McDonald’s

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z McDonald's)
Skocz do: nawigacja, szukaj
McDonald’s Corporation
McDonald’s Corporation
Forma prawna Spółka akcyjna
Data założenia 15 maja 1940 w San Bernardino, Kalifornia
Państwo  Stany Zjednoczone
Siedziba Oak Brook, Illinois
Ważni pracownicy Richard McDonald, Maurice McDonald, Ray Kroc, Jim Skinner, Michael J. Roberts, Sinisa Hristov – dyrektor operacyjny na Europę Środkowo-Wschodnią
Branża bary szybkiej obsługi
Produkty fast food
Zatrudnienie 465 tys.
Dochód 21,59 mld USD
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Bar szybkiej obsługi McDonald’s przy Trasie Toruńskiej w Warszawie
McDonald’s w Kłodzku (lipiec 2014)
McDonald’s na świecie
McDonald’s w Saugus w Stanach Zjednoczonych

McDonald’s Corporation – sieć barów szybkiej obsługi założona w 1940 roku w San Bernardino w Kalifornii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przedsiębiorstwo zostało założone 15 maja 1940 roku w San Bernardino w Kalifornii przez braci Richarda i Maurice’a McDonaldów. Od 1953 r. przedsiębiorstwo udziela franczyz. Dwa lata później, 15 kwietnia, Ray Kroc stworzył prawną formę dla systemu franczyzowego: McDonald’s Systems, Inc.

W roku 1960 przedsiębiorstwo zmieniło firmę na McDonald’s Corporation. Jako spółka akcyjna jest ona notowana na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (NYSE) od 5 stycznia 1966.

W 2007 roku McDonald’s dysponował 31 tysiącami barów szybkiej obsługi w ponad 119 krajach na całym świecie[1]. Przedsiębiorstwo jest również właścicielem innych marek związanych z gastronomią: Aroma Café, Boston Market i Donatos Pizza. W 2007 roku przychody spółki wyniosły 22,8 mld dolarów, a zyski netto 3,9 mld dolarów.

Model biznesowy[edytuj | edytuj kod]

Większość barów McDonald’s serwuje dania zarówno dla gości zajmujących stoliki, jak i kierowców samochodów (drive-in lub drive-through), jednak w lokalach usytuowanych w centrach miast zwykle nie ma możliwości dokonania zakupu drive-in. Jest też wiele barów typu McDrive, w których przyjmuje się wyłącznie zamówienia od kierowców i nie ma żadnych stolików – zwykle przy autostradach, stacjach benzynowych lub centrach handlowych. Istnieje szereg barów „tematycznych”, na przykład Rock-and-Roll McDonald’s. Niektóre nowsze bary są jednocześnie miejscami rozrywki (McDonald’s Playlands lub PlayPlaces). Model biznesowy McDonald’s Corporation różni się nieco od modelu innych sieci fast food.

Oprócz zwykłych opłat franczyzowych i procentu od sprzedaży dochodem McDonald’s są również czynsze, częściowo powiązane ze sprzedażą; w Stanach Zjednoczonych McDonald’s jest zawsze właścicielem nieruchomości, na której znajduje się bar będący przedmiotem umowy franczyzowej. Harry J. Sonneborn, jeden z założycieli McDonald’s, powiedział: Prowadzimy działalność gospodarczą w dziedzinie nieruchomości. Jedynym powodem, dla którego sprzedajemy hamburgery, jest to, że przynoszą największy dochód płatnikom czynszu[2]. W Europie model jest odmienny: na przykład w Wielkiej Brytanii McDonald’s jest właścicielem jedynie około 30% placówek, także w Polsce franczyzobiorcy często najmują powierzchnię od innych podmiotów.

McDonald’s w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy bar (dziś już nieistniejący[3]) otwarto 17 czerwca 1992 roku w Warszawie na rogu ulic Marszałkowskiej i Świętokrzyskiej, w dobudowanej od strony północnej części Spółdzielczego Domu Handlowego „Sezam”[4]. Koszt budowy wynosił 1 mln dolarów. W dniu otwarcia ustanowiony został rekord świata w liczbie transakcji, dokonano 13,3 tys. zamówień. Bar zamknięto 1 października 2014. Rekord ten został pobity sześć miesięcy później w Katowicach (13,6 tys. zamówień), a w 1993 roku w Moskwie[5].

