Sekunda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy jednostki czasu. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
sekunda (s)
Układ SI, CGS
Wymiar \mathrm{[s]}
Jednostka czasu, okresu
Typowe symbole wielkości t, T, τ
w jednostkach SI podstawowa
w jednostkach CGS podstawowa
Pochodzenie nazwy łac. pars minuta secunda – druga mała część
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
na temat sekundy
Sekundy odmierzane przez wskazówkę zegarka (wskazówka sekundowa jest rozmyta)

Sekunda (łac. secunda – następna, najbliższa) – jednostka czasu, jednostka podstawowa większości układów jednostek miar np. SI, MKS, CGS – obecnie oznaczana s[1], niegdyś sek[2].

Jest to czas równy 9 192 631 770 okresom promieniowania odpowiadającego przejściu między dwoma poziomami F = 3 i F = 4 struktury nadsubtelnej stanu podstawowego 2S1/2 atomu cezu 133Cs (powyższa definicja odnosi się do atomu cezu w spoczynku w temperaturze 0 K)[3] . Definicja ta, obowiązująca od 1967 r., została ustalona przez XIII Generalną Konferencję Miar. Poprzednio sekundę definiowano jako 1/31 556 925,9747 część roku zwrotnikowego 1900 (XI Generalna Konferencja Miar z 1960 r.) lub 1/86400 część doby (do 1960 r.).

Termin sekunda pochodzi od łacińskiego wyrażenia pars minuta secunda (druga mała część).

Określenie sekunda jest stosowane także jako miara kąta i interwał muzyczny. W zapisie czasem oznaczana jest znakiem bis (U+2033).

Przedrostki SI[edytuj | edytuj kod]

Wielokrotności i podwielokrotności sekundy (wyróżniono najczęściej używane):

Wielokrotności Podwielokrotności
Mnożnik Nazwa Symbol Mnożnik Nazwa Symbol
100 sekunda s      
101 dekasekunda das 10–1 decysekunda ds
102 hektosekunda hs 10–2 centysekunda cs
103 kilosekunda ks 10–3 milisekunda ms
106 megasekunda Ms 10–6 mikrosekunda µs
109 gigasekunda Gs 10–9 nanosekunda ns
1012 terasekunda Ts 10–12 pikosekunda ps
1015 petasekunda Ps 10–15 femtosekunda fs
1018 eksasekunda Es 10–18 attosekunda as
1021 zettasekunda Zs 10–21 zeptosekunda zs
1024 jottasekunda Ys 10–24 joktosekunda ys

W praktyce używa się tylko niektórych podwielokrotności jednostki, ponieważ wielokrotności jako mało naturalne zastępowane są innymi, choć nienależącymi do układu SI, ale za to łatwiejszymi do wyobrażenia, takimi jak minuta, godzina, doba, tydzień, miesiąc, rok itd. Jedna z wielokrotności SI – gigasekunda – mogłaby prowadzić do nieporozumień, ponieważ jej skrót jest identyczny z jednostką indukcji magnetycznej Gs układu CGS (podobnie: ps jako pikosekunda lub parsek).

Wielokrotności sekundy[edytuj | edytuj kod]

  • 1 hektosekunda to 1 minuta i 40 sekund.
  • 1 kilosekunda to 16 minut i 40 sekund.
  • 3,6 ks to 1 godzina.
  • 10 kilosekund to ok. 2 godziny i 50 minut.
  • 100 kilosekund to ok. 1 dzień i 4 godziny.
  • 1 megasekunda to ok. 11 dni i 13 godzin.
  • 10 megasekund to ok. 3 miesiące i 25 dni.
  • 100 megasekund to ok. 3 lata i 2 miesiące.
  • 1 gigasekunda to ok. 32 lata.
  • 10 gigasekund to ok. 3 wieki.
  • 100 gigasekund to ok. 3 tysiąclecia.
  • 1 terasekunda to ok. 32 tysiąclecia.
  • 1 petasekunda to ok. 31689 tysiącleci.
  • π sekund to ok. nanowiek (z błędem mniejszym niż 0,5%)[4].

Przypisy

  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar (Dziennik Ustaw, poz. 1638 nr 225 z 2006 roku); Rozporządzenie nie dopuszcza oznaczeń "s." ani "sek."
  2. Mirosław Szymczak (red.), Słownik ortograficzny je̜zyka polskiego PWN wraz z zasadami pisowni i interpunkcji, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11882-2, s. 721
  3. Oficjalna definicja BIPM
  4. Perełki oprogramowania WNT, W-wa 1992, 2001,2008, ISBN 978-83-204-3337-1 (tytuł oryginału Programming Pearls (2nd Edition), ISBN 0-201-65788-0)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło sekunda w Wikisłowniku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]