McDonald’s

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z McDonald's)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
McDonald’s Corporation
McDonald’s Corporation
Forma prawna Spółka akcyjna
Data założenia 15 maja 1940 w San Bernardino, Kalifornia, USA
Państwo  Stany Zjednoczone
Siedziba Oak Brook, Illinois
Ważni pracownicy Richard McDonald, Maurice McDonald, Ray Kroc, Jim Skinner, Michael J. Roberts, Sinisa Hristov – dyrektor operacyjny na Europę Środkowo-Wschodnią
Branża Bary szybkiej obsługi
Produkty fast food
Zatrudnienie 465 tys.
Dochód 21,59 mld USD
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Bar szybkiej obsługi McDonald’s przy Trasie Toruńskiej w Warszawie
McDonald’s w Kłodzku. Zdjęcie wykonane w lipcu 2014 roku.
McDonald’s na świecie
McDonald’s w Saugus (Massachusetts) w Stanach Zjednoczonych

McDonald’s Corporation – sieć barów szybkiej obsługi, założona w 1940 roku w San Bernardino w Kalifornii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przedsiębiorstwo zostało założone 15 maja 1940 r. w San Bernardino w Kalifornii przez braci Richarda i Maurice’a McDonaldów. Od 1953 r. przedsiębiorstwo udziela franczyz. Dwa lata później, 15 kwietnia, Ray Kroc stworzył prawną formę dla systemu franczyzowego: McDonald’s Systems, Inc.

W 1960 r. przedsiębiorstwo zmieniło firmę na McDonald’s Corporation. Jako spółka akcyjna jest ona notowana na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (NYSE) od 5 stycznia 1966 r.

W 2007 r. McDonald’s dysponował 31 tys. barów szybkiej obsługi w ponad 119 krajach na całym świecie[1]. Przedsiębiorstwo jest również właścicielem innych marek związanych z gastronomią: Aroma Café, Boston Market i Donatos Pizza. W 2007 r. przychody spółki wyniosły 22,8 mld dolarów, a zyski netto 3,9 mld dolarów.

Model biznesowy[edytuj | edytuj kod]

Większość barów McDonald’s serwuje dania zarówno dla gości zajmujących stoliki, jak i kierowców samochodów (drive-in lub drive-through), aczkolwiek istnieje też wiele barów typu McDrive, w których przyjmuje się wyłącznie zamówienia od kierowców i nie ma żadnych stolików – zwykle przy autostradach, stacjach benzynowych lub centrach handlowych, ale istnieją również bary, w których nie ma możliwości dokonania zakupu drive-in np. w centrum Londynu. Istnieje szereg barów „tematycznych”, jak np. Rock-and-Roll McDonald’s. Niektóre nowsze bary są jednocześnie miejscami rozrywki, zwanymi McDonald’s Playlands lub PlayPlaces. Model biznesowy McDonald’s Corporation różni się nieco od modelu innych sieci fast food.

Oprócz zwykłych opłat franczyzowych i procentu od sprzedaży, dochodem McDonald’s są również czynsze, częściowo powiązane ze sprzedażą, w Stanach Zjednoczonych McDonald’s jest bowiem zawsze właścicielem nieruchomości, na której znajduje się bar będący przedmiotem umowy franczyzowej. Jak stwierdził Harry J. Sonneborn, jeden z założycieli McDonald’s: Jesteśmy biznesem w dziedzinie nieruchomości. Jedynym powodem, dla którego sprzedajemy hamburgery, jest to, że przynoszą największy dochód płatnikom czynszu[2]. W Europie model jest odmienny: na przykład w Wielkiej Brytanii McDonald’s jest właścicielem jedynie ok. 30% placówek, także w Polsce franczyzobiorcy często najmują powierzchnię od innych wynajmujących.

