Österreichische Bundesbahnen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Österreichische Bundesbahnen-Holding Aktiengesellschaft
Österreichische Bundesbahnen-Holding Aktiengesellschaft
ilustracja
Forma prawna Aktiengesellschaft
Data założenia 1923
Państwo  Austria
Siedziba Wiedeń
Produkty przewozy pasażerskie i towarowe
Przychody 513,6 mln. €
Dochód 42,3 mln. €
48°10′08,076″N 16°20′48,851″E/48,168910 16,346903
Strona internetowa

Österreichische Bundesbahnen (ÖBB, od utworzenia do 1947 [a]Bundesbahnen Österreichs, BBÖ) – austriackie państwowe i zarazem największe w kraju przedsiębiorstwo kolejowe, utworzone w 1923 r. Zarządza również siecią kolejową w Liechtensteinie.

Siedziba przedsiębiorstwa znajduje się w Wiedniu. Zarządza około 5700 km torów (57% zelektryfikowanych) i zatrudnia około 44 tys. osób.

Z usług ÖBB korzysta około 436 mln pasażerów rocznie.

Historia[edytuj]

Mapa przedstawiająca trasę Kolei Północnej
Napis "Kaiser-Ferdinand-Nordbahn" na fasadzie dworca Bielsko-Biała Główna
Lokomotywa KFNB
Logo ÖBB w latach 1974-2004
Gmach oddanego w 2014 roku dworca Wien Hauptbahnhof

Pierwsze linie kolejowe na terenie Austrii powstawały przy pomocy kapitału prywatnego w czasach Franciszka Józefa I. 1832 rok to data narodzin kolei na teranie Austro-Węgier – wtedy oddano do użytku linię kolejową na trasie LinzCzeskie Budziejowice. Nie była to jednak trakcja parowa, lecz konna. Pierwsza państwowa kolej parowa została uruchomiona w 1837 roku jako "Kaiser-Ferdinand-Nordbahn" na trasie FloridsdorfWagram. Docelowo, w 1898 roku połączyła ona Wiedeń z Krakowem przez  BrzecławPrzerówLipník nad BečvouOstrawę, Bogumin. Powstała także odnoga do Bielska-Białej. Eksploatacją linii zajmowały się Cesarsko-Królewskie Koleje Państwowe (kaiserlich-königliche Staatsbahnen, kkStB). Na linii północnej wprowadzono także pierwsze w Europie nocne połączenia kolejowe[1]. W 1848 roku, po otwarciu pierwszej na ziemiach polskich Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej i oddaniu do użytku mostu na odrze pomiędzy Annaberg (dzisiejsze Chałupki) w Prusach a Oderberg (Bogumin) w Austrii, można było dostać się pociągiem z Warszawy do Wiednia. Podróż ta wymagała jednak czterech przesiadek w Szczakowej, Mysłowicach, Koźlu i Chałupkach[2].

W 1841 roku znaczną część udziału w rynku kolejowym w Austrii przejęło nowo powstała Generalna Dyrekcja Kolei Państwowych (Generaldirektion der Staatseisenbahnen). W 1842 roku oddano do użytku po 3 latach budowy linię kolejową Wiedeń-Gloggnitz. W 1854 roku ze względu na niedobory finansowe budowa kolei została z powrotem oddana kapitałowi prywatnemu. W ten sposób powstała w 1858 r. Kaiserin Elisabeth-Bahn zarządzająca Koleją Zachodnią Wiedeń – Linz, a także w 1867 r. Südbahngesellschaft zarządzająca nową Linią Południową (Wiedeń – Graz)[3] Na jej trasie znajduje się pierwsza w Europie normalnotorowa (1435 mm) wysokogórska linia kolejowa przez Przełęcz Semmering otwarta w 1954 r. Od 1998 roku znajduje się ona na Liście Światowego Dziedzictwa Unesco[4].

1873 rok ponownie przyniósł upaństwowienie kolei, wybudowana w latach 1867-1872 Franz-Josefs-Bahn została wykupiona przez państwo, jednak choćby Kolej Południowa pozostała w rękach prywatnych do 1923 r. W 1906 roku oddano do użytku dwie linie kolejowe górskie: Karawankenbahn i Pyhrnbahn, a w 1909 – Tauernbahn. Rozwój kolei po 1914 roku był znikomy ze względu na duże wydatki na zbrojenia[1].

