Celestynów (powiat otwocki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi Celestynów w powiecie otwockim, w województwie mazowieckim. Zobacz też: Celestynów.
Celestynów
Herb Flaga
Herb Celestynowa Flaga Celestynowa
Nowo otwarta Hala Widowiskowo-Sportowa przy ulicy Hilarego Koprowskiego
Nowo otwarta Hala Widowiskowo-Sportowa przy ulicy Hilarego Koprowskiego
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat otwocki
Gmina Celestynów
Sołectwo Celestynów
Wysokość 138 m n.p.m.
Liczba ludności (2016-01-01) 4917[1]
Strefa numeracyjna (+48) 22
Kod pocztowy 05-430
Tablice rejestracyjne WOT
SIMC 0000780
Położenie na mapie gminy Celestynów
Mapa lokalizacyjna gminy Celestynów
Celestynów
Celestynów
Położenie na mapie powiatu otwockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu otwockiego
Celestynów
Celestynów
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Celestynów
Celestynów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Celestynów
Celestynów
Ziemia52°03′33″N 21°23′03″E/52,059167 21,384167
Strona internetowa miejscowości

Celestynów – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Celestynów[2], na Nizinie Mazowieckiej, oddalona o 32 km na południowy wschód od centrum Warszawy, oraz 10 km od Otwocka. Wieś wchodzi w skład Aglomeracji Warszawskiej, jest siedzibą gminy Celestynów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

Na terenie miejscowości znajduje się Centrum Edukacji Leśnej, Nadleśnictwo Celestynów, parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny oraz Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy (Sala Królestwa)[3].

Historia[edytuj]

XIX w.[edytuj]

Pierwsze wzmianki o Celestynowie pochodzą z 17 grudnia 1833. Wtedy to Leopold Radziński kupił od swego ojca dobra, które zapisał w księdze wieczystej jako Radzin. W latach 1872-1875 powstał murowany Dwór Radzin. W 1873 z tych dóbr wyłączono dwa folwarki Radzin i Celestyny. Już wtedy istniała cegielnia. Do dzisiejszych czasów po fabryce pozostały komin cegielni oraz jeziorka po wydobyciu gliny.

Największą rolę w rozwoju miejscowości odegrała Kolej Nadwiślańska, którą otwarto w 1877 Przez następne lata stacja w Celestynowie była wykorzystywana przez Zamoyskich, którzy dowozili swoje towary z Kołbieli. Około roku 1900 wokół stacji powstały pierwsze zabudowania pracowników kolei.

XX w.[edytuj]

Po zakończeniu I wojny światowej w Celestynowie, podobnie jak w całym powiecie otwockim, rozwijała się funkcja letniskowa. Wpływały na to lecznicze właściwości lasów sosnowych.

W aktach gminy Karczew pod datą 11 maja 1920 jest wzmianka, że na szkołę w Celestynowie gmina udzieliła zapomogi[4].

W 1927 roku przystąpiono do budowy drewnianej kaplicy, którą 17 lipca tego samego roku poświęcił ks. Piotr Górski, proboszcz z Kołbieli. Pierwszym kapłanem, który przyjeżdżał do Celestynowa na niedziele i święta, był ks. Stanisław Rostowski, student z diecezji sandomierskiej[5].

1 września 1929 została erygowana parafia w Celestynowie z części parafii Kołbiel, w dekanacie Praskim przez dekret ks. kardynała Aleksandra Kakowskiego. 30 października 1932 odbyło się poświęcenie kościoła, którego dokonał ks. biskup Stanisław Gall[6].

Ołtarz w Kościele WNMP po renowacji (2017)

31 maja 1930 Rada Gminna podjęła decyzję w sprawie zagospodarowania gruntów po majątku prywatnym Radzin.[potrzebny przypis]

1935 Dyrektorem szkoły został dr filozofii Michał Rękas.[potrzebny przypis]

II wojna światowa[edytuj]

Po wybuchu II wojny światowej, 1 września 1939 około godziny 17, w wyniku nalotu Luftwaffe na infrastrukturę kolejową zginęło 10 osób. Ciężko ranna nauczycielka tutejszej szkoły zmarła w szpitalu siedem dni później. Pomnik upamiętniający to wydarzenie stoi obok budynku stacji.

