Powiat staszowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat staszowski
Herb Flaga
Herb powiatu Flaga powiatu
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Województwo świętokrzyskie
Siedziba władz powiatu Staszów
Starosta Andrzej Kruzel
Powierzchnia 924,80 km²
Ludność (2011)
 • liczba
 • gęstość

74 126[1]
80,15 osób/km²
Urbanizacja 34,65%
Tablica rejestracyjna TSZ
TERYT 3.26.34.12.00.0
Gminy powiatu
gminy miejskie -
miejsko-wiejskie 3
wiejskie 5
Adres starostwa
powiatowego
ul. Piłsudskiego 7
28-200 Staszów
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa powiatu
Biuletyn Informacji Publicznej powiatu

Powiat staszowski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Staszów.

Powiat istniał także w latach 1809-1844 oraz 1954-1975.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W skład powiatu wchodzą:

Gminy[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności i powierzchnia gmin wg stanu na 31 grudnia 2010 r.[2]

Gmina Ludność Powierzchnia
Staszow herb.svg Staszów
(w tym miasto)
26 077
(15 108)
227,52 km²
(26,88 km²)
POL gmina Połaniec COA.svg Połaniec
(w tym miasto)
11 848
(8 227)
75,01 km²
(17,41 km²)
POL gmina Bogoria COA.svg Bogoria 7 923 122,89 km²
POL Osiek COA.svg Osiek
(w tym miasto)
7 904
(2 001)
129,30 km²
(17,43 km²)
POL gmina Rytwiany COA.svg Rytwiany 6 240 124,66 km²
POL gmina Szydłów COA.svg Szydłów 4 800 107,90 km²
Gmina lubnice herb.svg Łubnice 4 382 84,14 km²
Gmina olesnica sw herb.svg Oleśnica 3 891 53,38 km²
Razem 73 125 924,80 km²

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powiat staszowski istniał już w I połowie XIX wieku, w latach 18091844.

W czasach powojennych został reaktywowany dnia 1 października 1954 roku w województwie kieleckim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych tuż po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat staszowski złożyły się 1 miasto i 20 gromad, które wyłączono z trzech powiatów w województwie kieleckim (w praktyce gromady te należały do tych powiatów przez zaledwie dwa dni)[3]:

1 stycznia 1956 do powiatu staszowskiego przyłączono[4]:

31 grudnia 1961 do powiatu staszowskiego przyłączono[5]:

  • Ze zniesionego powiatu chmielnickiego:
    • gromady Grabki (równocześnie zniesioną), Korzenno, Potok i Szydłów

1 stycznia 1969 do powiatu staszowskiego przyłączono[6]:

Po zniesieniu gromad i reaktywacji gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku powiat staszowski podzielono na 1 miasto i 9 gmin[7][8]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu staszowskiego zostało włączono głównie do nowo utworzonego województwa tarnobrzeskiego, oprócz gmin Raków, Szydłów i Tuczępy, które pozostały w województwie kieleckim (mocno zmniejszonym)[12]. Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie świętokrzyskim powiat staszowski o kształcie przybliżonym do granic z 1975 roku; jedynie gminę Raków przyłączono do powiatu kieleckiego, natomiast gminy Tuczępy i Łubnice zmieniły przynależność powiatową (w latach 1973-75 gmina Łubnice należała do powiatu buskiego, a gmina Tuczępy do staszowskiego; od 1999 odwrotnie)[13].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2010[14]):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 72 765 100 36 912 50,73 35 853 49,27
Miasto 25 336 34,82 12 964 17,82 12 372 17,00
Wieś 47 429 65,18 23 948 32,91 23 481 32,27

Rzeźba terenu[edytuj | edytuj kod]

W części środkowej powiatu znajdują się tereny równinne poprzecinane formami krasowymi (lejki, doliny, parowy, werteby, niewysokie garby). Wysokości bezwzględne wahają się od 156,8 m w okolicach Osieka do 385 w Paśmie Wygiełzowskim.

