Celestynów (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Celestynów
gmina wiejska
Urząd Gminy w Celestynowie
Urząd Gminy w Celestynowie
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat otwocki
TERYT 1417032
Wójt Witold Kwiatkowski (2014)
Powierzchnia 88,92 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

11 635[1]
• gęstość 130,8 os./km²
Nr kierunkowy 22
Tablice rejestracyjne WOT
Adres urzędu:
ul. Regucka 3
05-430 Celestynów
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Celestynów
Liczba sołectw 15
Liczba miejscowości 17
Położenie na mapie powiatu
POL powiat otwocki gmina Celestynów map.svg
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Celestynów
Celestynów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Celestynów
Celestynów
Ziemia52°04′N 21°23′E/52,059722 21,384167
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Celestynówgmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie warszawskim.

Siedzibą gminy jest Celestynów.

Według danych z 31 grudnia 2012[2] gminę zamieszkiwały 11 547 osoby.

Jednostki pomocnicze gminy[edytuj | edytuj kod]

Gmina Celestynów zostało podzielona na 15 jednostek pomocniczych gminy – 15 sołectw[3].

Sołectwa:

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[4] gmina Celestynów ma obszar 88,92 km², w tym:

  • użytki rolne: 36%
  • użytki leśne: 53%

Gmina stanowi 14,46% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2012[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 11 547 100 5925 51,3 5622 48,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
129,9 66,6 63,3
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Celestynów w 2014 roku[1].


Piramida wieku Gmina Celestynow.png

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tablica upamiętniająca odbicie więźniów
Obelisk upamiętniający akcję oddziału „Kedywu Kolegium” z 12 grudnia 1943 r.
Obelisk upamiętniający ofiary II wojny światowej (Pogorzel)

Pierwsze wzmianki historyczne o Celestynowie i okolicznych wsiach pochodzą z 1827, natomiast Gmina Celestynów jako twór administracyjny powstała w 1952. Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od imienia miejscowego karczmarza Celestyna, bądź też córki ówczesnego właściciela majątku Radzin – Celestyny Polakiewiczówny. Lasy wokół Celestynowa były w czasie II wojny światowej miejscem działań zbrojnych zorganizowanego ruchu oporu i lokalnej ludności. Organizowano akcje dywersyjne, wykolejano pociągi. Jedną z najbardziej znanych była akcja „Celestynów”. 20 maja 1943 roku oddział dyspozycyjny Kedywu komendy Głównej AK, złożony głównie z Grup Szturmowych Szarych Szeregów, pod dowództwem T. Zawadzkiego ps. „Zośka”, odbił na stacji kolejowej 49 więźniów przewożonych z Lublina do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Wydarzenie to zostało upamiętnione w książce Aleksandra Kamińskiego Kamienie na szaniec. Uczczono je również tablicą pamiątkową obok budynku stacyjnego.

W Lasku powstała placówka naukowo badawcza – Zakład Wysokich Ciśnień PAN.

Historia administracyjna[edytuj | edytuj kod]

Gmina Celestynów powstała – de iure – 1 lipca 1952 w powiecie warszawskim w woj. warszawskim z następujących obszarów powiatu warszawskiego[5]:

De facto, gmina Celestynów nie powstała, ponieważ w następstwie likwidacji powiatu warszawskiego, przeniesiono ją tego samego dnia do nowo utworzonego powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock, gdzie została przekształcona w jedną z jego ośmiu jednostek składowychdzielnicę Celestynów[5].

Dzielnica Celestynów przetrwała do końca 1957 roku, czyli do chwili zniesienia powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock, przekształcając go w zwyczajny powiat otwocki[7]. 1 stycznia 1958, już w nowo utworzonym powiecie otwockim, przekształcono ją w gromadę Celestynów[8].

Gromada Celestynów przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej[9]. 1 stycznia 1973 w powiecie otwockim utworzono po raz pierwszy de facto gminę Celestynów[10].