29 sierpnia 1942 roku ukończono budowę rozpoczętej przed wojną szkoły powszechnej przy zbiegu ulic Otwockiej i Szkolnej (dzisiejsze przedszkole samorządowe). Przed nowym budynkiem posadzono pamiątkowy dąb[7].

 Osobny artykuł: Akcja w Celestynowie.

W nocy z 11 na 12 grudnia 1943 oddział pod dowództwem Józefa Czumy ps. „Skryty” dokonał jednej z akcji dywersyjnych. W wyniku ataku na niemiecki pociąg z żołnierzami Wehrmachtu i zaopatrzeniem zginęło 120 Niemców, 130 zostało ciężko rannych, 7 z nich zmarło w szpitalach, oraz 100 lekko rannych. Akcja trwająca 15 minut spowodowała 30-godzinną przerwę w kursowaniu pociągów.

 Osobny artykuł: Nadleśnictwo Celestynów.

W 1944 z upaństwowionych lasów utworzono Nadleśnictwo Celestynów[8].

Lata powojenne[edytuj]

W 1949 roku w Celestynowie powstała Państwowa Szkoła Ogólnokształcąca stopnia licealnego, w latach 1958-1969 Liceum Ogólnokształcące nr 3 (od 1964 roku im. Romualda Traugutta).

1 lipca 1952 powstała Gmina Celestynów w powiecie warszawskim. W następstwie likwidacji powiatu warszawskiego, przeniesiono ją tego samego dnia do nowo utworzonego powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock, gdzie została przekształcona w jedną z jego ośmiu jednostek składowychdzielnicę Celestynów[9].

W 1957 roku mieszkańcy Celestynowa kultywując pamięć o bohaterach Akcji pod Celestynowem uczcili tablicą pamiątkową poświęconą odbiciu więźniów przy niskim peronie dworca kolejowego.

W 1963 roku oddano do użytku budynek Szkoły Ogólnokształcącej stopnia licealnego przy ulicy Świerczewskiego 27 (obecnie ul. Św. Kazimierza 55). Ponieważ w szkole podstawowej naukę prowadzono na trzy zmiany, 7 lutego 1963 Wydział Oświaty w Otwocku przydzielił szkole podstawowej 2 izby lekcyjne mieszczące się w nowym budynku liceum.

14 czerwca 1966 zostały poświęcone przez kard. Stefana Wyszyńskiego dzwony o imionach: Maria, Józef, Andrzej Bobola na wieży kościoła w Celestynowie.

W latach 70. powstało Schronisko dla Bezdomnych Zwierząt im. Adolfa Dygasińskiego, dzięki ofiarności Zofii Płachcińskiej, która w testamencie przekazała 3 ha swojej posiadłości na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce[10].

W marcu 1974 Zarząd Koła Gminnego ZBOWiD wyszedł z inicjatywą przeniesienia tablicy upamiętniającej odbicie więźniów z małego peronu i pobudowania pomnika w widocznym miejscu, przy budynku dworca kolejowego.

12 marca 1975 roku po 2 latach budowy miało miejsce uroczyste otwarcie Zbiorczej Szkoły Gminnej przy ulicy Wrzosowej. Szkole nadano imię "XXX–lecia PRL". Dotychczasowy budynek szkoły przy ul. Szkolnej został wykorzystany na przedszkole.

W latach 1976-1997 na terenie Celestynowa działał Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych. W latach 1994-2008 działało ponownie Liceum Ogólnokształcące.

21 października 1990 powstało Celestynowskie Towarzystwo Kulturalne.

1 lipca 1991 Nadleśnictwo Celestynów zostało rozwiązane i wcielone jako oddzielny obręb do graniczącego Nadleśnictwa Chojnów. Zarządzeniem nr 64 MOŚZNiL z dnia 31 grudnia 1992 ponownie powołano nadleśnictwo w granicach, w jakich znajduje się obecnie.

19 maja 1997 w kościele parafialnym została odsłonięta tablica poświęcona dwóm bohaterom Akcji pod Celestynowem, Stanisławowi Kotorowiczowi i Włodzimierzowi Stysło.

