Jewhen Konowalec
Jewhen Konowalec (ukr. Євген Коновалець ur. 14 czerwca 1891 w Zaszkowie, zm. 23 maja 1938 w Rotterdamie) – ukraiński działacz nacjonalistyczny, przewodniczący Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN).
Jewhen Konowalec był współorganizatorem i dowódcą Strzelców Siczowych, a także pułkownikiem Ukraińskiej Armii Halickiej (UHA).
W latach 1920-1929 Konowalec był działaczem (od 1921 roku komendantem) Ukraińskiej Organizacji Wojskowej (UWO), której celem było początkowo organizowanie dywersji i sabotażu w Małopolsce Wschodniej, a następnie poprzez terroryzm doprowadzenie do masowej walki zbrojnej Ukraińców z Polską i ZSRR w celu powołania niepodległego państwa ukraińskiego na terenach Małopolski Wschodniej i Wołynia. Konowalec utrzymywał stałe kontakty z reprezentantami niemieckich władz, przez które UWO była w ciągu całego swojego istnienia finansowana. Między innymi kontaktował się z kolejnymi szefami niemieckiego wywiadu: pułkownikiem Friedrichem Gemppem (1921-1925), majorem Gunterem Schwantensenem (1925-1929), pułkownikiem Ferdinandem von Bredowem (1929-1932), komandorem Conradem Patzigiem (1932-1934), a od stycznia 1935 z admirałem Wilhelmem Canarisem[1]. W 1932 roku spotkał się z Adolfem Hitlerem, po czym zrelacjonował odbytą z nim rozmowę w artykule Hitler i sprawa ukraińska, zamieszczonym w gazecie „Na starożi”. Apelował w nim do Ukraińców, aby stali gęstą kozacką ławą u boku Hitlera, który otworzy bramy na Wschód[1]. W 1933, po tajnej naradzie w Locarno przedstawicieli Niemiec, Włoch i Ukraińców, Konowalec w liście do metropolity Andrzeja Szeptyckiego pisał: w imieniu Führera [...] dana została uroczysta obietnica odrodzenia państwa ukraińskiego. Wielkie Niemcy będą związane z Wielka Ukrainą[1].
Od 1929 do śmierci pełnił funkcję Głównego Prowidnyka OUN.
Zginął zamordowany w zamachu bombowym w Rotterdamie 23 maja 1938 roku, dokonanym przez agenta NKWD Pawła Sudopłatowa, który zdobywszy wcześniej zaufanie Konowalca, wręczył mu bombonierkę z ładunkiem wybuchowym.
Jego matka, Katarzyna zd. Węgrzynowska była Polką.
28 lutego 2011 roku Rada Miasta Borysławia nadała mu (obok Stepana Bandery i Romana Szuchewycza) tytuł honorowego obywatela miasta Borysławia[2].
Rok 2011 decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej został ogłoszony na Lwowszczyźnie rokiem Jewhena Konowalca (z okazji przypadającej rocznicy jego 120 urodzin)[3]. Także Tarnopolska Rada Obwodowa poświęciła rok 2011 dwóm nacjonalistycznym działaczom ukraińskim: Jewhenowi Konowalcowi i Dmytro Klaczkiwskiemu („Kłym Sawur”) (jednemu z inicjatorów i głównych kierujących rzezią wołyńską)[4].
We wsi Zaszków (w miejscu urodzenia Jewhena Konowalca) istnieje muzeum poświęcone jego postaci (filia lwowskiego muzeum historycznego), natomiast w Muzeum Historycznym we Lwowie w tzw. „Dziale wyzwolenia narodowego” znajduje się jego popiersie.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Karol Grunberg, B. Sprengel Trudne sąsiedztwo, Warszawa 2005, s. 355, 392-393.
- ↑ Borysław honoruje liderów OUN.
- ↑ Rok 2011 rokiem Szaszkewycza i Konowalca na Lwowszczyźnie; rok ten został na Lwowszczyźnie poświęcony także pisarzowi Markijanowi Szaszkewyczowi.
- ↑ Rok Sawura na Tarnopolszczyźnie.
Bibliografia [edytuj]
- Ryszard. Torzecki: Kwestia ukraińska w Polsce w latach 1923-1929. Kraków: Wyd. Literackie, 1989. ISBN 83-08-01977-3.
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
||||||||||||||||
