Działoszyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Działoszyce
Herb
Herb Działoszyc
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat pińczowski
Gmina Działoszyce
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1409
Burmistrz Zdzisław Józef Leks
Powierzchnia 1,92[1] km²
Populacja 
• liczba ludności
• gęstość

991[1]
516 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 41
Kod pocztowy 28-440
Tablice rejestracyjne TPI
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Działoszyce
Działoszyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Działoszyce
Działoszyce
Ziemia 50°21′54″N 20°21′09″E/50,365000 20,352500Na mapach: 50°21′54″N 20°21′09″E/50,365000 20,352500
TERC
(TERYT)
3263408014
Urząd miejski
ul. Skalbmierska 5
28-440 Działoszyce
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Działoszyce w Wikisłowniku
Strona internetowa

Działoszycemiasto położone w południowej Polsce, w woj. świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Działoszyce. Położone nad rzeką Nidzicą (lewy dopływ Wisły), przy DW768.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego.

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 991 mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fragment miejskiej zabudowy

Pierwsza wzmianka o Działoszycach pochodzi z 1220.[2] Osada położona była na szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa przez Skalbmierz i Wiślicę. Działoszyce rozwijały się dzięki protekcji biskupa Iwona Odrowąża. W czasach Kazimierza Wielkiego miały ok. 430 mieszkańców. W 1409 król Władysław Jagiełło nadał osadzie prawa miejskie. Ród Ostrogskich do których należało miasto, otrzymał przywilej na pobieranie opłat mostowych od kupców wielkopolskich. Działoszyce były ośrodkiem rzemieślniczym i handlowym. Rozwijały się tu garbarstwo i olejarstwo, a w późniejszym okresie sukiennictwo. W 1629 w mieście było 13 rzemieślników. Znajdowały się tu młyn i stępa napędzane przez dwa koła wodne. W 1662 Działoszyce miały 468 mieszkańców. W 1788 – 159 domów i 720 mieszkańców. Miasto posiadało przywilej na odbywanie 12 jarmarków w ciągu roku.

W 1795, w następstwie III rozbioru, Działoszyce znalazły się na dwanaście lat w zaborze austriackim. W okresie 1807-1815 należały do Księstwa Warszawskiego, by w 1815, na ponad sto lat przejść pod zabór rosyjski. Pozostawanie blisko granicy z Austrią i Rzecząpospolitą Krakowską, w dogodnym dla handlu obszarze, sprawiło, iż w „lwim grodzie” znacznie nasiliło się osadnictwo żydowskie. Lokalizacja sprzyjała nie tylko handlowi, ale również i o wiele bardziej opłacalnemu przemytowi, miasto bogaciło się coraz bardziej[3].

W 1820 liczba ludności miasta wynosiła już 1692 osoby. Wśród nich było 436 chrześcijan i 1256 Żydów (74%). Pierwsi trudnili się głównie rzemiosłem i rolnictwem, drudzy zajmowali się przede wszystkim handlem[3]. W 1827 Działoszyce miały 1735 mieszkańców, w 1857 - 3000, a w 1879 już 5170 osób[3]. W 1894 wybuchła epidemia cholery, w wyniku której zmarło 126 osób, w większości Żydzi[4].

W 1899, spośród ogólnej liczby 5170 mieszkańców, 4673 (90%) było Żydami[5]. Zajmowali się przeważnie przemysłem i handlem. W mieście działało w tym czasie 6 garbarni, 3 cegielnie, 2 olejarnie, 2 fabryki świec, kopalnia gipsu oraz kaflarnia.

Tablica upamiętniająca działania Armii Krajowej w Działoszycach

W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Działoszycach handlowano zbożem, drobiem oraz trzodą chlewną. Funkcjonowało tu także kilka małych zakładów przemysłowych. M.in. olejarnia, kaflarnia, garbarnia oraz 3 młyny. Liczba mieszkańców malała z powodu konkurencji większych zakładów przemysłowych położonych w sąsiednich ośrodkach, a także problemów komunikacyjnych. W 1921 miasto miało 6755 mieszkańców. Do 1939 liczba ta zmalała do 5872. W czasie okupacji hitlerowskiej zagładzie uległa cała ludność żydowska miasteczka. W 1946 Działoszyce miały już zaledwie 2506 mieszkańców.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Trójcy
  • Kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, erygowany w 1222, gotyckie prezbiterium ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym, przebudowany w XVII w. w stylu barokowym, w XIX w. przebudowany ponownie (przedłużenie nawy i dobudowanie wieży), kaplice pw. Świętej Anny z 1637 i pw. Matki Boskiej Różańcowej z 1663.
  • Zrujnowana synagoga, z 1852 przy ul. Krasickiego.
  • Cmentarz z XIX wieku, z kaplicą grobową rodziny Michalskich.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. A. Sznajderski: Pomniki pamięci. Tuchów: 2003, s. 220.
  3. 3,0 3,1 3,2 Historia społeczności żydowskiej, dzialoszyce.info.
  4. „Gazeta Kielecka”. 66, 1894. 
  5. A. Sabor, Sztetł: Śladami żydowskich miasteczek. Kraków: 2005, s. 12-13.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967.
  2. Krzysztof Urbański: Gminy żydowskie małe w województwie kieleckim w okresie międzywojennym. Kielce: Muzeum Narodowe w Kielcach; F.P.H.U. „XYZ”, 2006, s. 76-84. ISBN 83-89995-06-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]