1 września 1999 roku rozpoczęło działalność Publiczne Gimnazjum w Celestynowie, które zajęło II piętro Szkoły Podstawowej w Celestynowie[11]. Szkole Podstawowej przydzielono w zamian budynek byłego ośrodka zdrowia przy ul. Reguckiej. W tej tzw. "Małej szkółce" uczyły się klasy pierwsze i drugie w trybie dwuzmianowym.

XXI w.[edytuj]

26 sierpnia 2003 roku Gimnazjum w Celestynowie nadano uchwałą Rady Gminy imię Józefa Czumy "Skrytego".

W 2004 roku decyzją Rady Gminy została wyburzona "Koprówka", dawna posiadłość Hilarego Koprowskiego.

25 maja 2007, Hilary Koprowski otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Celestynowa.

16 maja 2008 Szkole Podstawowej w Celestynowie nadano imię Batalionu "Zośka". Nadania imienia dokonał biskup Stanisław Kędziora. W uroczystościach brali udział żołnierze Batalionu "Zośka": Stanisław Sieradzki ps. "Świst", Tytus Karlikowski, Tomasz Nowakowski, Jan Maruszewski, Henryk Kowal, Stanisław Krawczyk (uczestnik Akcji pod Celestynowem) oraz dwie sanitariuszki Marta Glińska i Alicja Pawłowska[12].

 Osobny artykuł: Centrum Edukacji Leśnej.
Drogowskaz do Centrum Edukacji Leśnej przy trasie "gozdowskiej"

15 października 2009 roku został otwarty kompleks Centrum Edukacji Leśnej w Celestynowie. Powstało ono w ramach funkcjonowania Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Lasy Warszawskie”.

7 kwietnia 2012 spłonął "Tęczynek", jeden z ostatnich budynków w stylu Świdermajer[13].

2014 – Przed szkołą odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Hilaremu Koprowskiemu.

24 maja 2016 roku na terenie stacji kolejowej w Celestynowie przeprowadzono powiatowe ćwiczenia służb ratunkowych. Zasymulowano zderzenie busa z pociągiem Kolei Mazowieckich, pożar oraz ewakuację pasażerów pociągu. Akcja miała na celu sprawdzenie skuteczności zastępów Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego na wypadek wystąpienia zagrożeń komunikacyjnych oraz systemu alarmowania[14].

23 listopada 2016 roku w Zespole Szkół w Celestynowie otwarto izbę pamięci "Historia Szkół Ponadpodstawowych w Celestynowie"[15].

19 grudnia 2016 roku została otwarta nowoczesna Hala Widowiskowo - Sportowa w Celestynowie wraz z ulicą Hilarego Koprowskiego, honorowego mieszkańca Celestynowa. Budynek jest połączony łącznikiem z Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi im. por. J. Czumy "Skrytego". W łączniku prowadzone są sesje rady Gminy Celestynów, zajęcia sportowe oraz spotkania GOKiS[16].

W latach 2016-2017 ks. Mirosław Wasiak przeprowadził renowację ołtarza głównego w kościele parafialnym, dzięki czemu przywrócono ciemny kolor dębu[17].

Pod koniec maja 2017 zakończono budowę parkingów oraz łącznika ulic Hilarego Koprowskiego z Regucką w ramach II etapu zagospodarowania przy hali sportowej w Celestynowie. W kolejnych etapach parking przed Urzędem Gminy zostanie przekształcony w deptak, powstanie nowy budynek Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu, a obecny zostanie przemieniony w kawiarnię. Planowane jest również stworzenie alejek parkowych w centrum, przeniesienie istniejącego placu zabaw na drugą stronę ulicy, a w jego miejscu budowa fontann[18].

26 czerwca 2017 odbyły się warsztaty z przedstawicielami PKP i mieszkańcami Celestynowa, które miały na celu ustalenie priorytetów w ramach modernizacji dworca kolejowego w Celestynowie. Zadecydowano, iż połowa parteru będzie należeć do PKP, a pozostała część zostaje do dyspozycji mieszkańców[19].

