Buccina (instrument)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bucina używana w rzymskich legionach (muzeum w Neapolu)

Bucina[a] albo buccina (łac. būcĭnă) – instrument dęty w kształcie mocno zakrzywionego rogu[1], używany przez starożytnych Rzymian.

Pochodzenie i przeznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Wykonany najczęściej z brązu, z reguły wykorzystywany jako wojskowy (wymieniany w tekstach Cycerona, Liwiusza, Tacyta i Polibiusza) i pasterski (wspomniany przez Warrona) instrument sygnałowy. Nazwa pochodzić miała od spiralnie skręconej muszli zwanej buccinum, będącej jego pierwowzorem i zapewne najwcześniejszą postacią (później wykonywany także z kości i drewna). Opis jego podaje Owidiusz w Przemianach (I 335).

Kształtem i dźwiękiem różnił się od używanego w rzymskiej kawalerii krótszego rogu (cornu) i dlatego legionowych trębaczy-sygnalistów określano dla odróżnienia jako buccinatores (l. poj. buccinator)[2]. Według świadectw wymienionych autorów starożytnych, dawali oni sygnały do zaciągania wart po zachodzie słońca oraz ich zmiany za dnia i w nocy, rozpoczęcia i zakończenia posiłków, a także do wyruszenia na wroga bądź zgromadzenia się wojska przed wodzem[3]. Także ludzie wyjątkowo zamożni wykorzystywali buccinatora dla oznajmiania godzin dnia sygnałem tego instrumentu[4].

W rewolucyjnej Francji, w programowym nawiązywaniu do wzorów klasycznych, pod mylącą nazwą buciny (fr. buccin) przywrócono w praktycznym użyciu róg cornu; było to wynikiem badań antycznych instrumentów uwidocznionych na rzymskiej Kolumnie Trajana, prowadzonych w latach 70. XVIII wieku przez J. L. Davida[5].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Pisownia częstsza, poprawniejsza i współcześnie ogólnie przyjęta.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik łacińsko-polski (opr. Kazimierz Kumaniecki). Warszawa: PWN, 1975, s. 69.
  2. Janusz Sikorski: Kanny 216 p.n.e. Warszawa: Wyd. MON, 1984, s. 39.
  3. Friedrich Lübker's Reallexikon des classischen Alterthums. Leipzig: B. G. Teubner, 1882, s. 211.
  4. Alexander Demandt: Prywatne życie cesarzy rzymskich. Gdynia: Uraeus, 1997, s. 42.
  5. Clifford Bevan: The Saxtuba and Organological Vituperation [w] "The Galpin Society Journal" t. 43 (1990), s. 136.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Bucina w encyklopedii PWN
  • Buccina w Dictionary of Greek and Roman Antiquities (1875)