W 1919 roku w wyniku I wojny światowej Austria utraciła 75% swoich linii kolejowych. W 1923 roku powstał organ zarządzający kolejami państwowymi w postaci Bundesbahn Österreich. W 1938 roku nastąpił anschluss Austrii, zarządzanie siecią kolejową przejęły koleje niemieckie. W wyniku działań II wojny światowej zniszczone zostało ok. 40% infrastruktury kolejowej[3].

W 1947 roku nastąpiła reaktywacja kolei austriackich pod nazwą Österreichische Bundesbahnen (ÖBB). Zaczęto stawiać także duży nacisk na elektryfikację linii kolejowych. W 1962 roku uruchomiona została wiedeńska S-Bahn. Od 1969 roku ÖBB stanowią niezależną państwową spółkę rozliczającą się z państwem każdego roku z wykonanych zadań i budżetu[3].

Po wejściu Austrii do Unii Europejskiej w 1992 roku następowało stopniowe dostosowanie standardów na kolei do europejskich, zwiększyła się siatka połączeń międzynarodowych. Na przełomie 2004 i 2005 roku ÖBB przeszły reorganizację, powołano do życia ÖBB-Holding AG wraz ze spółkami-córkami odpowiedzialnymi za poszczególne zadania. W 2004 roku zaprezentowano także nowe logo[3]. W 2014 roku otwarty został nowy gmach dworca Wien Hauptbahnhof, który połączył linie docierające dotychczas na dworce czołowe na obrzeżach centrum miasta. Na przełomie lat 2008/2009 wprowadzono do rozkładu jazdy szybkie pociągi Railjet rozwijające prędkość do 230 km/h. Na lata 2015-2019 zaplanowano kolejną gruntowną wymianę taboru na trasy regionalne i międzymiastowe poprzez zakup 165 pociągów Siemens Desiro ML oraz 300 składów Bombardier Talent 3[5].

Spółki zależne[edytuj]

W skład ÖBB-Holding AG (z siedzibą w Wiedniu, Am Hauptbahnhof 2) wchodzą:

  • ÖBB-Personenverkehr Aktiengesellschaft –  spółka odpowiedzialna za ruch pasazerski (z siedzibą w Wiedniu, Am Hauptbahnhof 2)
    • ÖBB-Postbus GmbH (przewozy autobusowe)
    • ÖBB-Produktion Gesellschaft mbH [b]
    • ÖBB-Technische Services-Gesellschaft mbH [b]
    • Rail Tours Touristik Gesellschaft m.b.H
  • Rail Cargo Austria Aktiengesellschaft (RCA AG) – spółka odpowiedzialna za transport towarów i logistykę
    • Rail Cargo Hungaria Zrt. (dawniej MÀV Cargo), transport na terenie Węgier
    • ÖBB-Produktion Gesellschaft mbH [b]
    • ÖBB-Technische Services-Gesellschaft mbH [b]
    • Rail Cargo Logistics - Austria GmbH
  • ÖBB-Infrastruktur Aktiengesellschaft – spółka odpowiedzialna za zarządzanie infrastrukturą, utrzymanie i eksploatację linii kolejowych i dworców, inwestycje infrastrukturalne (z siedzibą w Wiedniu, Praterstern 3)
    • ÖBB-Immobilienmanagement Gesellschaft mbH,
    • Mungos Sicher & Sauber GmbH
    • Rail Equipment GmbH
  • ÖBB-Business Competence Center GmbH 
  • ÖBB-Werbung GmbH 
  • European Contract Logistics- Austria GmbH

Główne linie kolejowe[edytuj]

W Austrii obowiązuje (nie licząc lokalnych linii wąskotorowych, które najczęściej są w posiadaniu prywatnym) rozstaw szyn 1435 mm, czyli linie normalnotorowe. Austria jest jednym z nielicznych krajów Europy, w którym obowiązuje lewostronny ruch pociągów, co jest pozostałością po monarchii Habsburskiej. Obecnie następuje jednak stopniowa zmiana na obowiązujący w większości krajów europejskich ruch prawostronny. Większość linii kolejowych jest zelektryfikowana, a 97% potrzebnej energii elektrycznej wytwarzana jest w elektrowniach wodnych należących do ÖBB, m.in. w Ötztal, St. Michael, Bergern, Kledering, Auhof. W kraju obowiązuje prąd zmienny 15 kV, 16,7 Hz[6].

