Kozacy nadbajkalscy
| Kozacy |
 |
Kozacy nadbajkalscy – kozacy wchodzący w skład Kozackiego Wojska Nadbajkalskiego (ros.: Забайка́льское каза́чье во́йско) sformowanego w 1851 roku na obszarach położonych wokół Jeziora Bajkał.
W ich szeregach znajdowali się głównie kozacy z Syberii, Buriaci, Ewenkowie i lokalni chłopi wcieleni do wojska. W skład armii wchodziły trzy regimenty kawalerii i trzy brygady piechoty. Ich głównym zadaniem było patrolowanie granicy Imperium Rosyjskiego z Chinami i służba garnizonowa. Na czele, tradycyjnie, stał ataman który pełnił jednocześnie funkcję gubernatora wojskowego okręgu Nadbajkalskiego. Jego siedziba, od 1872 roku, znajdowała się w mieście Czyta.
Na początku XX wieku Kozackie Wojsko Nadbajkalskie w czasach pokoju składało się z pięćdziesięciu gwardzistów, czterech regimentów kawalerii i dwóch baterii artyleryjskich. W czasie I wojny światowej liczba regimentów kawalerii wzrosła do dziewięciu, a baterii artyleryjskich do czterech. Oprócz tego pojawiły się trzy oddziały piechoty liczące po stu żołnierzy. W 1916 roku liczba kozaków nadbajkalskich wynosiła 265 000 ludzi, z czego około 15 000 służyło w wojsku.
Kozackie Wojsko Nadbajkalskie brało udział w tłumieniu powstania bokserów w latach 1899-1901, wojnie japońsko-rosyjskiej w latach 1904-1905 i I wojnie światowej. W czasie rosyjskiej wojny domowej większość kozaków opowiedziała się po stronie białych, przyłączając się do oddziałów Romana von Ungern-Sternberga i Grigorija Siemionowa. Po zwycięstwie bolszewików, w 1920 kozaczyzna na tych terenach została rozwiązana.