Flaga i herb[edytuj | edytuj kod]

Obecny kształt i kolor flagi oraz herbu Gminy Celestynów obowiązuje od 1998 roku. Herbem Gminy Celestynów są w polu błękitnym dwie skrzyżowane gałązki dębowe z żołędziami barwy złotej oraz krzyżem kawalerskim, także barwy złotej. W swym przedstawieniu herb Gminy Celestynów odwołuje się do miejscowych tradycji i przyrody, a pośrednio także do nazwy gminy. Krzyż kawalerski nawiązuje do słynnej Akcji Celestynów przeprowadzonej 20 maja 1943 roku. Ma on również nawiązywać do herbu rodziny Polakiewiczów, z których Tomasz był uczestnikiem kampanii napoleońskich 1812 i 1813 roku i został odznaczony krzyżem Virtuti Militari. Liście i gałązki dębowe symbolizują najstarsze ziemie pokryte lasem dębowym, od których powstała nazwa Dąbrówka. W heraldyce krzyż może być również uznawany za wizerunek drzewa, zaś dąb jest symbolem siły, potęgi i piękna.

Barwami Gminy Celestynów są kolory żółty – niebieski – żółty na fladze trójstrefowej, w układzie równoległych pasów poziomych jednakowej szerokości. Stosunek wysokości do długości flagi jest jak 5:8. Błękitna barwa pola tarczy herbowej ma odniesienie do nazwy gminy pochodzącej od imienia Celestyna Polakiewicza, który w 1871 roku w drodze spadku objął majątek Radzin po Leopoldzie Radzińskim.

Łaciński wyraz caelestis, od którego utworzono to imię, oznacza: należący do nieba, niebiański. Błękit jest w heraldyce symbolem piękna, wzniosłości, chwały oraz czystości, lojalności, wierności i rzetelności. Barwa złota symbolizuje wiarę, stałość, mądrość i chwałę.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

P1010042z.JPG

Lasy w gminie Celestynów w przeważającej część terenu wchodzą w skład Mazowieckiego Parku Krajobrazowego (MPK).

Przeważają zbiorowiska borowe, takie jak bór sosnowy suchy, bór sosnowy świeży oraz bór mieszany. Znaczący udział w powierzchni lasów mają też bór mieszany wilgotny i bardzo cenny przyrodniczo bór bagienny. Lasy liściaste (grądy) występują w niewielkich ilościach. Ochroną objęto „rezerwat przyrody Celestynowski Grąd” – fragment dobrze zachowanego lasu liściastego – grądu. Do bardzo cennych należą ols porzeczkowy, ols torfowcowy i niewielkie tereny łęgowe. Nie objęte dotąd ochroną zbiorowiska łęgowe znajdują się w dolinie Strugi i Strugi Majdan.

Osobliwością są liczne, a niestety zanikające na terenie kraju, zbiorowiska roślinności bagiennej i torfowiskowej: torfowisko wysokie, przejściowe i niskie. Dotychczas ochroną rezerwatową objęto „rezerwat przyrody Żurawinowe Bagno” – fragment torfowiska wysokiego i przejściowego „rezerwat przyrody Czarci Dół” – torfowisko wysokie z fragmentami otaczających go borów świeżych i bagiennych oraz „rezerwat przyrody Bocianowskie Bagno” – bory świeże, wilgotne i bagienne ze stanowiskami roślinności torfowiskowej i bagiennej. Cenne przyrodniczo torfowiska to dotąd nie objęte ściślejszą ochroną: Reguckie Bagno torfowisko wysokie i Torfianka – jezioro potorofowiskowe (powstałe w miejscu eksploatacji torfu) otoczone łozowiskami.

Wśród ponad 200 gatunków roślin występujących na terenie gminy Celestynów 30 objętych jest ochroną całkowitą lub częściową. Do roślin całkowicie chronionych należą m.in.: gnidosz królewski, irys syberyjski, kotewka orzech wodny, lilia złotogłów, mącznica lekarska, rosiczka okrągłolistna, storczyk bzowy i widłakiwidłak jałowcowaty, widłak torfowy i wroniec.

Na terenie gminy 35 drzew jest objętych ochroną jako pomniki przyrody. W większości są to dęby szypułkowe i nieliczne egzemplarze lipy drobnolistnej i sosny zwyczajnej.