Pociąg na trasie Pyhrnbahn w okolicach Wartberg an der Krems

Główne linie kolejowe na terenie Austrii[7]:

Tabor[8][edytuj]

Lokomotywy[edytuj]

Lokomotywy elektryczne[edytuj]

Seria Producent Liczba sztuk Lata produkcji Prędkość maksymalna Zdjęcie
ÖBB Class 1016/1116/1216 

Taurus

Siemens 393 1999-2007 230 km/h 1016 Badgastein.jpg
ÖBB Class 1044/1144 Siemens,

ELIN,

Brown Boveri,

SGP

105 1976-1995 160 km/h 08.08.88 Linz Hbf 1044.088 (11717643343).jpg
ÖBB Class 1042/1142 Siemens,

ELIN,

Brown Boveri,

SGP

82 1963-1977 160 km/h ÖBB 1042 032.jpg
ÖBB Class 1063/1163 Siemens,

ELIN,

Brown Boveri,

SGP

2 1991-1994 80 km/h ÖBB 1063 Seitenansicht.jpg

Lokomotywy spalinowe[edytuj]

Seria Producent Liczba sztuk Lata produkcji Prędkość maksymalna Zdjęcie
ÖBB Class 2016

Hercules

Siemens 101 2002-2004 140 km/h ÖBB 2016 Fehring Brunn.JPG
ÖBB Class 2143 SGP 3 1969 100/110 km/h GuentherZ 2006-06-17 0619 OeBB Diesellokomotive 2143.jpg
ÖBB Class 2043 SGP 5 Salzburg Hauptbahnhof with 2043.jpg
ÖBB Class 2070

Hector

Vossloh 90 2000-2004 100 km/h OEBB 2070 abgestellt.jpg
ÖBB Class 2068 Jenbacher Rh2068Jenbach20060816.jpg
ÖBB Class 2080/2081 1 1975 80 km/h ÖBB 2080 001-7 in Innsbruck Hbf.jpg

Elektryczne zespoły trakcyjne[edytuj]

Seria Producent Liczba sztuk Lata produkcji Liczba członów Prędkość maksymalna Zdjęcie
ÖBB Class 4011

ICE T

Siemens,

Bombardier

3 1999 7 230 km/h ÖBB4011 Schneewalchen.jpg
ÖBB Class 4023/4024/4124

Talent

Bombardier 27 2004 3/4 140 km/h Bombardier Talent im Ennstal.jpg
ÖBB Class 4020 SGP,

Brown Boveri,

Siemens

19 1978-1987 3 120 km/h OEBB 4020 262 Perchtoldsdorf.jpg
ÖBB Class 4744/4746

Desiro ML

Siemens 165 2015-[c] 3 160 km/h ÖBB Cityjet in Uerdingewn.jpg

Spalinowe zespoły trakcyjne[edytuj]

Seria Producent Liczba sztuk Lata produkcji Liczba członów Prędkość maksymalna Zdjęcie
ÖBB Class 5022 Desiro Siemens 60 2003-2008 2 120 km/h Oebb 5022 diesel train.jpg
ÖBB Class 5047 Jenbacher 7 1987-1995 1 120 km/h 2017-09-19 (425) Bahnhof Melk.jpg

Przewozy pasażerskie[edytuj]

Pociągi dalekobieżne i międzynarodowe[edytuj]

EuroCity (EC)[edytuj]

Pociągi dalekobieżne międzynarodowe klasy pod marką EuroCity (EC) są realizowane z innymi europejskimi przewoźnikami kolejowymi, m.in. ČD, DB, czy też PKP Intercity. Do Polski docierają pociągi na trasie Wien HbfWarszawa WschodniaGdynia Główna (EC Polonia, Sobieski). Na trasach tych dominują składy wagonowe. W pociągach znajduje się 1. i 2. klasa, wagon restauracyjny lub barowy, obowiązuje rezerwacja miejsc[9].

EuroNight (EN), Nightjet[edytuj]

Pociągi dalekobieżne międzynarodowe marki EuroNight (EN) obsługują połączenia nocne (według nomenklatury ÖBB pociągi te noszą nazwę Nightjet). Są one realizowane składami wagonowymi we współpracy z zagranicznymi przewoźnikami, m.in. DB, SNCF, MAV. Pociągi kursują na trasach z Wiednia m.in. do Włoch, Niemiec oraz na Węgry. Pociągi te są złożone z wagonów sypialnych, kuszetek i sliperetek. Często w składzie znajduje się wagon barowy[10].

