Stanisław Jerzy Lec
| Stanisław Jerzy Lec | |
| Imiona i nazwisko | Stanisław Jerzy de Tusch-Letz |
| Data i miejsce urodzenia | 6 marca 1909 Lwów |
| Data i miejsce śmierci | 7 maja 1966 Warszawa |
| Narodowość | polska |
| Dziedzina sztuki | literatura |
| Ważne dzieła | Myśli nieuczesane |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
 Cytaty w Wikicytatach |
|
Stanisław Jerzy Lec, pseud. literacki Stach, prawdziwe nazwisko baron Stanisław Jerzy de Tusch-Letz (ur. 6 marca 1909 we Lwowie, zm. 7 maja 1966 w Warszawie) - polski poeta, satyryk i aforysta.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Pochodził z uszlachconej rodziny żydowskiej, był synem barona Benona de Tusch-Letza i Adeli z domu Safrin. Uczęszczał do szkół we Lwowie i Wiedniu, maturę uzyskał w 1927 we Lwowie. Podjął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza, pierwszy rok - polonistykę, a następnie - prawo. Studia ukończył w 1933. W 1928 debiutował wierszem Wiosna.
W okresie międzywojennym związany z ruchem lewicowym. W latach 1939-1941 przebywał we Lwowie, gdzie kolaborował z sowieckim okupantem, wstępując do Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy. 19 listopada 1939 roku podpisał oświadczenie pisarzy polskich witające przyłączenie Zachodniej Ukrainy do Ukrainy Radzieckiej. [1]Z tego okresu pochodzi szereg jego utworów zgodnych z oczekiwaniami władz radzieckich, m.in. pierwszy polski wiersz o Stalinie[2], publikował także m.in. w "Czerwonym Sztandarze" teksty do propagandowych rysunków satyrycznych Franciszka Pareckiego. Potem więzień obozu hitlerowskiego we Lwowie na Janowskiej i w Tarnopolu; po ucieczce należał do Polskiej Partii Robotniczej. Był żołnierzem Gwardii Ludowej i Armii Ludowej. Brał udział w walkach partyzanckich. Był uczestnikiem bitwy pod Rąblowem[3]. W Ludowym WP otrzymał stopień majora. Attaché prasowy w Wiedniu w latach 1946-1950. Później na dwa lata wyemigrował do Izraela. W atmosferze sensacji powrócił do kraju w 1952, pozostawał do 1956 objęty zapisem cenzury. Potem publikował m.in na łamach tygodnika "Świat".
Sięgając po formułę starożytnych sentencji, posługując się ostrym dowcipem, kalamburem, skrótem myślowym, Lec budował wyjątkowo trafny komentarz do współczesnych zjawisk społecznych. Autor tomów aforyzmów "Myśli nieuczesane" (1957) i "Myśli nieuczesane nowe" (1964), tłumaczonych na wiele języków.
Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Partyzanckim i Medalem za Warszawę 1939-1945.
Dwukrotnie żonaty: z Elżbietą Rusiewicz miał syna Jana i córkę Małgorzatę, a z Krystyną Świętońską - syna Tomasza.
Stanisław Jerzy Lec został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
[edytuj] Zbiory utworów
- Barwy (1933)
- Spacer cynika (1946)
- Notatnik polowy (1946)
- Życie jest fraszką (1948)
- Nowe wiersze (1950)
- Rękopis jerozolimski (1956)
- Myśli nieuczesane (1957)
- Z tysiąca i jednej fraszki (1959)
- Kpię i pytam o drogę (1959)
- Do Abla i Kaina (1961)
- List gończy (1963)
- Myśli nieuczesane nowe (1964)
- Poema gotowe do skoku (1964)
- Myśli nieuczesane wszystkie (2007)
Przypisy
- ↑ Jacek Trznadel, Kolaboranci. Tadeusz Boy-Żeleński i grupa komunistycznych pisarzy we Lwowie 1939-1941, Komorów 1998, s. 81.
- ↑ Piewcy zbrodni, "Nasz Dziennik" z 22 lipca 2002
- ↑ Dia-pozytyw/ serwis informacyjny, Instytut Adama Mickiewicza, Mokotowska 25, 00-560 Warszaw www.iam.pl [1]
[edytuj] Bibliografia
- Krzysztof Masłoń, Mistrz zwięzłej formy, Rzeczpospolita, 9-10 grudnia 2006 r., str. A13
- Polski Słownik Biograficzny t. XVI, Wrocław-Warszawa-Kraków 1971
- Majorzy Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
- Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych
- Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939-1945
- Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie
- Politycy PPR
- Polscy poeci
- Polscy satyrycy
- Polscy współpracownicy radzieckich władz okupacyjnych 1939-1941
- Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego
- Polscy Żydzi
- Urodzeni w 1909
- Zmarli w 1966
- Żołnierze Armii Ludowej
- Żołnierze Gwardii Ludowej
