Herb województwa świętokrzyskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb województwa świętokrzyskiego
Herb województwa świętokrzyskiego z lat 1999-2013

Herb województwa świętokrzyskiego – tarcza czwórdzielna w krzyż. W polu pierwszym błękitnym krzyż patriarchalny złoty; w polu drugim czerwonym orzeł biały o dziobie i szponach złotych; w polu trzecim osiem czerwonych i srebrnych pasów ułożonych na przemian; w polu czwartym błękitnym osiem gwiazd sześcioramiennych złotych.

Herb został ustanowiony uchwałą sejmiku w dniu 28 grudnia 2012 r.[1]

W latach 1999-2013 województwo używało herbu ustanowionego uchwałą sejmiku w dniu 11 października 1999 r.[2]

Symbolika[edytuj | edytuj kod]

Herb nawiązuje do historycznej tradycji regionu oraz heraldyki z czasów I Rzeczypospolitej. Ma postać renesansowej, trójdzielnej (podzielonej w pas i słup) tarczy zaokrąglonej od podstawy. W skład herbu wchodzi krzyż łysogórskich benedyktynów oraz herby województw sandomierskiego i krakowskiego z okresu Rzeczypospolitej Szlacheckiej.

W czasach I Rzeczypospolitej większa część obszaru obecnego województwa świętokrzyskiego wchodziła w skład ziemi sandomierskiej. Natomiast część terenów współczesnych powiatów jędrzejowskiego i kazimierskiego znajdowała się w ówczesnym województwie krakowskim. Granica między województwami przebiegała na linii rzek Nidzicy i Nidy.

W pierwszym polu tarczy znajduje się herb benedyktynów łysogórskich – podwójny złoty krzyż na błękitnym polu. Jego wyższe ramię jest krótsze od dolnego. Podwójny krzyż nosi nazwę arcybiskupiego lub patriarchalnego. Nazywany jest także karawaką. Symbol ten pochodzi z Bizancjum. Do Europy krzyże te trafiły w postaci relikwiarzy, z których większość powstała w XII w. za panowania cesarza Manuela I Komnena. Do Polski relikwiarz świętokrzyski trafił prawdopodobnie z Węgier, skąd przywiózł go król Stefan V w 1270 r. Na początku XIV w. relikwiarz został przekazany przez Władysława Łokietka opactwu na Łysej Górze.

W czerwonym drugim polu znajduje się biały orzeł, zwrócony w prawo – herb dawnej ziemi krakowskiej, ale również herb państwa polskiego i niektórych miast królewskich, w tym Sandomierza.

W polu trzecim umieszczony jest herb województwa sandomierskiego. Jest to tarcza dwudzielna w słup. W jej prawym polu znajduje się osiem czerwono-srebrnych pasów, a w błękitnym polu lewym dziewięć złotych sześcioramiennych gwiazd. Gwiazdy ustawione są w trzech rzędach, po trzy. Herb ziemi sandomierskiej powstał prawdopodobnie w latach 1355-1370 i był wzorowany na herbie węgierskiej dynastii Andegawenów. W 1355 r. król Kazimierz Wielki podpisał w obecności m.in. dostojników ziemi sandomierskiej układ w sprawie sukcesji tronu w Polsce.

Liczba gwiazd w herbie była prawdopodobnie odbiciem liczby powiatów. Z opisu chorągwi z bitwy grunwaldzkiej Jana Długosza wynika, że początkowo gwiazd było siedem – tyle ile wówczas powiatów. Dziewięć gwiazd w późniejszym okresie mogło symbolizować dziewięć powiatów sądowych, na które dzieliła się ziemia sandomierska: sandomierski, chęciński, opatowski, pilzneński, radomski, stężycki, szydłowsko-stopnicki, tarnowski i wiślicki.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Uchwała Nr XXVI/472/12 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie ustanowienia Herbu Województwa Świętokrzyskiego (Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego z 2013 r. Nr BRAK, poz. 711).
  2. Uchwała Nr X/154/99 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 11 października 1999 r. w sprawie ustanowienia herbu województwa świętokrzyskiego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]