Ciekawe budowle i miejsca[edytuj | edytuj kod]

Dworek Radzińskich w Celestynowie
Obserwatorium astronomiczne w Ostrowiku
  • Centrum Edukacji Leśnej
  • Goździkowe Bagno
  • Dwór Radzin
  • Cmentarz niemiecki w Ostrowie
  • Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego w Ostrowiku - jest w nim przechowywany meteoryt, który spadł pod Łowiczem w 1935 r.
  • Zabytkowy Dworzec PKP w Celestynowie (zbudowany w 1900 roku)
  • Instytut Wysokich Ciśnień PAN w Lasku
  • Kamień upamiętniający akcję Kedywu pod Celestynowem
  • Jedno z największych w Polsce schronisk dla zwierząt
  • Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Celestynowie
  • Bagno Całowanie - obszar NATURA 2000
  • Rezerwat Celestynowski Grąd

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Na terenie gminy działa regionalna telewizja internetowa TVC, która publikuje w serwisie YouTube relacje z wydarzeń, a także własne, stałe produkcje. Jest ona jedynym niezależnym medium działającym wyłącznie na obszarze Gminy Celestynów.
  • W Starej Wsi znajduje się Centralna Składnica Uzbrojenia Wydziału Zaopatrzenia Komendy Stołecznej Policji.
  • W Celestynowie znajduje się Wojskowy Ośrodek Farmacji i Techniki Medycznej oraz Centrum Tresury Psów Wojskowych, w którym nagrano materiał do programu popularnonaukowego DeFacto emitowanego w telewizji TTV
  • Na dworcu kolejowym w Celestynowie kręcono produkcje filmowe i serialowe, takie jak Skorumpowani oraz Barwy szczęścia. [11]
  • Na prawie każdej stacji jednotorowego odcinka linii kolejowej nr 7 znajdował się budynek dworca. Do dnia dzisiejszego budynki przetrwały jedynie w Celestynowie, Otwocku i Pilawie.

Honorowi Obywatele Gminy Celestynów[edytuj | edytuj kod]

Ochotnicze Straże Pożarne[edytuj | edytuj kod]

Budynek OSP w Celestynowie

W gminie funkcjonuje 6 jednostek ochotniczej straży pożarnej. Są to:

OSP w Celestynowie, OSP w Dąbrówce, OSP w Dyzinie, OSP w Podbieli, OSP w Regucie i OSP w Zabieżkach.

Najważniejsze osiągnięcia strażaków z Zabieżek: Mistrzem Polski AD 2004 Strażaków Ochotniczych STIHL Timbersports Series, czyli zawodów w sportowym cięciu drewna został Sławomir Studziński. Udział strażaków w regionalnych III Mistrzostwach Polski Strażaków – Ochotników STIHL Timbersports Series. Udział w mistrzostwach Polski w Rewalu w 2005 r. trzech strażaków – zajęcie 7 miejsca przez Sławomira Studzińskiego. Zajęcie 9 miejsca na Mistrzostwach Europy STIHL Timbersports Series przez strażaka S.Studzińskiego. Udział w zawodach w Niemczech strażaka Sławomira Studzińskiego

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Piesze i rowerowe szlaki turystyczne PTTK[edytuj | edytuj kod]

  • szlak turystyczny czerwony MZ-5070c „Warszawska Obwodnica Turystyczna” o długośći 54,6 km
    • Trasa: PKP Warszawa Rembertów - Kamień Piłsudskiego - Barciucha - Warszawa Międzylesie Centrum Zdrowia Dziecka - Zielony Ług - Pod Zagórzem - Biały Ług - MZK Wiązowna - Białek - PKS Mlądz - Meran - Pogorzel Warszawska PKP - Okoły - Biała Góra - Jezioro Czarne - PKS Otwock Wielki - Kępa Nadbrzeska - Góra Kalwaria PKS[12]
  • szlak turystyczny zielony MZ-5083z „Szlak pejzażowy” o długośći 31 km
    • Trasa: Kołbiel PKS – Celestynów PKP – Okoły – Otwock, wiadukt kolejowy – Otwock PKP[13]
  • szlak turystyczny żółty MZ-5087y „Szlak wiejski” o długośći 21 km
    • Trasa: Stara Wieś PKP – Lasek – Regut – Ponurzyca – Czarci Dół – Osieck, Rynek[14]
  • szlak turystyczny czarny MZ-5088s „Łącznik ponurzycki” o długośći 1,7 km
    • Trasa: Ponurzyca-Papizy – Podbiel PKS[15]
  • szlak turystyczny zielony MZ-5089z „Szlak czartów mazowieckich” o długośći 17,5 km
    • Trasa: Zabieżki PKP – Krzyż Leśników – Czarci Dół – Ponurzyca – Las Ponurzycki – Kołbiel PKP[16]
  • szlak turystyczny niebieski MZ-5096n „Ponadregionalny szlak borów nadwiślańskich” o długości 80 km
    • Trasa: Glinianka PKS – Wola Karczewska – Adamówka – Wólka Mlądzka – Rudka – Otwock – Czerwona Droga – Torfy – Jezioro Czarne – Lasek – Celestynów – Regut – Las Ponurzycki – Zabieżki – Kąciki – Osieck, UG – Łucznica – Garwolin PKP[17]
  • szlak rowerowy czerwony PTTK OTWOCK R-1c „Szlak borów nadwiślańskich” o długośći 75 km
    • Trasa: Warszawa Radość PKP – Zagórze – Góraszka – Emów – Kamień Leśnika – Dąbrowiecka Góra – Dąbrówka – Celestynów – Regut – Podbiel – Ponurzyca – Czarci Dół – Osieck – Kąciki – Augustówka Ocznia – Jaźwiny – Augustówka – Pilawa[18]
  • szlak rowerowy żółty „Przez Lasy Celestynowsko-Otwockie” o długośći 10 km
    • Trasa: Celestynów PKP – Nadleśnictwo Celestynów – Dąbrówka – Dąbrowiecka Góra – Baza Torfy[19]

