Kazimierza Wielka
Z Wikipedii
| Kazimierza Wielka | |||
|
|||
| Województwo | świętokrzyskie | ||
| Powiat | kazimierski | ||
| Gmina • rodzaj |
Kazimierza Wielka miejsko-wiejska |
||
| Prawa miejskie | 1959 | ||
| Burmistrz | Adam Bodzioch | ||
| Powierzchnia | 5,34 km² | ||
| Położenie (punkt) | 50° 16' 25 '' N 20° 29' 04 '' E |
||
| Ludność (2005) • liczba • gęstość |
5848 1095,13 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna |
41 | ||
| Kod pocztowy | 28-500 | ||
| Tablice rejestracyjne | TKA | ||
Położenie na mapie Polski  Kazimierza Wielka
|
|||
| Miasta partnerskie |  Altenstadt Buczacz |
||
|
Urząd miejski 3
ul. Kościuszki 12 28-500 Kazimierza Wielkatel. 41 352-19-37; faks 41 352-19-56 |
|||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Kazimierza Wielka – miasto powiatowe w województwie świętokrzyskim, do 1998 kieleckim, w powiecie kazimierskim, nad Nidzicą; 5848 mieszkańców (2005).
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Miasto i Gmina Kazimierza Wielka położone jest w południowo-wschodniej części Niecki Nidziańskiej, która jest częścią Wyżyny Małopolskiej (tzw. Płaskowyż Proszowicki). Kazimierza Wielka leży w województwie świętokrzyskim. Miasto jest zlokalizowane na między wojewódzkim szlaku komunikacyjnym łączącym miasto Kraków z miastem Busko Zdrój. Powierzchnia Gminy liczy ok. 135 km².
[edytuj] Historia
[edytuj] 4000 p.n.e. – 1600 p.n.e.
Pierwsze ślady osadnictwa w widłach Nidzicy i Małoszówki pochodzą sprzed około 6000 lat. U schyłku neolitu żył na tych ziemiach lud, budujący monumentalne grobowce o drewniano–ziemnej konstrukcji. Ich pozostałości odkryte zostały w położonych nieopodal Kazimierzy Słonowicach. Jest to największy tego rodzaju kompleks odkryty w Europie Środkowej.
[edytuj] 1600 p.n.e. – XIV w. n.e.
W epoce brązu na ziemiach współczesnej Kazimierzy Wielkiej zamieszkiwali ludzie z tzw. kultury trzcinieckiej (około 1600 do 1500 p.n.e.). Pozostałością po tej epoce są charakterystyczne kurhany. Jeden z nich odkryty został na wzgórzu Wieszczonka w miejscowości Jakuszowice. Inne znaleziska archeologiczne z tego okresu świadczą o kontaktach miejscowej ludności z przedstawicielami innych kultur.
Pierwsze wzmianki o Kazimierzy Wielkiej pochodzą z 1320 r. Wieś za panowania króla Władysława Łokietka zapisana zostało jako Cazimiria. Na przełomie XIV i XV Kazimierza należała do rodziny Kazimierskich (herbu Biberstein) i znajdowała się na granicy dawnej ziemi sandomierskiej i krakowskiej. Wieś była siedzibą rodową Kazimierskich, otrzymaną w darze od Władysława Łokietka za wierną służbę, głównie za pomoc w rozprawieniu się z Henrykiem IV Probusem, jednym z jego głównych kontrkandydatów do rządów w księstwie krakowskim (1288–1290).
[edytuj] XV w. – 1918 r.
W XVI w. po ukształtowaniu się powiatów wieś Kazimierza Mała oraz sąsiednie Jakuszowice znajdowały się powiecie wiślickim województwa sandomierskiego. Natomiast Kazimierza Wielka w powiecie proszowickim województwa krakowskiego.
Przez długi czas Kazimierza Wielka była siedzibą jednego z najludniejszych dekanatów i parafii w diecezji krakowskiej. Pod koniec XVIII wieś stała się własnością rodu Łubieńskich. Od 1815 r. miejscowość znajdowała się w granicach Królestwa Kongresowego. W 1845 r. powstała tu jedna z pierwszych w Królestwie cukrowni, wybudowana przez hrabiego Łubieńskiego. Pod koniec XIX wieku wieś znalazła się w granicach diecezji kieleckiej. Od 1919 r. w granicach województwa kieleckiego.
[edytuj] Po 1918 r.
Pod koniec XIX w. oraz w pierwszej połowie XX, Kazimierza rozwijała się dzięki żyznym glebom oraz cukrowni "Łubna". Miejscowość stała się jednym z ważniejszych ośrodków na południowym Ponidziu. Pod koniec XIX w. miejscowa cukrownia została własnością spółki akcyjnej. Jej prezesem był Julian Tołłoczko. Fabrykę w tym czasie znacznie rozbudowano. Większa część współcześnie istniejących budynków, w tym główny korpus cukrowni, powstała właśnie w tym okresie. Na początku XX wieku odnowiono dwór Łubnickich pochodzący z lat 1752–1755. Wybudowano także budynki mieszkalne dla pracowników oraz basztę (tzw. okrąglak), przeznaczoną na mieszkania dla praktykantów. W tym samym czasie Tołłoczko wybudował pałac według projektu Tadeusza Stryjeńskiego.
5 września 1939 w Kazimierzy doszło do walki z Niemcami, w której poległo 60 żołnierzy 55 Dywizji Piechoty. W 1944 r. miejscowość znalazła się w granicach Republiki Pińczowskiej.
Po II wojnie światowej w Kazimierzy rozwijał się drobny przemysł spożywczy. W 1954 r. Kazimierza Wielka otrzymała status osiedla miejskiego, a w 1959 r. prawa miejskie. Już od 1956 r. była siedzibą powiatu. W latach 60. i 70. ub. wieku, dzięki licznym inicjatywom mieszkańców i ówczesnych władz, miasto przeżyło gwałtowny rozwój. W 1985 r. miastu przyznano Krzyż Partyzancki za udział jego mieszkańców w podziemiu antyhitlerowskim.
[edytuj] Zabytki
- Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z 1633 r., przebudowany w latach 1894–1895. Na ołtarzu głównym z początku XIX w. znajduje się obraz Ukrzyżowania autorstwa Franciszka Smuglewicza. Obok kościoła ulokowana była drewniana dzwonnica z XIX wieku, przebudowana w latach 2002–2004.
- Zespół pałacowy z XIX w., w skład którego wchodzą:
- park w którym znajduje się m.in. głaz narzutowy o średnicy przeszło 7 metrów,
- pałacyk z drugiej połowy XIX w.
- budynek zarządu cukrowni pochodzący również z połowy XIX w.
- Wieża mieszkalna z 1888 r. nazywana basztą lub okrąglakiem. Znajdowały się w niej mieszkania praktykantów cukrowni. Obecnie mieści się tu Muzeum Ziemi Kazimierskiej.
[edytuj] Sport
[edytuj] Zobacz też
- nieczynna stacja kolejowa Kazimierza Wielka
[edytuj] Bibliografia
- Leszek Cmoch: Ponidzie: przewodnik turystyczny. Kielce: 1996. ISBN 83-904488-07.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
|||||||
|
||||||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