McDonald’s w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy bar otwarto 17 czerwca 1992 roku w Warszawie na rogu ulic Marszałkowskiej i Świętokrzyskiej, w dobudowanej od strony północnej części Spółdzielczego Domu Handlowego „Sezam”[3]. Koszt budowy wynosił 1 mln dolarów. W dniu otwarcia ustanowiony został rekord świata w liczbie transakcji, dokonano 13,3 tys. zamówień. Ten rekord ten został pobity sześć miesięcy później w Katowicach (13,6 tys. zamówień), a w 1993 roku w Moskwie[4], niestety kilka restauracji McDonald`s w Moskwie zostało zamkniętych z powodu embarga nałożonego przez Rosję również na amerykańskie hamburgery.

W Polsce w lipcu 2014 w 338 lokalach tej sieci zatrudnionych było ponad 16 tys. pracowników[5].

Krytyka McDonald’s Corporation[edytuj | edytuj kod]

Przedsiębiorstwu zarzuca się wykorzystywanie pracy dzieci oraz wyzysk pracowników w zakładach dostawczych[6]. Latem 2000 roku w Hongkongu opublikowano raport na temat nieprawidłowości w pięciu chińskich zakładach dostawczych, które wytwarzały figurki do zestawów dla dzieci „Happy Meal”[7]. Opisano w nim pracę dzieci oraz fakt fałszowania dokumentów poprzez dodawanie lat małoletnim pracownikom. Za 8 godzin pracy przysługiwało wynagrodzenie w wysokości około 1,5 euro – zatrudnieni musieli pracować jednak nawet 15 godzin dziennie, a gdy było dużo zamówień, nie otrzymywali dnia wolnego. Koncern początkowo odciął się od zarzutów. Gdy udowodniono, że ponad setka dzieci w wieku 12–13 lat pracowała tam po 12 godzin dziennie, a sprawą zainteresowały się media, McDonald’s wysłał do fabryk kontrolę. Ostatecznie koncern wstrzymał wszystkie zamówienia z tych fabryk i powierzył je innym przedsiębiorstwom[6].

McDonald’s, a także inne przedsiębiorstwa z branży fast food, są na celowniku organizacji zajmujących się obroną praw zwierząt (np. PETA). Organizacje te zarzucają przedsiębiorstwu, że zwierzęta przeznaczone na ubój żyją w ciasnych warunkach, często bez wybiegu. Twierdzą, że byki kastrowane są bez środków przeciwbólowych, a do pasz dodawane są hormony i antybiotyki[8], aby zwierzęta szybko rosły i wcześniej mogły zostać odprowadzone do rzeźni. Podają też, że przekarmione osobniki często nie dożywają terminu uboju[9].

Firmie zarzuca się ponadto niechęć do związków zawodowych oraz reklamowanie swych produktów jako pożywnych[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. McDonald’s: McDonald’s: Our Storys: FAQ (ang.). 2007-03. [dostęp 2009-05-13].
  2. Eric Schlosser: Fast food nation: the dark side of the all-American meal (ang.). Houghton Mifflin Harcourt. [dostęp 2012-01-02].
  3. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 778. ISBN 83-01-08836-2.
  4. Linnet Myers: Golden Arches Clash With The Taste Of Polish City. Chicagotribune.com, 1993-09-07. [dostęp 2011-11-05].
  5. Restauracje, licencjobiorcy, McCafé, zatrudnienie…. mcdonalds.pl, 2014-02-24. [dostęp 2014-02-26].
  6. 6,0 6,1 Klaus Werner, Hans Weiss: Czarna lista firm. Intrygi światowych koncernów. Stargard Szczeciński: Hidari, 2009, s. 316 i n. ISBN 978-83-61410-00-3.
  7. Calum Macleod, Lijia Macleod: McDonald’s faces child-labour furore (ang.). The Independent, 3 września 2000 r. [dostęp 22 października 2009].
  8. Od gospodarstwa do fabryki i z powrotem. EkoEnergia, 10 maja 2007 r. [dostęp 22 października 2009].
  9. Klaus Werner, Hans Weiss: Czarna lista firm. Intrygi światowych koncernów. Stargard Szczeciński: Hidari, 2009, s. 165. ISBN 978-83-61410-00-3.
  10. podsumowanie wyroku sądowego z dnia 19 czerwca 1997 r. ws. zniesławienia McDonald’s Corporation (ang.). [dostęp 22 października 2009].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]