Mustafa Merlika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mustafa Asim Merlika
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 15 marca 1887
Kruja, Albania
Data i miejsce śmierci 27 grudnia 1958
Niagara Falls
Premier rządu Albanii
Okres od 1941
do 1943
Poprzednik Shefqet Verlaçi
Następca Eqrem Libohova
Minister poczt i telegrafów
Okres od 1918
do 1920
podpis

Mustafa Asim Merlika, właśc. Mustafa Kruja, pseud. Asim Xhenani (ur. 15 marca 1887 w Kruji, zm. 27 grudnia 1958 w Niagara Falls) – albański polityk.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Szkołę średnią ukończył w Janinie, a następnie studiował w Stambule. Tam też ukończył studia w szkole dla administracji państwowej (Mülkiye-i Sultaniye). W czasach studenckich dorabiał sobie pisząc artykuły do gazet, wydawanych w Stambule. Po ukończeniu studiów w 1911 wrócił do Albanii i został nauczycielem matematyki w gimnazjum w Durrësie. Tam też związał się z albańskim ruchem narodowym, współpracując z Dom Nikollą Kacorrim i Abdim Toptanim. W 1912 roku uczestniczył w przygotowaniu powstania antyosmańskiego w Kruji.

Jako delegat Kruji wziął udział w Zgromadzeniu Narodowym we Wlorze, gdzie proklamowano niepodległość Albanii. Przez rząd Ismaila Qemala został mianowany wiceprefektem Wlory, a następnie dyrektorem wydziału edukacji w Elbasanie. Przez pewien czas pełnił funkcję sekretarza Ismaila Qemala. W okresie rządów Wilhelma zu Wieda pełnił funkcję inspektora w ministerstwie edukacji. W roku 1915 został aresztowany z rozkazu Esada paszy Toptaniego. Skazany na karę śmierci, ostatecznie został ułaskawiony i internowany w Bari[1].

Uwolniony w 1917, mieszkał w Rzymie, gdzie redagował gazetę Kuvendi, wydawaną przez miejscowych Albańczyków. Wrócił do Albanii w 1918 i został delegatem na kongres albańskich działaczy narodowych, który odbył się pod nadzorem włoskim w Durresie. Rok później został wybrany ministrem poczt i telegrafów w rządzie powstałym w Durresie. W 1921 został wybrany deputowanym do parlamentu albańskiego, jako przedstawiciel Kosowa. W tym czasie był związany politycznie z grupą o nazwie Święty Związek (Bashkimi i Shejte). W 1922 r. był jednym z organizatorów puczu Kosowian, skierowanego przeciwko rządom Ahmeda Zogu. Po klęsce puczystów uciekł z kraju i trafił do Gornego Milanovaca w Królestwie SHS. Wrócił do kraju po przewrocie Fana Nolego w 1924 roku i został mianowany prefektem Szkodry. Po upadku rządu Fana Noliego w grudniu 1924 uciekł do Włoch i osiedlił się wraz z rodziną w Zarze. W latach 1937-1940 mieszkał w Genewie. W 1940 roku wrócił do Albanii, gdzie podjął pracę naukową w Instytucie Studiów Albańskich, zorganizowanym przez włoskie władze okupacyjne. W 1941 roku został premierem rządu kolaboracyjnego. Urząd ten sprawował do 10 stycznia 1943, kiedy został z niego usunięty w obliczu niepowodzeń w zwalczaniu ruchu oporu.

Co najmniej dwukrotnie Kruja był celem zamachu. Po nieudanym zamachu 1 kwietnia 1942, co najmniej 200 osób zostało aresztowanych i internowanych we Włoszech. Wiosną 1944 roku uciekł łodzią z Albanii do Włoch, a dalej do Egiptu. Tam też spotkał się ze swoim niegdysiejszym wrogiem Ahmedem Zogu. Mieszkał we Francji, a ostatni lata życia spędził w USA.

Był autorem Słownika języka albańskiego i tłumaczem dzieł Plutarcha, a także słownika Franka Bardhiego. W 2007 ukazały się w Tiranie jego wspomnienia - Kujtime: vogjile e rinije (Pamiętniki: dzieciństwo i młodość).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Azem Qazimi: Fjalor Enciklopedik i Viktimave te Terrorit Komunist, vol.5.. Tirana: 2016, s. 302. ISBN 978-9928-168-01-6. (alb.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Elsie: Historical Dictionary of Albania. Scarecrow Press: 2010, s. 251. ISBN 978-0-8108-6188-6.
  • Azem Qazimi: Fjalor Enciklopedik i Viktimave te Terrorit Komunist, vol.5.. Tirana: 2016, s. 302-303. ISBN 978-9928-168-01-6. (alb.)