Liczi chińskie
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Liczi chińskie | |
|---|---|
-source.JPG&filetimestamp=20080106193035) |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | mydleńcowce |
| Rodzina | mydleńcowate |
| Rodzaj | liczi |
| Gatunek | liczi chińskie |
| Nazwa systematyczna | |
| Litchi chinensis Sonn. Voy. Indes orient. 3:255. 1782 |
|
| Synonimy | |
|
Nephelium litchi (Desf.) Cambess.)[2] |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Liczi chińskie (chin. 荔枝 lìzhī; ang. lychee, leetchee), zwane także śliwką chińską, liczi lub bliźniarką smaczną (Litchi chinensis Sonn.) – gatunek drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). Pochodzi z rejonu Kambodży, Wietnamu i Filipin, jest uprawiany w wielu krajach o ciepłym klimacie[2]. Pierwszym Europejczykiem, który opisał liczi, był polski jezuita Michał Boym (w swojej Florze sinensis)[3].
Spis treści |
[edytuj] Systematyka
Jedyny przedstawiciel rodzaju liczi (Litchi),
- Pozycja systematyczna wg APweb (2001...)
Jest to takson monotypowy należący do podrodziny Sapindoideae, rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae Juss.), rzędu mydleńcowców (Sapindales) Dumort., kladu różowych (rosids)[1].
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Długowieczne, zimozielone drzewo średniej wielkości (do 9 m wysokości)[4].
- Liście
- Pierzaste, złożone z 2-4 par lancetowatych i całobrzegich listków.
- Kwiaty
- Drobne, żółtozielonkawe, w szczytowych, dużych wiechach. Mają 4-5 ząbkowy okwiat, 1 słupek i 6-8 pręcików.
- Owoce
- Podłużne, owalne pestkowce, podobne kształtem do maliny lub truskawki, zebrane w grona. Brązowo-czerwona, stwardniała skórka ze stożkowatymi wyrostkami otacza kremową, jadalną osnówkę. Wewnątrz niej znajduje się podłużne nasienie[5].
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina uprawna: roślina uprawiana w południowych Chinach od ponad 2000 lat. Obecnie uprawiana jest także w Azji Południowowschodniej, Indiach, południowej Japonii, wschodniej Australii a także w USA (Floryda i Hawaje), południowej Afryce i Oceanii. Owoce wymagają szybkiego transportu, gdyż dojrzewają tylko na drzewach, a zbierane są w pełni dojrzałości. Są nietrwałe, przechowywane w temperaturze pokojowej zaczynają się psuć już po 2-3 dniach. Tylko niektóre odmiany można przechowywać w chłodniach do 10 tygodni.
- Sztuka kulinarna: owoce liczi są wykorzystywane w kuchni. Po usunięciu skórki i pestki z owoców robi się kompoty i syrop. Można je też zamrażać. Ususzone w całości są nazywane orzeszkami liczi. Jadane także na surowo. Można je dodawać do sałatek owocowych, podawać z likierem, śmietaną lub lodami. W Chinach suszone na podobieństwo rodzynek.
- Wartość odżywcza w 100 g owoców:
- 71 kcal
- 0,9 mg białka
- 16 g węglowodanów (tyle samo glukozy i fruktozy)
- 50 mg witaminy C
- sole mineralne
- kwas jabłkowy
- Wartość odżywcza w 100 g owoców:
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-02].
- ↑ 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-10].
- ↑ Flora Chin. W: Edward Kajdański: Michał Boym: ambasador Państwa Środka. Warszawa: Książka i Wiedza, 1999, s. 183. ISBN 9788305130967. (pol.)
- ↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
