Rytwiany

Rytwiany
Kościół przy klasztorze pokamedulskim
Państwo	Polska
Województwo	świętokrzyskie
Powiat	staszowski
Gmina	Rytwiany
Liczba ludności (2005)	1821
Strefa numeracyjna	(+48) 15
Kod pocztowy	28 - 236
Tablice rejestracyjne	TSZ
SIMC	0805755
Położenie na mapie Polski Rytwiany
50°31′45″N 21°12′20″E
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Rytwiany – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Rytwiany.

W latach 1975-1998 miejscowość należała do województwa tarnobrzeskiego.

Położona nad rzeką Czarną Staszowską, 5 km na południowy wschód od Staszowa. Siedziba władz gminy Rytwiany.

Przez wieś przechodzi zielony szlak turystyczny z Chańczy do Pielaszowa.

Historia

Narożnik baszty zamkowej

Rytwiany mają bogatą historię, ściśle związaną z historią pobliskiego miasta Staszowa. Okolice Rytwian zamieszkane były przez ludzi od neolitu, czego świadectwem są znalezione na tym terenie kamienne siekierki.

Pierwszym udokumentowanym właścicielem wsi był w XIII wieku Piotr Bogoria Skotnicki. Na przestrzeni wieków kolejnymi właścicielami byli: Mikołaj z Kurowa, prymas Polski Wojciech Jastrzębiec, Jan Rytwiański, Mikołaj z Kurozwęk, Hieronim Łaski, Marcin Zaborowski, Tęczyńscy, Opalińscy, Lubomirscy, Potoccy, Radziwiłłowie.

Biskup Wojciech Jastrzębiec (a następnie arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski) wybudował w Rytwianach gotycki zamek obronny. Zamek wzniesiono w rozlewiskach rzeki Czarnej w latach 1425-1436. Służył on kolejnym właścicielom wsi i w pierwszej połowie XIX wieku nadal był użytkowany, pomimo częściowej ruiny. Warownię, zniszczoną w 1657 roku przez wojska księcia siedmiogrodzkiego Rakoczego, częściowo odbudowano, a w 1859 rozebrali ją Potoccy na materiał budowlany. Po zamku pozostał już tylko fragment (narożnik) jednej z baszt, wysoki na trzy piętra.

Za czasów Tęczyńskich Rytwiany stały się prawdziwym dworem magnackim i przeżywały najświetniejszy okres w swojej historii. W 1621 roku Jan Tęczyński sprowadził do Rytwian kamedułów, którzy wybudowali klasztor i kościół. W 1819 roku przeniesiono ich do Warszawy, a kościół klasztorny służy nielicznym okolicznym mieszkańcom jako kościół parafialny.

Ostatni właściciele wsi - Radziwiłłowie wybudowali na przełomie wieków XIX i XX własną rezydencję. W 2005 roku pałacyk, będący własnością Elektrowni Połaniec został wyremontowany i przeznaczony na hotel.

Zabytki

• Ruiny gotyckiego zamku obronnego (1425) - baszta
• Barokowy kościół Zwiastowania NMP i klasztor pokamedulski "Pustelnia Złotego Lasu" XVII wiek - położony 3 km od wioski, zabytek klasy I
• Pałac Radziwiłłów (1919)
• Kaplica, szkoła, młyn rzeczny - dawne zabudowania Radziwiłłów
• Cegielnia, tartak i dawna gorzelnia (przełom XIX i XX wieku)

Ciekawostki

Ze względu na wyjątkowy urok okolicy klasztoru pokamedulskiego, kręcono tam większość scen filmu Czarne chmury.

Ulice

Poniżej w tabeli 1 ulice będące integralną częścią wioski Rytwiany, z aktualnie przypasanym im numerem zgodnym z TERYT z katalogu ULIC.

Tabela 1. Ulice wchodzące w skład wioski na podstawie TERYT

Symbol ulicy	Nazwa ulicy	Symbol ulicy	Nazwa ulicy	Symbol ulicy	Nazwa ulicy	Symbol ulicy	Nazwa ulicy
00432	ul. Armii Krajowej	08828	ul. Kolejowa	14280	ul. Niwy	37318	ul. Artura Radziwiłła
00868	ul. Batalionów Chłopskich	09546	ul. Kościelna	15590	ul. Pałacowa	19491	ul. Sandomierska
01528	ul. Boczna	09582	ul. Tadeusza Kościuszki	15733	ul. Partyzantów	20254	ul. Słoneczna
02576	ul. Cegielnia	10009	ul. Krótka	16033	ul. Piaskowa	21073	ul. Staszowska
03839	ul. Długa	10562	ul. Kwiatowa	17011	ul. Polna	21970	ul. Szkolna
05726	ul. Golejowska	10898	ul. Leśna	17054	ul. Połaniecka	23795	ul. Wąska
08485	ul. Klasztorna	11596	ul. Łąkowa	17171	ul. Poprzeczna	23884	ul. Wesoła

Linki zewnętrzne

• Urząd gminy Rytwiany
• Zamek w Rytwianach
• Klasztor pokamedulski "Pustelnia Złotego Lasu"
• Rytwiany w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom X (Rukszenice – Sochaczew) z 1889 r.
• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi