Partia Baas
| Partia Baas | |
 |
|
| Data założenia | 1947 |
| Data rozwiązania | 1966 (następnie regionalne formacje) |
| Deklarowana ideologia polityczna |
Panarabizm, Socjalizm arabski |
| Deklarowane poglądy gospodarcze |
Socjalizm |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli 'Odrodzenie' (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki = 'Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego') – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego[1].
Spis treści |
Historia [edytuj]
Partia została oficjalnie założona 7 kwietnia 1947 w Damaszku w Syrii, na skutek zjednoczenia dwóch partii: Partii Odrodzenia Arabskiego (arab. Hizb al-Baas al-Arabi), założonej przez Michela Aflaqa i Salah al-Din al-Bitara oraz Arabskiej Partii Socjalistycznej (arab. Al-Hizb al-Arabi al-Isztiraki), założonej przez Akram Al-Horaniego i od tego czasu nosi obecną nazwę.
Jest to partia o zasięgu panarabskim, jednak w 1966 rozpadła się na kilka regionalnych odłamów pozbawionych międzynarodowego kierownictwa. Swoje odłamy posiada w wielu krajach arabskich, m.in. w Syrii, Iraku, Libanie czy Jordanii. Od samego początku zwolennicy Baas nawoływali do fuzji krajów arabskich (m.in. istniejąca 3 lata, od 1 lutego 1958 do 28 września 1961, Zjednoczona Republika Arabska złożona z Egiptu i Syrii). Największą rolę odgrywa w Syrii, poprzednio także w Iraku. W Syrii zdobyła władzę 8 marca 1963, w wyniku przewrotu. Pomimo wcześniejszych zapowiedzi nie doprowadziła jednak do zjednoczenia obu tych krajów, głównie z racji radykalizmu politycznego irackiego przywódcy Baas - Saddama Husajna, który opierając się o rodzinę przekształcił iracki odłam tej partii w swój własny aparat bezwzględnych i dyktatorskich rządów autorytarnych.
Pod koniec lat 60. w Syrii na czele partii stał m.in. Hafiz al-Assad, który został prezydentem w 1971. Po jego śmierci w czerwcu 2000 władzę przejął syn, Baszar al-Assad.
W 1968 Partia Baas zdobyła także władzę w Iraku, również w wyniku zamachu stanu. Przywódcą kraju został Ahmad Hasan al-Bakr, a od 1979 Saddam Husajn. Doprowadziło to, zwłaszcza po wybuchu wojny iracko-irańskiej (1980-88), do zaostrzenia stosunków pomiędzy obu frakcjami, tym bardziej, że Syria opowiedziała się za Iranem. Podobnie stało się w czasie konfliktu w Zatoce Perskiej (1990-91). Rządy Partii Baas w Iraku przerwała amerykańska interwencja w 2003.
Podstawą ideologiczną Partii Baas jest tzw. baasizm, który jest mieszanką nacjonalizmu i socjalizmu w wydaniu marksistowskim. Propaguje rewolucję, mającą na celu radykalną przebudowę struktur społecznych. W ramach tej ideologii istnieją dwa, częściowo przeciwstawne odłamy: regionalny, odwołujący się do nacjonalizmu lokalnego (syryjskiego i irackiego) oraz odłam narodowy, panarabski, który odwołuje się do ogólnoarabskiej wspólnoty narodowej.
Najważniejszymi ideologami baasizmu są Syryjczycy: Michel Aflak (ur. 1910, zm. 1989) i Salah ad-Din al-Bitar (ur. 1912, zm. 1980).
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Patrick Seale – The Struggle for Syria
Linki zewnętrzne [edytuj]
- (W drodze odnowienia) arab. Fi sabil el-baas Pełne opisy polityczne – Michel Aflaq
- Tadeusz Fryzeł - Baasizm — polityczna doktryna Socjalistycznej Partii Odrodzenia Arabskiego — Baas
