SVO (Subject Verb Object)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy typu zdania. Zobacz też: Port lotniczy Moskwa-Szeremietiewo.

SVO (Subject Verb Object) – skrót oznaczający typ zdania, w którym podmiot występuje przed orzeczeniem, a dopełnienie występuje na końcu oraz typ języka, w którym takie zdania są dominujące. Jest to jeden z dwóch najpopularniejszych typów obok SOV.

Przykładowe języki SVO[edytuj | edytuj kod]

To m.in.: polski, greka, angielski, niemiecki, francuski, hiszpański, chiński, tajski, suahili, włoski.

Przykładowe zdanie SVO[edytuj | edytuj kod]

  • He (podmiot) ate (orzeczenie) an apple (dopełnienie)
  • Er (podmiot) (orzeczenie) einen Apfel (dopełnienie)
  • Il (podmiot) a mangé (orzeczenie) une pomme (dopełnienie)
  • On (podmiot) zjadł (orzeczenie) jabłko (dopełnienie)

W języku angielskim taki szyk jest w zdaniach orzekających konieczny, miejsce w ciągu determinuje tu równocześnie funkcję w zdaniu. Przestawienie członów powoduje zmianę znaczenia lub czyni zdanie bezsensownym, por.

  • Peter killed a lion. vs. A lion killed Peter.
  • Peter brachte einen Löwen um. vs. Ein Löwe brachte Peter um.
  • Pierre a tué un lion. vs. Un lion a tué Pierre.
  • Piotr zabił lwa. vs. Lew zabił Piotra. (ale: Lwa zabił Piotr)

W języku polskim, który dysponuje bogatym systemem form fleksyjnych informujących o funkcji składniowej, szyk SVO jest tylko jedną z możliwości uporządkowania wyrażeń, niemniej jednak w wyrażeniach o szyku neutralnym z reguły składniki występują w takiej właśnie kolejności.

Gdy formy mianownika i biernika odpowiednich rzeczowników są identyczne i semantyka czasownika (całego zdania) nie pozwala na jednoznaczne ustalenie funkcji składniowych, zdanie staje się dwuznaczne, np.:

Radość ze zwycięstwa przyćmiła mu śmierć przyjaciela (a także Śmierć przyjaciela przyćmiła mu radość ze zwycięstwa) można rozumieć dwojako:

  • Radość ze zwycięstwa zajęła miejsce smutku po stracie przyjaciela.
  • Śmierć przyjaciela odebrała radość ze zwycięstwa.

W tej sytuacji zaleca się właśnie użycie szyku SVO[1]. Dla uniknięcia nieporozumień w zdaniach tego typu najlepiej jednak użyć strony biernej[2].

Przypisy

  1. Słownik poprawnej polszczyzny, PWN, Warszawa 1995, ISBN 83-01-03811-X, s. 999
  2. Wielki słownik poprawnej polszczyzny, PWN, Warszawa 2004, str. 1559