Albatros królewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Albatros królewski
Diomedea epomophora[1]
Lesson, 1785
Albatros królewski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd rurkonose
Rodzina albatrosy
Rodzaj Diomedea
Gatunek albatros królewski
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg

Albatros królewski (Diomedea epomophora) – gatunek dużego ptaka z rodziny albatrosów (Diomedeidae), gniazdującego na Wyspach Chatham, Campbella i Auckland w południowej części Pacyfiku oraz na południu Nowej Zelandii. Ptaki, które nie gniazdują, widuje się stale nad oceanami półkuli południowej.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał René Primevère Lesson w 1825; nie podano lokalizacji holotypu. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Diomedaea epomophora[3]. Podgatunek D. (e.) sanfordi został opisany w 1917 przez Murphy'ego na podstawie holotypu odłowionego blisko 64 km od wybrzeża Corral (Chile). Bywa uznawany za osobny gatunek na podstawie różnic w morfologii i wielkości kolonii[4][5].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj]

Opisano następujące podgatunki[5][3][4][6]:

Morfologia[edytuj]

Wymiary dla ptaków podgatunku nominatywnego: długość ciała 107–122 cm; masa ciała samca 8,1–10,3 kg, samicy 6,52–9 kg, rozpiętość skrzydeł 290–351 cm[3]. Masa ciała ptaków podgatunku D. (e.) sanfordi wynosi 6350–8804 g[4]. Głowa i ciało u ptaków podgatunku nominatywnego są czystobiałe. Skrzydła są czarne z białą krawędzią. Sterówki białe, u młodych ptaków z czarnym końcem. Samice są nieco bardziej matowe i mniejsze[8]. Osobniki młodociane mają ciemniejsze skrzydła oraz czarne plamki na grzbiecie, bokach ciała, wierzchu głowy i ogonie[9]. Dorosłe osobniki D. (e.) sanfordi mają białe całe ciało z wyjątkiem czarnych skrzydeł oraz ciemnej tylnej krawędzi i końcówki spodu skrzydła. Osobniki młodociane wyróżniają się mało widocznym brązowym znakowaniem na wierzchu głowy, wyraźniej zaznaczonym czarnym znakowaniem w dolnej części grzbietu i na kuprze oraz czarnym paskiem na końcu ogona. Dziób albatrosów tego podgatunku jest duży, różowy z bulwiastą końcówką i czarnymi krawędziami na górnej szczęce. U ptaków w okresie lęgowym dziób może przybrać intensywniejszą barwę. Tęczówka brązowa, stopy od różowych po niebieskobiałe z niebieskawą błoną pławną[10].

Ekologia i zachowanie[edytuj]

Albatrosy królewskie lęgną się na pokrytych kępami traw zboczach, grzbietach i płaskowyżach[11]. Na Wyspie Campbella gnieżdżą się między 180 a 350 m n.p.m.[9] Żerujące na oceanie ptaki odnotowywane są zwykle na wodach Nowej Zelandii i państw południowoamerykańskich[11]. Przedstawiciele D. (e.) sanfordi pojawiają się nad wodami o temperaturze 6–20 °C[10]. Albatrosy królewskie żywią się kałamarnicami (jak Onykia ingens i Histioteuthis atlantica), rybami, skorupiakami, osłonicami Salpida[11] i martwymi pingwinami[12]. Albatrosy królewskie odzywają się chrypliwym trajkotem i jękliwymi dźwiękami, przedstawiciele obydwu podgatunków nie różnią się znacząco głosem[3].

Lęgi[edytuj]

Pisklę podgatunku D. (e.) sanfordi

Albatrosy królewskie wyprowadzają lęgi co dwa lata. Jaja składane są pod koniec listopada lub na początku grudnia. Zniesienie liczy 1 jajo. Przeważnie ptaki te łączą się w pary na całe życie. Wysiadują oboje rodzice; inkubacja trwa blisko 79 dni. Młode są karmione przez obu rodziców. Opierzają się w pełni po 236–244 dniach życia[10][8]. Pewna samica podgatunku D. (e.) sanfordi z Taiaroa Head, nazwana „Grandma”, przeżyła przynajmniej 51,5 roku (szacunkowo w 1993 miała minimum 61 lat)[13]. Ostatni raz widziana była w kolonii w 2010, prawdopodobnie już nie żyje[14].

Status zagrożenia[edytuj]

IUCN uznaje odmienne statusy zagrożenia dla obydwu podgatunków (2016): narażony (VU, Vulnerable) dla D. (e.) epomophora[11] i zagrożony (EN, Endangered) dla D. (e.) sanfordi[15]. Populacje z wysp Enderby i Auckland (Wyspy Auckland) były niegdyś (do lat 30. XX wieku) trzebione przez ludzi, rozwój rolnictwa i introdukowane ssaki. Na Auckland świnie i koty nadal zjadają jaja i pisklęta. Na Campbell i Enderby rozprzestrzeniają się krzewy Dracophyllum, które mogą ograniczać albatrosom miejsce do rozrodu. Albatrosy królewskie łapią się również we włoki i linki haczykowe przy okazji połowów ryb[11]. W 1985 na wyspach Chatham wystąpił sztorm, który częściowo zmył glebę z wysp i zniszczył większość roślinności w obszarach lęgowych tego ptaka. W latach ok. 1980–2000 stwierdzano występowanie stosunkowo cienkich skorupek i obumierania piskląt w jajach u ptaków D. (e.) sanfordi, jednak nie stwierdzono związku z zanieczyszczeniami. Na Taiaroa Head stwierdzono drapieżnictwo ze strony introdukowanych gronostajów (Mustela erminea) i kotów[7].

Przypisy

  1. Diomedea epomophora, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Diomedea epomophora. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e Carboneras, C., Jutglar, F. & Kirwan, G.M.: Southern Royal Albatross (Diomedea epomophora). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  4. a b c d del Hoyo, J., Collar, N. & Kirwan, G.M.: Northern Royal Albatross (Diomedea sanfordi). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  5. a b Frank Gill, David Donsker (red.): Family Diomedeidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-08-01].
  6. a b c Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Diomedeidae Gray,GR, 1840 - albatrosy - Albatrosses (wersja: 2015-09-04). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  7. a b c Northern Royal Albatross Diomedea sanfordi. BirdLife International. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  8. a b Diomedea epomophora (sensu stricto) — Southern Royal Albatross. Australian Government Department of the Environment and Energy, 2016. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  9. a b Moore, P.J.: Southern royal albatross. New Zealand Birds Online, 2013. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  10. a b c Diomedea sanfordi — Northern Royal Albatross. Australian Government Department of the Environment and Energy, 2016. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  11. a b c d e Southern Royal Albatross Diomedea epomophora. BirdLife International. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  12. Diomedea sanfordi (Northern royal albatross). Biodiversity Explorer. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  13. C. J. R. Robertson. Survival and Longevity of the Northern Royal Albatross Diomedea epomophora sanfordi at Taiaroa Head 1937-93. . 93 (4). s. 269-276. 
  14. Darryl Fears: This albatross has outlived others by decades. And astoundingly, she’s still having babies. Washington Post, 11 lutego 2016. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  15. BirdLife International 2013. Diomedea sanfordi. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 3.1. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 15 sierpnia 2016]