Intercity-Express (ICE)[edytuj]

Pociągi Intercity-Express (ICE) są uruchamiane we współpracy z Deutsche Bahn elektrycznymi zespołami trakcyjnymi typu Siemens 4011, które ÖBB odkupiło od DB. Pociągi te kursują na trasach z Wiednia do Niemiec. Składy osiągają maksymalną predkość 230 km/h. Na pokładzie znajduje się 1. i 2. klasa, wagon barowy. Składy są pomalowane w barwy Deutsche Bahn, jedyną różnicą pomiędzy niemieckimi pociągami jest dodatkowe logo ÖBB[11].

Railjet (RJ)[edytuj]

 Osobny artykuł: Railjet.

Pociągi Railjet są marką kolei dużych prędkości na terenie Austrii oraz państw ościennych (Węgier, Czech, Niemiec, Szwajcarii i Włoch). Uruchamiane są od 2009 roku składami typu push-pull ciągniętymi przez lokomotywy Siemens Taurus, które ciągną za sobą wagony trzech klas. W pociągach znajduje się także wagon barowy. ÖBB posiadają 51 składów tego typu w charakterystycznym bordowo-szarym malowaniu, kolejne 16 jednostek należy do Českich Drahów w biało-niebieskich barwach przewoźnika. Prędkość konstrukcyjna tych pojazdów wynosi 230 km/h[12].

InterCity (IC)[edytuj]

Pociągi kategorii InterCity są obsługiwane składami wagonowymi. Składają się z 1. i 2. klasy oraz wagonu barowego. Standard wyposażenia nie różni się bardzo od pociągów EuroCity[9].

Pociągi regionalne i S-Bahn[edytuj]

RegionalExpress (REX)[edytuj]

RegionalExpress jest to marka pociągów obsługujących trasy pomiędzy dużymi miastami na niewielkie odległości. Pociągi nie zatrzymują się na wszystkich przystankach, mają jednak więcej stacji niż na trasach Railjet, czy też InterCity. Ze względu na dłuższy czas przejazdu i niższy komfort cechują się one niższymi cenami. Pociągi RegionalExpress są obsługiwane dwoma typami pojazdów: Cityjet oraz CityShuttle. Cityjet są to składy o długości trzech członów nowej generacji wyprodukowane przez Siemens (typ Desiro ML) po 2015 roku. Pociągi CityShuttle, powoli zastępowane przez Cityjet, są to trójwagonowe składy typu push-pull. Osiągają prędkość konstrukcyjną 160 km/h. W pociągach REX znajduje się tylko 1. klasa, nie ma także wagonu barowego[13][14].

Regionalzug (R)[edytuj]

Pod marką Regionalzug uruchamiane są pociągi regionalne. Zazwyczaj zatrzymują się na wszystkich stacjach, znajduje się w nich tylko 2. klasa. Są one obsługiwane przez elektryczne lub spalinowe zespoły trakcyjne[15][16].

S-Bahn (S)[edytuj]

Pociągi S-Bahn są to pociągi kursujące na terenie największych miast i do okolicznych miejscowości. Są one obsługiwane elektrycznymi zespołami trakcyjnymi. Linie S-Bahn są numerowane, kursują w określonym takcie. W Austrii systemy szybkiej kolei miejskiej działają w: Wiedniu, Salzburgu, Tyrolu, Styrii, Karyntii, Voralberg i Górnej Austrii[17].

City-Airport-Train (CAT)[edytuj]

Pociągi CAT są marką ekspresowych połączeń na trasie Wien MitteFlughafen Wien bez postojów umożliwiając dojazd z centrum miasta na lotnisko Wien-Schwechat. Piętrowe składy push-pull w charakterystycznym zielono-szarym malowaniu kursują co 30 min, czas przejazdu wynosi 16 min. W skład pociągu wchodzi lokomotywa Siemens EuroSprinter oraz trzy piętrowe wagony serii Siemens 1016[18].

Przewozy autobusowe[edytuj]

Postbus[edytuj]

Postbus jest największym przewoźnikiem autobusowym na terenie Austrii obsługującym linie regionalne i międzymiastowe. Do przewoźnika należy ok. 2100 autobusów, rocznie przewożą 217 mln pasażerów. Postbus uruchamia też pod marką Vienna Airport Lines autobusy z centrum Wiednia do lotniska Schwechat obsługiwane autobusami Solaris Urbino 12 LE[19].

HELLÖ[edytuj]

HELLÖ jest marką dalekobieżnych połączeń autokarowych uruchamianych przez ÖBB od 2016 roku. W ramach marki kursują pomalowane na czarno autokary Mercedes-Benz Tourismo 17 RHD. Autokary te kursują na trasach międzynarodowych (m.in. na Węgry, do Włoch, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny). W 2017 roku markę wykupił niemiecki przewoźnik Flixbus, a 28 autokarów we flocie przejął przewoźnik Blaguss[20].

