Buriaci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Buriaci
Liczebność ogółem 510 000 (2002)
Regiony zamieszkania Rosja, Mongolia, Chiny
Języki buriacki
Główne religie szamanizm, lamaizm, prawosławie
Pokrewne grupy etniczne Chałchasi, Dagurowie
Ludowy strój Buriatów

Buriaci (buriac. Буряадууд, ros. Буряты) – naród mongolski, liczący około 500 tysięcy osób. Używają języka buriackiego, należącego do grupy mongolskiej języków ałtajskich, rozpowszechniony wśród nich jest także język mongolski i rosyjski. Przed 1931 rokiem używali pisma mongolskiego, w latach 1931-1939 alfabetu łacińskiego, następnie wprowadzono cyrylicę.

Zamieszkują w północnej Azji, w pobliżu jeziora Bajkał – głównie w rosyjskiej Buriacji, gdzie stanowią około 30 procent populacji, oraz w Ust-Ordyńsko-Buriackim Okręgu Autonomicznym i Agińsko-Buriackim Okręgu Autonomicznym a także na ościennych terenach Rosji. Ogólna liczba Buriatów w Federacji Rosyjskiej wynosi około 450 tysięcy (według wyników spisu powszechnego z 2002 roku: 445 175 osób). Poza tym naród ten żyje w Mongolii (około 40 tysięcy) i na północnym wschodzie Chin (około 20 tysięcy).

Plemiona mongolskie zasiedlały region wokół Bajkału od X wieku. Etnos buriacki uformował się w XII-XIX w. w wyniku konsolidacji plemion bliskich sobie pod względem kultury i języka. Po raz pierwszy nazwa "Buriaci" pojawiła się w 1240 r. w mongolskich zapiskach. W XVII wieku rozpoczęła się konsolidacja z plemionami, które pojawiły się na tym obszarze na przełomie XVI i XVII wieku, a wśród których oprócz elementów etnicznie mongolskich (Chałchasi i Ojraci) były także grupy turkijskie i tunguskie. W tym okresie dotarli tutaj także pierwsi rosyjscy osadnicy, a od połowy XVII w. tereny po obu stronach Bajkału weszły w skład Carstwa Rosyjskiego. Pod rosyjskim panowaniem ostatecznie ukształtował się naród buriacki. Do XIX wieku Buriaci wiedli koczowniczy tryb życia, następnie przeszli do życia osiadłego.


Zachodni Buriaci wyznają szamanizm, Buriaci w Kraju Zabajkalskim również lamaizm, ponadto niewielka liczba Buriatów wyznaje prawosławie[potrzebny przypis]. W systemie wierzeń buriackich najwyższą istotą jest Wielkie Błękitne Niebo, obok którego funkcjonuje panteon bóstw, przypominający grecki. Szamanizm zakłada kultywowanie miejsc świętych, za które uznawano góry, las, rzeki. W religii buriackiej szamani, powołani do swojej roli przez duchy, pełnią rolę łącznika między światem ziemskim i duchowym. Szamanem można zostać przez rytuał namaszczenia i dziewięć kolejnych stopni wtajemniczenia, konieczna jest także znajomość buriackiego jako języka obrzędowego. Od 2000 roku, po ok. stu latach przerwy, u podnóża góry Jordy odbywają się Igrzyska Jordyńskie[1].

Tradycyjny dom buriacki

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Szamanizm żywy - w badaniach naukowca z SGGW, naukawpolsce.pap.pl, 3 lipca 2017 [dostęp 2017-10-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Валерий А. Тишков (ред.): Народы России. Энциклопедия. Москва: Большая Российская энциклопедия, 1994. ISBN 5-85270-082-7. (strony 118-122)