Bagnica torfowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bagnica torfowa
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina bagnicowate
Rodzaj bagnica
Gatunek bagnica torfowa
Nazwa systematyczna
Scheuchzeria palustris (L.) Dulac.
 Sp. Pl. 338 1753 [2]
Kwiaty
Owoce
Pokrój

Bagnica torfowa[3], drążnica, błotnica sitowa (Scheuchzeria palustris (L.) Dulac.) – gatunek rośliny, jedyny przedstawiciel rodzaju bagnica (Scheuchzeria L.), który jest jedynym rodzajem rodziny bagnicowatych (Scheuchzeriaceae F. Rudolphi). Łacińską nazwę temu rodzajowi i gatunkowi nadał szwedzki botanik Karol Linneusz dla uczczenia szwajcarskiego uczonego – Jana Jakuba Scheuchzera[4].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj]

Występuje w umiarkowanej strefie półkuli północnej, na terenie Europy, Ameryki Północnej i Azji. W Europie zwarty obszar zasięgu tego gatunku obejmuje południową część Półwyspu Skandynawskiego, wschodnią część Niżu Środkowoeuropejskiego, Alpy i Niż Wschodnioeuropejski. W Polsce jest dość rzadki. Najliczniej występuje na Pomorzu, Pojezierzu Mazurskim, Polesiu i Roztoczu. Na pozostałych obszarach niżu i w Sudetach występuje na rozproszonych stanowiskach. W Karpatach jest bardzo rzadki i występuje tylko na kilku stanowiskach w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej i na jednym stanowisku w Tatrach (Toporowy Staw Wyżni)[5].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Roślina o wysokości 10-20 cm. Pionowe łodygi wyrastają z ukośnego kłącza z cienkimi rozłogami[6].
Łodyga
Prosta, wzniesiona, szarozielona, u nasady okryta pochwami obumarłych liści, wyżej wyrastają liście, a w górnej części kilka kwiatów[6].
Liście
Równowąskie, rynienkowate, z długimi pochwami, czasami dłuższe od łodygi. Końce blaszek z wgłębieniami[6].
Kwiaty
Niepozorne, obupłciowe, żółtawozielone, długości do 3 mm są zebrane w luźne grono złożone z 3-6(10) kwiatów. Kwiaty wyrastają z kątów przysadek na szypułkach o długości do 10 mm. Podwójny okwiat. Okółki kwiatu mają długość 2,5-3 mm, są trzylistkowe, zielonawe, niezróżnicowane na kielich i koronę. Pręcików zazwyczaj 6, rzadziej 7 lub 8, otaczających 3-6 prawie niezrośniętych słupków o bardzo krótkich szyjkach[6].
Owoce
Torebka o długości 5-7 mm, zawierający 2 jajowate nasiona o długości około 4 mm[6].

Biologia i ekologia[edytuj]

Rozwój
Bylina, geofit. Kwitnie od maja do lipca, zapylana jest przez wiatr. Nasiona rozsiewane są przy udziale zwierząt (zoochoria).
siedlisko
Rośnie na torfowiskach wysokich i przejściowych. Wymaga stanowisk podmokłych i dobrze naświetlonych[5]. Gatunek charakterystyczny związku Rhynchosporion albae i zespołu Caricetum limosae[7].
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 22[5].

Zagrożenia i ochrona[edytuj]

W Polsce gatunek rzadko spotykany, narażony na wyginięcie, objęty ochroną ścisłą. W ostatnich dziesięcioleciach obserwuje się spadek liczby stanowisk. Ginie wskutek osuszania i eksploatacji torfowisk[6].

Roślina umieszczona na Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006)[8] w grupie gatunków wymierających (kategoria zagrożenia E).

Systematyka[edytuj]

Pozycja systematyczna rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Bagnica i rodzina bagnicowate zaliczane są do rzędu żabieńcowców i zajmują w jego drzewie filogenetycznym następującą pozycję[1]:

żabieńcowce

obrazkowate Araceae




kosatkowate Tofieldiaceae






żabiściekowate Hydrocharitaceae



łączniowate Butomaceae




żabieńcowate Alismataceae





bagnicowate Scheuchzeriaceae




onowodkowate Aponogetonaceae




świbkowate Juncaginaceae




Maundiaceae





posidoniowate Posidoniaceae




rupiowate Ruppiaceae



bałwanicowate Cymodoceaceae






zosterowate Zosteraceae



rdestnicowate Potamogetonaceae











Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa żabieńcowe (Alismatidae Takht.), nadrząd Alismatanae Takht., rząd świbakowce Juncaginales Hutch., rodzina bagnicowate (Scheuchzeriaceae F. Rudolphi, pub. Syst. Orb. Veg.: 28. 1830.), rodzaj bagnica (Scheuchzeria L. 1753)[9].

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2016-10-27].
  2. The Plant List. [dostęp 2017-03-01].
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. Ochrona ex situ zagrozonych i chronionych roślin dziko rosnących w zachodniej części Polski. [dostęp 2017-03-15].
  5. a b c Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  6. a b c d e f Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  7. Matuszkiewicz W. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. ISBN 83-01-13520-4.
  8. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  9. Crescent Bloom: Scheuchzeria (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 27 stycznia 2009].