Intercitybus (IC-BUS)[edytuj]

W 2007 roku uruchomione zostały przewozy autokarowe Intercitybus. Autobusy kursują na trasie Graz Hbf – Wolfsberg Bf – Klagenfurt Hbf 7 razy dziennie i na trasie Klagenfurt Hbf – Wenecja 5 razy dziennie. Trasę obsługują autokary Setra S431 DT. W autokarach, co jest dość nietypowe dla tego typu działalności, znajduje się podział na klasy: 1. (dolny pokład) i 2. (górny pokład)[21].

Inne spółki kolejowe w Austrii[edytuj]

Zabytkowy skład Mariazellerbahn na trasie St. PöltenMariazell

Pozostałe spółki kolejowe działające na terenie Austrii[1]:

  • Achenseebahn,
  • Graz-Köflacher Eisenbahn (GKE),
  • Montafonerbahn,
  • Mariazellerbahn,
  • Niederösterreichische Schneebergbahn,
  • Raaberbahn,
  • Salzburger Lokalbahnen,
  • Stern und Hafferl Holding,
  • Steiermärkische Landesbahn,
  • Steiermarkbahn Transport und Logistik,
  • Südburgenländische Regionalbahn,
  • Wiener Lokalbahnen (WLB),
  • Westbahn,
  • Zillertalbahn.

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Z przerwą w okresie anszlusu Austrii, kiedy to funkcjonowały jako część kolei niemieckich.
  2. a b c d Spółka w 50% należąca do ÖBB-Personenverkehr AG, a w 50% do RCA AG
  3. Termin wykonania wszystkich składów został wyznaczony na 2019 r.

Bibliografia[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Bahn, www.oesterreich.com [dostęp 2017-10-19] (ang.).
  2. Andrzej Paszke, Droga żelazna Warszawsko-Wiedeńska, „Pomocnik Historyczny POLITYKA”, 6/2015 O kolei po kolei, ISSN 2391-7717.
  3. a b c d Aloys von Czedik, Der Weg von und zu den Österreichischen Staatsbahnen 1824-1854/1858, 1882-1910. III. Band, Die finanziellen Verhältnisse der Österreichischen Staatsbahnen 1882-1910, Wien: Verlagsbuchhandlung Karl Prochaska, 1913.
  4. UNESCO World Heritage Centre, Semmering Railway, whc.unesco.org [dostęp 2017-10-22] (ang.).
  5. 25 dodatkowych Talentów w ÖBB, inforail.pl [dostęp 2017-10-19] (pol.).
  6. Cezary Kowanda, Slalom po napięciach i rozstawach, „Pomocnik Historyczny POLITYKA”, 6/2015 O kolei po kolei, ISSN 2391-7717.
  7. Thorsten Büker, enlarged map, www.bueker.net [dostęp 2017-10-22].
  8. Tomek, -=[Fotogaleria Transportowa]=- - Österreichische Bundesbahnen-Holding AG ÖBB, rail.phototrans.eu [dostęp 2017-10-18] (ang.).
  9. a b ÖBB - ÖBB Eurocity and Intercity: high standards, www.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (ang.).
  10. Nightjet - Italy, www.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (ang.).
  11. ÖBB - ÖBB Intercity-Express: fast and comfortable, www.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (ang.).
  12. ÖBB - Mit dem ÖBB Railjet Österreich, Europa und die Welt entdecken, www.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (niem.).
  13. ÖBB - ÖBB Cityjet: the comfortable train set for regional transport, www.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (ang.).
  14. ÖBB - ÖBB Cityshuttle push-pull train: supporting regional transport, www.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (ang.).
  15. ÖBB - ÖBB Talent railcar: speedy transport, www.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (ang.).
  16. ÖBB - ÖBB Desiro railcar: modern and friendly, www.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (ang.).
  17. ÖBB - ÖBB electric railcar 4020: for rapid transit, www.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (ang.).
  18. m, City Airport Train - non-stop Flughafentransfer nach Wien!, www.cityairporttrain.com [dostęp 2017-10-18] (niem.).
  19. ÖBB-Konzern - Die ÖBB in Zahlen, konzern.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (niem.).
  20. Hellö becomes FlixBus | FlixBus, www.flixbus.com [dostęp 2017-10-18] (ang.).
  21. ÖBB - Travel as comfortably as on a train - with the ÖBB Intercitybus, www.oebb.at [dostęp 2017-10-18] (ang.).