Powiat kazimierski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat kazimierski
Herb Flaga
Herb powiatu Flaga powiatu
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Województwo świętokrzyskie
Siedziba władz powiatu Kazimierza Wielka
Starosta Jan Nowak
Powierzchnia 422,18 km²
Ludność (2011)
 • liczba
 • gęstość

35 540[1]
84,18 osób/km²
Urbanizacja 19,77%
Tablica rejestracyjna TKA
TERYT 3.26.34.03.00.0
gminy miejskie
miejsko-wiejskie 2
wiejskie 3
Adres starostwa
powiatowego
ul. Kościuszki 12
28-500 Kazimierza Wielka
Strona internetowa powiatu

Powiat kazimierski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kazimierza Wielka.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W skład powiatu wchodzą:

Gmina Ludność Powierzchnia
POL Kazimierza Wielka COA.svg Kazimierza Wielka
(w tym miasto)
16 395
(5 575)
139,86 km²
(5,33 km²)
POL Skalbmierz COA.svg Skalbmierz
(w tym miasto)
6 772
(1 310)
85,94 km²
(7,13 km²)
POL gmina Bejsce COA.svg Bejsce 4 195 57,48 km²
POL gmina Czarnocin COA.svg Czarnocin 4 008 70,32 km²
POL gmina Opatowiec COA.svg Opatowiec 3 458 68,58 km²
Razem 34 828 422,18 km²

Liczba ludności i powierzchnia gmin wg stanu na 31 grudnia 2010 r.[2]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powiat kazimierski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie kieleckim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat kazimierski złożyły się 2 miasta, 1 osiedle i 29 gromad, które wyłączono z z powiatu pińczowskiego w tymże województwie[3]:

1 lipca 1956 roku do powiatu kazimierskiego przyłączono gromadę Chwalibogowice, którą włączono z powiatu buskiego[4].

Na uwagę zasługuje fakt, iż w momencie utworzenia powiatu kazimierskiego jego stolica była osiedlem[5]; prawa miejskie Kazimierza Wielka otrzymała dopiero 1 stycznia 1959 roku[6]; tego dnia z wyłączono też z powiatu kazimierskiego gromadę Pełczyska i włączono ją z powrotem do powiatu pińczowskiego[7].

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla, a w ich miejsce reaktywowano gminy[8]. Powiat kazimierski podzielono na 3 miasta i 8 gmin[9]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku całe terytorium zniesionego powiatu kazimierskiego weszło w skład nowego (mniejszego) województwa kieleckiego[10].

1 lipca 1976 roku zniesiono gminę Wielgus a jej obszar przyłączono do gminy Kazimierza Wielka[11]. Tego samego dnia do gminy Działoszyce przyłączono główną część znoszonej gminy Stępocice[11]. 1 stycznia 1984 roku z gminy Działoszyce wyłączono sołectwo Węchadłów i włączono je do gminy Michałów[12]. 1 stycznia 1992 roku jednoimienne miasta i gminy wiejskie Działoszyce, Kazimierza Wielka i Skalbmierz połączono we wspólne gminy miejsko-wiejskie[13]. 1 stycznia 1994 roku z gminy Bejsce wyłączono wieś Jankowice i włączono ją do gminy Koszyce[14].

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie świętokrzyskim przywrócono powiat kazimierski[15]. W porównaniu z obszarem z 1975 roku został on zmniejszony o gminę Działoszyce (która znalazła się w powiecie pińczowskim w tymże województwie) i gminę Koszyce (która zmieniła przynależność wojewódzką przez przyłączenie do powiatu proszowickiego w województwie małopolskim). Gmina Wielgus nie została reaktywowana.

W porównaniu z obszarem z 1956 roku miasto Działoszyce oraz obszar dawnych gromad Dzierążnia, Dziekanowice, Jakubowice i Pełczyska leżą obecnie na terenie powiatu pińczowskiego a obszar dawnych gromad Koszyce, Książnice i Przemyków są obecnie w powiecie proszowickim w województwie małopolskim – pozostałe są ponownie w powiecie kazimierskim.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2010[16]):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 34 828 100 17 669 50,73 17 159 49,27
Miasto 6885 19,77 3595 10,32 3290 9,45
Wieś 27 943 80,23 14 074 40,41 13 869 39,82

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

W 1283 roku opat tyniecki Tomasz założył w Opatowcu klasztor dominikanów. W Kazimierzy Małej w XV w. Długosz wymieniał istnienie kościoła pw. Wniebowzięcia NMP. Kościół drewniany został zbudowany w 1698 roku. W XV w. powstała parafia małoszowska, z drewnianym kościołem. W 1500 roku w Opatowcu, przy kościele parafialnym, biskup krakowski Fryderyk założył bractwo literackie, skupiające mężczyzn umiejących czytać. W połowie XVI w. w Rogowie jej właściciele – Szafrańcowie oddali go pod zastaw Włochowi Prosperowi Provanie. Był on gorliwym wyznawcą kalwinizmu, a później poglądów Fausta Socyna. Wspólnie z Szafrańcami Provana przekształcił miejscowy kościół parafialny w zbór ariański (braci polskich). W 1562 roku w Rogowie odbył się zjazd przywódców ruchu antytrynitarskiego. W 1836 roku został wystawiony kolejny kościół drewniany w Kazimierzy Małej, który został później przeniesiony do miejscowości Topola, a na jego miejscu stanął wzniesiony w latach 1958–1973 obecny, murowany kościół.

Przypisy