8 lipca 2017 Celestynów gości (3 etap) Grand Prix Amatorów na szosie „Rowerem przez Polskę” organizowany przez RBK Sports&Managment oraz Fundacja eRBEKa z Krakowa. [20]

1 września 2017 w ramach reformy edukacji Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi im. por. J. Czumy "Skrytego" zostało włączone w skład Publicznej Szkoły Podstawowej im. Batalionu "Zośka" w Celestynowie, która przejęła budynek przy ul. Świętego Kazimierza 55. Po zakończeniu okresu przejściowego reformy w budynku przy ul. Wrzosowej będą się uczyć tylko uczniowie klas 0 – III, a nauka w całej szkole będzie prowadzona jednozmianowo. Zespół Szkół w Celestynowie przestał istnieć. [21]

Celestynów jest najmłodszą miejscowością w gminie, której jest stolicą.

Miejsca pamięci[edytuj]

  • Pomnik Odzyskania Niepodległości przy Kościele parafialnym.
  • Pomnik zbiorowej pamięci przy pl. Kard. Stefana Wyszyńskiego
Pomnik – upamiętnienie ofiar wojny i okupacji hitlerowskiej przy pl. kardynała Stefana Wyszyńskiego
Pomnik upamiętniający Akcję pod Celestynowem przy Dworcu Kolejowym

Wydarzenia cykliczne na terenie Celestynowa[edytuj]

  • Celestynowski Bieg Uliczny - wiosna/lato
  • Święto Szkoły Podstawowej im. Batalionu "Zośka" w Celestynowie – ok. 20 maja
  • Dzień Otwarty w Centrum Edukacji Leśnej – maj/czerwiec
  • Gminny Dzień Dziecka – niedziela po 1 czerwca
  • Piknik Militarny – lipiec/sierpień (organizowany przy drodze wojewódzkiej 797 na pograniczu Celestynowa i Reguta)
  • Odpust parafialny - 15 sierpnia
  • Dzień Gminy Celestynów – ok. 15 sierpnia
  • Rocznica poświęcenia kościoła parafialnego – 30 października

Transport publiczny[edytuj]

Transport kolejowy[edytuj]

 Osobny artykuł: Celestynów (stacja kolejowa).

Przez Celestynów przebiega jednotorowy odcinek Linii kolejowej nr 7. Na stacji w Celestynowie zatrzymują się pociągi osobowe uruchamiane przez Koleje Mazowieckie, pociąg jeździ tu co godzinę (w szczycie porannym do Warszawy co 30 minut, zaś w popołudniowym do Pilawy i Dęblina), podróż do Otwocka trwa 15 minut, a do Warszawy Śródmieście godzinę. Celestynów jest stacją graniczną dla III strefy biletowej Kolei Mazowieckich. Bezpośrednie połączenia kolejowe:

Wjazd na stację kolejową w Celestynowie

Transport drogowy[edytuj]

Do Celestynowa prowadzi droga wojewódzka nr 797 łącząca z drogą krajową nr 50 w Regucie. Pozostałe drogi są własnością powiatu otwockiego i łączą Celestynów z Otwockiem, Kołbielą i Człekówką.

Transport autobusowy[edytuj]

Do Celestynowa można dojechać autobusami PKS oraz innymi, prywatnymi przewoźnikami. Obecne bezpośrednie połączenia i przewoźnicy (stan na maj 2017):

Związani z miejscowością[edytuj]

  • Hilary Koprowski – wynalazca szczepionki przeciwko Polio. Jest honorowym obywatelem Celestynowa, a od grudnia 2016 roku jego imię nosi ulica przy nowowybudowanej Hali Widowiskowo-Sportowej w Celestynowie[22].
  • Wiesław Muszyński – dziennikarz lokalnej prasy, autor książek o historii Celestynowa.
  • Edmund Jankowski – właściciel majątku Skarbonka (dziś na terenie wsi Lasek) oraz organizator szkoły ogrodniczej w Celestynowie. W 1930 roku, dzięki pomocy materialnej profesora oraz wysiłkiem wszystkich parafian, przystąpiono do budowy murowanego kościoła[23].
  • Sylwester Porowski – profesor Unipress w Lasku, który 12 grudnia 2001 r. publicznie przedstawił niebieski laser półprzewodnikowy, w którym po raz pierwszy wykorzystane zostały monokryształy azotku galu. Dzięki dobrej współpracy z władzami gminy Celestynów, parafią i kolejnymi jej proboszczami, Zespołem Szkół i osobami prywatnymi organizuje od 1994 roku na terenie Unipressu letnie wakacje dla dzieci z Ukrainy[24]. W 2002 r. Rada Gminy podjęła uchwałę o przyznaniu profesorowi Sylwestrowi Porowskiemu tytułu Honorowego Obywatela Gminy Celestynów.

