Ceno Kryeziu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ceno Kryeziu
Data i miejsce urodzenia 1895
Djakowica
Data i miejsce śmierci 14 października 1927
Praga
Albania Minister spraw wewnętrznych
Okres od 1 kwietnia 1925
do 28 września 1925
Poprzednik Ahmed Zogu
Następca Musa Juka

Ceno Kryeziu też jako:Ceno bej Kryeziu (ur. 1895 w Djakowicy, zm. 14 października 1927 w Pradze[1]) – albański polityk i dyplomata, w 1925 minister spraw wewnętrznych w rządzie Ahmeda Zogu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z zamożnej rodziny posiadaczy ziemskich. Był synem Rizy Kryeziu. Kształcił się w Turcji[2]. W czasie I wojny światowej dowodził oddziałem Albańczyków walczących przeciwko Czarnogórcom[1]. Z czasem związał się politycznie z Esadem Paszą Toptanim i w 1915 walczył przeciwko jednostkom austro-węgierskim[2]. W czasie walk został wzięty do niewoli.

W 1922 poślubił Nafije, siostrę Ahmeda Zogu i został burmistrzem Djakowicy. W 1924 po przewrocie w Albanii przeprowadzonym przez Fana Nolego i jego zwolenników Ceno Kryeziu organizował ucieczkę Ahmeda Zogu do Jugosławii i pomagał w nawiązaniu kontaktów politycznych w Belgradzie, w tym także z premierem Królestwa SHS - Ljubomirem Davidoviciem[1]. W grudniu 1924 Kryeziu dowodził trzytysięcznym oddziałem, który wkroczył do Albanii od północy i odegrał kluczową rolę w odzyskaniu władzy w Tiranie przez Ahmeda Zogu. W początkach 1925 w stopniu pułkownika objął stanowisko dowódcy garnizonu Szkodry i zajął się likwidacją oddziału Bajrama Curriego. W kwietniu 1925 Kryeziu objął stanowisko ministra spraw wewnętrznych, które sprawował przez pięć miesięcy[1].

We wrześniu 1925 żandarmeria odkryła udział Ceno Kryeziu w spisku, który miał pozbawić władzy Ahmeda Zogu. Kryeziu opuścił kraj i wyjechał do Paryża. W 1926 objął stanowisko ambasadora Albanii w Jugosławii, mimo iż nadal posiadał obywatelstwo jugosłowiańskie. Był zwolennikiem ścisłej współpracy Albanii z Jugosławią[1]. Zmiana kierunku polityki zagranicznej Albanii w kierunku zbliżenia z Włochami doprowadziła do dymisji Kryeziu w 1927. Jego miejsce zajął zwolennik współpracy z Włochami Tahir Shtylla.

Zamach i śmierć[edytuj | edytuj kod]

26 lipca 1927 został mianowany ambasadorem Albanii w Czechosłowacji. Wkrótce po wręczeniu listów uwierzytelniających prezydentowi Czechosłowacji został zastrzelony w praskiej kawiarni Cafe Passage przez studenta albańskiego Alkibijada Bebi, który do Pragi przyjechał z Wiednia[2]. Sprawca oddał dwa strzały z rewolweru – jeden ugodził Kryeziu w głowę, a drugi w żołądek[3]. Ceno Kryeziu zmarł w drodze do szpitala. Sprawca zamachu zatrzymany przez policję wyjaśniał, że próbował zabić Kryeziu bo ten "chciał sprzedać Albanię Jugosławii"[2]. Kilka dni później został zastrzelony w gmachu sądu przez Ziję Vushtrię, b. ochroniarza Kryeziu.

Synem Ceno Kryeziu ze związku z Nafije Zogu był Tati Esad Murad Kryeziu (1923-1993), jeden z pretendentów do tronu Albanii.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. New York: I.B. Tauris, 2012, s. 3260. ISBN 978-1-78076-431-3.
  2. a b c d Ngjarjet: '14 Tetor 1927 Vritet Ceno Bej Kryeziu', gazetakritika.net, 14 października 2012 [dostęp 2017-01-28] (alb.).
  3. Shtypi çek për vrasjen e Ceno Bej Kryeziut, telegrafi.com, 23 marca 2015 [dostęp 2017-01-28] (alb.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. New York: I.B. Tauris, 2012, s. 260. ISBN 978-1-78076-431-3.