km²
Wysokość	432 m n.p.m.
Populacja (2011) • liczba ludności • gęstość	12 204 327,3 os./km²
Kod pocztowy	790 01
Położenie na mapie Czech Jesionik
50°13′47″N 17°12′17″E
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Jesionik (czes. Jeseník, do roku 1947 Frývaldov, niem. Freiwaldau, pl. dawniej Frywałdów, Frywałd) - miasto w Czechach, w kraju ołomunieckim, na pograniczu Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník) i Gór Złotych (czes. Rychlebské hory). Jesionik położony jest na Czeskim Śląsku, a historycznie na Dolnym Śląsku. Według danych z 11 marca 2011 powierzchnia miasta wynosiła 3 823 ha, a liczba jego mieszkańców 12 204 osób.

Historia

Pierwsza wzmianka o Jesioniku pochodzi z roku 1267, z czasów kolonizacji kraju. Już z tego okresu pochodzą informacje o poszukiwaniach górniczych rud metali. W źródłach łacińskich miasto figuruje jako Vriwald, w niemieckich jako Freiwalda.

W przeszłości Jesionik był największym miastem biskupiego księstwa nyskiego, leżącym na obecnych terenach czeskich. W czasach późniejszych rozwój miasta i okolicy związany był przede wszystkim z pierwszym na świecie zakładem wodoleczniczym, który został założony przez Vincenza Priessnitza. Stąd pochodzi czeska nazwa uzdrowiska - Priessnitzovy lázně (oficjalnie Lázně Jeseník, niem. Bad Gräfenberg), a główny pawilon nosi nazwę Priessnitzovo sanatorium. Nazwa drugiego sanatorium (pawilonu) Ripper pochodzi od nazwiska zięcia Priessnitza, który miał duży wpływ na rozwój uzdrowiska. Pawilon dziecięcy - Karolina nosi imię córeczki Priessnitza, której nie udało się wyleczyć i zmarła, kiedy miała 3 lata. Najdłuższy pawilon nazywa się Bezruč, a kolejny - Maryčka.

W 1888 miasto uzyskało połączenie kolejowe z Hanušovicami do Głuchołaz - budowa wymagała skomplikowanych rozwiązań technicznych ze względu na duże różnice wysokości na trasie biegnącej przez Ramzovske sedlo (początkowo planowano tunel pod Červenohorskim sedlem, ale zarzucono go z powodów finansowych).

Do 1918 Jesionik był miastem zamieszkałym niemal wyłącznie przez Niemców - spis z 1910 wykazał, że dla 99,5% był on językiem ojczystym. Wśród wyznań 95,5% stanowili rzymscy katolicy. W 1930 spis wykazał 8959 Niemców oraz 1281 Czechów i Słowaków;

• 9816 rzymskich katolików,
• 301 ewangelików,
• 121 husytów,
• 82 starokatolików,
• 11 prawosławnych,
• 98 żydów,
• 146 bez wyznania.

Według spisu w 2001 w mieście mieszkało:

• 11206 Czechów,
• 451 Morawian,
• 366 Słowaków,
• 136 Niemców,
• 39 Ślązaków,
• 29 Polaków,
• 28 Romów

i po kilkanaście osób innych narodowości. Podział religijny wyglądał następująco:

• 2471 rzymskich katolików,
• 142 ewangelików,
• 68 husytów,
• 36 prawosławnych,
• 19 Świadków Jehowy,
• 8728 bez wyznania,
• 869 nie podało.

Znane postacie związane z Jesenikiem

• Karl Ditters von Dittersdorf, kompozytor, starosta Jesenika,
• Vincenz Priessnitz, twórca hydroterapii, założyciel uzdrowiska w Jeseniku,
• Nikołaj Gogol, pisarz, kuracjusz
• Károl Khuen-Héderváry, ban Chorwacji i premier Węgier

Znani Polacy związani z Jesenikiem

• Wincenty Krasiński, generał, kuracjusz,
• Zygmunt Krasiński, pisarz, kuracjusz.

Podział administracyjny

Miasto (gmina) dzieli się na następujące części:

• Bukovice
• Dětřichov
• Jeseník

Demografia

Rok	1970	1980	1991	2001	2003
Liczba ludności	9 957	12 342	13 039	12 700	12 457

Źródło: Czeski Urząd Statystyczny

Religia

• Kościół Rzymskokatolicki – parafia Wniebowzięcia Panny Marii (dekanat Jeseník)
• Ewangelicki Kościół Czeskobraterski (Morawskośląski Seniorat)
• Czechosłowacki Kościół Husycki
• Kościół Prawosławny Czech i Słowacji
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

Miasta partnerskie

• Nysa
• Neuburg an der Donau
• Głuchołazy

Zobacz też

• Wieża widokowa na Zlatým Chlumie
• Jeseník (stacja kolejowa)

Linki zewnętrzne

• Strona miasta