W Polsce w lipcu 2014 w 338 lokalach tej sieci zatrudnionych było ponad 16 tys. pracowników[6].

Krytyka McDonald’s Corporation[edytuj | edytuj kod]

Przedsiębiorstwu zarzuca się wykorzystywanie pracy dzieci oraz wyzysk pracowników w zakładach dostawczych[7]. Latem 2000 roku w Hongkongu opublikowano raport na temat nieprawidłowości w pięciu chińskich zakładach dostawczych, które wytwarzały figurki do zestawów dla dzieci „Happy Meal”[8]. Opisano w nim pracę dzieci oraz fakt fałszowania dokumentów poprzez dodawanie lat małoletnim pracownikom. Za 8 godzin pracy przysługiwało wynagrodzenie w wysokości około 1,5 euro – zatrudnieni musieli pracować jednak nawet 15 godzin dziennie, a gdy było dużo zamówień, nie otrzymywali dnia wolnego. Koncern początkowo odciął się od zarzutów. Gdy udowodniono, że ponad setka dzieci w wieku 12–13 lat pracowała tam po 12 godzin dziennie, a sprawą zainteresowały się media, McDonald’s wysłał do fabryk kontrolę. Ostatecznie koncern wstrzymał wszystkie zamówienia z tych fabryk i powierzył je innym przedsiębiorstwom[7].

McDonald’s, a także inne przedsiębiorstwa z branży fast food, są na celowniku organizacji zajmujących się obroną praw zwierząt (np. PETA). Organizacje te zarzucają przedsiębiorstwu, że zwierzęta przeznaczone na ubój żyją w ciasnych warunkach, często bez wybiegu. Twierdzą, że byki kastrowane są bez środków przeciwbólowych, a do pasz dodawane są hormony i antybiotyki[9], aby zwierzęta szybko rosły i wcześniej mogły zostać odprowadzone do rzeźni. Podają też, że przekarmione osobniki często nie dożywają terminu uboju[10].

Firmie zarzuca się ponadto niechęć do związków zawodowych oraz reklamowanie swych produktów jako pożywnych[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. McDonald’s: McDonald’s: Our Storys: FAQ (ang.). 2007-03. [dostęp 2009-05-13].
  2. Eric Schlosser: Fast food nation: the dark side of the all-American meal (ang.). Houghton Mifflin Harcourt. [dostęp 2012-01-02].
  3. wot, mr: Ostatni dzień pierwszego w Polsce McDonalda na Świętokrzyskiej. gazeta.pl. [dostęp 2014-10-01].
  4. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 778. ISBN 83-01-08836-2.
  5. Linnet Myers: Golden Arches Clash With The Taste Of Polish City. Chicagotribune.com, 1993-09-07. [dostęp 2011-11-05].
  6. Restauracje, licencjobiorcy, McCafé, zatrudnienie…. mcdonalds.pl, 2014-02-24. [dostęp 2014-02-26].
  7. 7,0 7,1 Klaus Werner, Hans Weiss: Czarna lista firm. Intrygi światowych koncernów. Stargard Szczeciński: Hidari, 2009, s. 316 i n. ISBN 978-83-61410-00-3.
  8. Calum Macleod, Lijia Macleod: McDonald’s faces child-labour furore (ang.). The Independent, 3 września 2000 r. [dostęp 22 października 2009].
  9. Od gospodarstwa do fabryki i z powrotem. EkoEnergia, 10 maja 2007 r. [dostęp 22 października 2009].
  10. Klaus Werner, Hans Weiss: Czarna lista firm. Intrygi światowych koncernów. Stargard Szczeciński: Hidari, 2009, s. 165. ISBN 978-83-61410-00-3.
  11. podsumowanie wyroku sądowego z dnia 19 czerwca 1997 r. ws. zniesławienia McDonald’s Corporation (ang.). [dostęp 22 października 2009].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]