Zabytki[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Liczba mieszkańców na dzień 1 stycznia 2016 - BiP Celestynów. [dostęp 2017-03-29].
  2. Rejestr TERYT
  3. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 5 czerwca 2014.
  4. Rys historyczny Szkoły Podstawowej w Celestynowie. [dostęp 2017-04-02].
  5. Historia Parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Celestynowie. [dostęp 2017-04-02].
  6. Parafia Celestynów. [dostęp 2017-03-18].
  7. Rys historyczny Szkoły Podstawowej w Celestynowie. [dostęp 2017-03-18]. s. http://spcelestynow.pl/.
  8. Historia Nadleśnictwa Celestynów. [dostęp 2017-04-02].
  9. Dz.U. z 1952 r. Nr 27, poz. 185
  10. Wirtualne adopcje. Opis Schroniska w Celestynowie. [dostęp 2017-04-02].
  11. Historia szkoły - Zespół Szkół w Celestynowie. [dostęp 2017-03-18]. s. http://zscelestynow.pl/.
  12. Nadanie szkole imienia - SP Celestynów. [dostęp 2017-04-02].
  13. Urząd Gminy Celestynów: Kolejne pożegnanie. 13-04-2012. [dostęp 2017-04-28].
  14. TVC. Telewizja Celestynów: „KOLEJ 2016” ćwiczenia w Celestynowie. [dostęp 2017-04-28].
  15. Sztafeta Pokoleń. TVC Celestynów. [dostęp 2017-03-18]. s. http://tvccls.pl/.
  16. Kacper Malarz: Hala Widowiskowo-Sportowa już otwarta – wideorelacja. 19.12.2016. [dostęp 2017-03-18]. s. http://tvccls.pl/.
  17. TVC. Telewizja Celestynów: Ostatni raz w tym wydaniu. [dostęp 2017-04-28].
  18. TU Celestynów, 22.05.2017, 22:00. [dostęp 2017-06-03].
  19. Gorący temat TVC. [dostęp 2017-07-04].
  20. Grand Prix Amatorów na szosie „Rowerem przez Polskę”. [dostęp 2017-07-04].
  21. To już jest koniec… – Gimnazjum od września już nie będzie. [dostęp 2017-06-03].
  22. Urząd Gminy Celestynów: Honorowy Obywatel Celestynowa. 30-05-2007. [dostęp 2017-04-28].
  23. Historia Parafii Celestynów. [dostęp 2017-04-02].
  24. Prof. Porowski - przyjaciel gminy Celestynów. [dostęp 2017-04-06].
  25. Karta adresowa zabytku nieruchomego - Dwór Radzin. [dostęp 2017-04-28].
  26. Karta adresowa zabytku nieruchomego - Park Dworski. [dostęp 2017-04-28].
  27. Karta adresowa zabytku nieruchomego - Dworzec kolejowy w Celestynowie. [dostęp 2017-04-28].
  28. Karta adresowa zabytku nieruchomego - Kościół Parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. [dostęp 2017-04-28].
  29. Karta adresowa zabytku nieruchomego - Cmentarz Parafialny. [dostęp 2017-04-28].

Bibliografia[edytuj]

  • Paweł Ajdacki, Paweł Tymoniuk, "Celestynów i okolice", PTTK Otwock, Otwock 2008.
  • Wiesław Muszyński, "Celestynów. Miejsca Pamięci Narodowej", Hufiec ZHP Celestynów, Celestynów 2008.
  • Wiesław Muszyński, "Celestynowskie miejsca pamięci", Celestynów 2012
  • Wiesław Muszyński, "Oni rozsławili Celestynów", Celestynów 2013
  • Folder "Publiczna Szkoła Podstawowa im. Batalionu "Zośka" w Celestynowie", Celestynów 2013
  • Wiesław Muszyński, "Ocaleni w Celestynowie", Celestynów 2014
  • Nadleśnictwo Celestynów, "Informator dla pieszych"

Linki zewnętrzne[edytuj]