Zielony Punkt Kontrolny[edytuj | edytuj kod]

W niedzielę, 17 grudnia zainaugurowano działalność Zielonego Punktu Kontrolnego w Nadleśnictwie Celestynów (Celestynów, Karczew, Otwock). Jest to czwarty co do wielkości tego typu projekt w kraju. [20] Na wybranych terenach znajdują się punkty treningowe do biegów na orientację. Mapy są dostępne na stronie internetowej projektu.

Władze gminy[edytuj | edytuj kod]

Urząd Gminy Celestynów

Naczelnicy Celestynowa:

  • Antonina Teresa Gajewska (1970–1975)
  • Władysław Bronisz (1975–1980)
  • Andrzej Mielcuch (1980–1985)
  • Leszek Piasecki (1985–1990)

Przewodniczący Rady Gminy:

  • Sylwester Grzywacz (1994–1998)
  • Krzysztof Kawęcki (1998–2002)
  • Artur Kubajek (2002–2006)
  • Bogdan Wójcik (2006–2010)
  • Mirosław Szyda (2010-2012)
  • Romuald Ziętala (od 2012)

Wójtowie Celestynowa:

  • Tomasz Tadeusz Atłowski (1990-2006)
  • Stefan Traczyk (2006-2014)
  • Witold Kwiatkowski (od 2014)
Nowoczesna Hala Widowiskowo-Sportowa w Celestynowie

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Karczew, Kołbiel, Osieck, Otwock, Sobienie-Jeziory, Wiązowna

Gminy bliźniacze[edytuj | edytuj kod]

Gmina Celestynów od ponad 20 lat współpracuje z francuskim Clapiers. Z okazji 65-lecia Gminy Celestynów przy okazji wizyty delegacji francuskiej posadzono dąb przy ulicy Hilarego Koprowskiego na znak przyjaźni polsko-francuskiej[21].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Celestynow, w oparciu o dane GUS.
  2. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  3. Sołectwa Gminy Celestynów
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. a b c Dz.U. z 1952 r. Nr 27, poz. 185
  6. a b c Dz.U. z 1952 r. Nr 26, poz. 177
  7. Wyłączając z niego jednak Otwock, który stał się powiatem miejskim
  8. Uchwała Nr V/23/57 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 15 listopada 1957 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 5 grudnia 1957 r., Nr. 6, Poz. 69)
  9. Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  10. Uchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim
  11. TVC: Barwy Szczęścia w Celestynowie. [dostęp 2018-01-16].
  12. Strona PTTK Otwock
  13. Strona PTTK Otwock
  14. Strona PTTK Otwock
  15. Strona PTTK Otwock
  16. Strona PTTK Otwock
  17. Strona PTTK Otwock
  18. Strona PTTK Otwock
  19. Strona Park Otwock
  20. TVC: [tvccls.pl/2017/12/30/tvc-player/zielony-punkt-kontrolny-w-gminie-celestynow-inauguracja/ Zielony Punkt Kontrolny]. [dostęp 2018-01-16].
  21. Dąb przyjaźni Celestynów-Clapiers z okazji 65 lecia Gminy Celestynów. [dostęp 2017-07-19].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]