Powiat znajduje się w obrębie jednej geologicznej jednostki strukturalnej - Zapadliska Podkarpackiego.

Świat roślinny i zwierzęcy[edytuj | edytuj kod]

Powiat staszowski leży w Krainie Małopolskiej na Wyżynie Środkowomałopolskiej w Niecce Połanieckiej.

Flora[edytuj | edytuj kod]

Lesistość terenu wynosi ok. 32%. Sosna zwyczajna stanowi ok. 72% drzewostanu, tworzy czystogatunkowe lasy iglaste lub lasy mieszane. Dąb szypułkowy i bezszypułkowy stanowią 13% drzewostanu, tworząc na żyznych glebach samodzielne stanowiska, na mniej żyznych lasy mieszane. Gatunki mniej liczne: jodła pospolita, cis pospolity, olsza czarna, brzoza, buk zwyczajny, wiąz, grab, topola, osika, świerk, jesion, modrzew, klon, lipa drobnolistna.

Na terenie powiatu znajduje się wiele typów siedliskowych lasów: bór świeży i mieszany, las świeży i mieszany (także wilgotny), las łęgowy, bór i las mieszany bagienny, ols jesionowy, las wyżynny (także mieszany), buczyny storczykowe i niżowe. Ponadto łozowiska, łąki owsicowe, trzęślicowe, zbiorowiska pastwiskowe oraz na obszarach północno-zachodnich step kwietny (oman wąskolistny, czosnek siatkowaty, tojad mołdawski, ciemiężyca zielona, groszek wschodniokarpacki). Na południu i południowym wschodzie dominuje krajobraz dolinny w postaci terasów zalewowych.

W lasach lub na łąkach można znaleźć stanowiska roślin: pierwiosnek wyniosły, zawilec gajowy, zawilec żółty, zawilec wielkokwiatowy, konwalia majowa, wawrzynek wilczełyko, śnieżyczka przebiśnieg, sasanka, żarnowiec, pełnik europejski.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Tereny powiatu zamieszkuje ok. 30 gatunków ryb, ponad 150 gatunków ptaków i ponad 50 gatunków ssaków. W kompleksach leśnych z niewielkimi zbiornikami wodnymi panują dogodne warunki dla ich rozwoju.

Przedstawiciele fauny: sarna, dzik, bocian czarny, bocian biały, jarząbek, cietrzew, żmija zygzakowata, zaskroniec, gniewosz, jaszczurka zwinka, kumak nizinny, traszka, rzekotka drzewna.

Obszary chronione[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Stolica powiatu stanowi dobrą bazę wypadową do zwiedzania okolicznych miejscowości, kielecczyzny i Wyżyny Sandomierskiej. Oprócz zabytków Staszowa na terenie ziemi staszowskiej warto zobaczyć:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. http://www.stat.gov.pl/gus/5840_13211_PLK_HTML.htm
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. GUS, 2011-08-10, s. 146. ISSN 1505-5507.
  3. Dz. U. z 1954 r. Nr 49, poz. 235
  4. Dz.U. 1955 nr 44 poz. 288
  5. Dz.U. 1961 nr 49 poz. 263
  6. Dz.U. 1968 nr 48 poz. 340
  7. Polska - Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974.
  8. Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych, stan w dniu 1 I 1974. GUS, 1974.
  9. Obszary, z których 1 stycznia 1973 roku utworzono gminę Raków przeniesiono tego samego dnia z powiatu opatowskiego do powiatu staszowskiego - Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 324
  10. Tuczępy przeniesiono z powiatu buskiego do powiatu staszowskiego 1 stycznia 1969 - Dz. U. z 1968 r. Nr 48, poz. 340
  11. Gmina Wiśniowa została zniesiona 1 września 1977 roku przez połączenie z dotychczasową gminą Staszów w nową gminę Staszów - Dz. U. z 1977 r. Nr 27, poz. 116
  12. Dz. U. z 1975 r. Nr 17, poz. 92
  13. Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652
  14. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r.. GUS, 2011-06-10, s. 44. ISSN 1734-6118.