Jan III Waza
| Jan III Waza |
|
 |
|
 |
|
| Deus protector noster (Bóg jest naszym obrońcą) |
|
| Król Szwecji | |
| Okres panowania | od 29 września 1568 do 17 listopada 1592 |
| Poprzednik | Eryk XIV Waza |
| Następca | Zygmunt |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Wazowie |
| Urodzony | 20 grudnia 1537 |
| Zmarł | 17 listopada 1592 |
| Ojciec | Gustaw I Waza |
| Matka | Małgorzata Leijonhufvud |
| Żona | |
| Dzieci |
Sofia Gyllenhielm |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Jan III Waza (ur. 20 grudnia 1537 w zamku Stegeborg, zm. 17 listopada 1592 w Sztokholmie) – król Szwecji w latach 1569 – 1592. Syn Gustawa I Wazy i jego drugiej żony Małgorzaty Leijonhufvud.
Wielki książę Finlandii od 1556. W 1562 poślubił starszą o 11 lat Katarzynę Jagiellonkę. W latach 1563–1567 więziony przez przyrodniego brata, Eryka XIV. Uwolniony, obalił go przy poparciu możnych i objął tron. W 1570 pokojem w Szczecinie zakończył wojnę z Danią (północna wojna siedmioletnia); w walkach z Rosją 1572–1583 jego dowódcy zdobyli m.in. Narwę.
W 1587 zgodził się na elekcję syna Zygmunta na tron polski; wykształcony, interesował się teologią i historią, usiłował doprowadzić do zbliżenia między luteranizmem a katolicyzmem. Interesował się sztuką, szczególnie architekturą. Po śmierci Katarzyny poślubił Gunnillę z którą miał syna Jana urodzonego w 1589 roku. W tym samym roku Jan III zawiedziony niechęcią Polaków do walki przeciwko Moskwie próbował ściągnąć swojego syna do Szwecji. Jego decyzję zablokowało arystokratyczne zgromadzenie stanów za co utracili swoje stanowiska. Jan III chcąc złamać szwedzką arystokrację zawarł przymierze z Karolem Sudermańskim. Jednak będąc już śmiertelnie chory Jan przywrócił urzędy odtrąconym arystokratom wymuszając na nich przyrzeczenie, iż po śmierci króla nie dopuszczą Karola do rządów w kraju.
Jego dewizą było łacińskie zdanie "Deus protector noster" (Bóg jest naszym obrońcą).
[edytuj] Bibliografia
- Larsson L.-O., Arvet Efter Gustav Vasa: En Berattelse Om Fyra Kungar Och Ett Rike, Wydawnictwo "Prisma", Stockholm 2005, ISBN 9151842033.
- Ericsson L., Johan III: En Biografi, Wydawnictwo "Historiska Media", Stockholm 2004, ISBN 978-9185057474.
- Praca zbiorowa: Svenskt biografiskt handlexikon, Wydawnictwo "Albert Bonniers Förlag", Sztokholm 1906, [on-line] T. I. ss. 549–550. (szw.) [dostęp 1 lutego 2011]
- Praca zbiorowa: Nordisk familjebok, Wydawnictwo "Nordisk familjeboks förlags aktiebolag", Sztokholm 1910, [on-line] wyd. II. T. 12. ss. 1432–1435. (szw.) [dostęp 1 lutego 2011]
[edytuj] Linki zewnętrzne
- List Jana III, króla szwedzkiego do Anny Jagiellonki, królowej polskiej w sprawie wyboru na tron polski królewicza Zygmunta z dnia 1 III 1587 roku [dostęp 1 lutego 2011]
| Poprzednik Eryk XIV Waza |
 |
Król Szwecji 1569–1592 |
|
Następca Zygmunt I Waza |
