Nanercz zachodni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nanercz zachodni
Anacardium occidentale1.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd mydleńcowce
Rodzina nanerczowate
Rodzaj nanercz
Gatunek nanercz zachodni
Nazwa systematyczna
Anacardium occidentale L.
Sp. pl. 1:383. 1753
Synonimy

Cassuvium pomiferum Lam.
Acajuba occidentalis Gaertn.
Anacardium microcarpum Ducke[2]

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Nanercz zachodni (Anacardium occidentale L.), zwany też nerkowcem zachodnim, orzechem nanerczowym albo orzechem cashew — gatunek drzewa z rodziny nanerczowatych, bliski krewniak mango. Pochodzi z obszarów tropikalnych Ameryki Południowej[2]. Jest uprawiany w większości krajów obszaru tropikalnego.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo wysokości do 8 m, już od dołu rozgałęzione, z regularną koroną.
Liście
Jajowate, skórzaste, na krótkich ogonkach.
Kwiaty
Drobne, zebrane w wiechy, pachnące, zielonkawo lub żółtawobiałe. Mają owłosiony, 5-dzielny kielich, 5-płatkową koronę, 1 słupek i 10 pręcików, z których przeważnie tylko jeden jest płodny[3].
Owoce 
Jest owocem dwuczęściowym: składa się z tzw. jabłka nanerczowego, które jest zgrubiałą częścią łodygi (osadnikiem kwiatowym)[4] oraz owocu właściwego, którym jest pestkowiec zawierający jedno nasiono (nazywane orzechem nanerczowym, nerkowcem). Jabłko nanerczowe ma gruszkowaty kształt, barwę od żółtej do ciemnopomarańczowej, dorasta do ok. 10 cm długości i 5 cm średnicy[4].
Morfologia
Owoc

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina uprawna: Na wielką skalę uprawiany jest na południowo-zachodnim wybrzeżu Indii, w Wietnamie, Nigerii, Mozambiku, Tanzanii i w Brazylii.
  • Sztuka kulinarna: w kuchni wykorzystuje się jabłko nanerczowe oraz nasiono, tzw. orzech nanerczowy. Zewnętrzna łuska orzecha zawiera bardzo żrący, żywiczny sok, który może poparzyć skórę[4]. Orzechy są spożywane na surowo, pieczone lub jako bakalie. Jadalne jest także jądro jabłka[4]. Ma ono jasnożółty, soczysty miąższ i kwaskowatosłodki smak. Zawiera 13% cukrów, dużą ilość pektyn oraz 75% soku bogatego w witaminę C i B2. Zawartość witaminy B2 jest trzykrotnie wyższa niż w pomarańczy. Z soku sporządza się wino, galaretki, dżemy i marmolady.
  • Inne zastosowania. Łupiny orzecha zawierają około 35% ostrego oleju (CNSL, cashew nutshell liquid/oil). Ma on silne działanie odkażające i służy do natłuszczania sieci rybackich, do impregnowania drewna w celu ochrony przed termitami, do sporządzania lakierów, środków dezynfekcyjnych, insektycydów, preparatów antyseptycznych, barwników, kitów wodoszczelnych itp.
  • Nanercz dostarcza także żywicy, a ekstrakt z liści dodawany jest jako środek dezynfekcyjny do pasty do zębów.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-25].
  2. 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  3. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.