Luigj Gurakuqi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polityka. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Luigji Gurakuqi
Luigj Gurakuqi statue.JPG
Pomnik Luigjego Gurakuqiego w Szkodrze
Data i miejsce urodzenia 19 lutego 1879
Szkodra, Imperium Osmańskie
Data i miejsce śmierci 2 marca 1925
Bari, Włochy
Albania minister spraw wewnętrznych
Okres od 6 grudnia 1921
do 12 grudnia 1921
Poprzednik Bajram Fevzi
Następca Rauf Fico
Albania minister finansów
Okres od 30 marca 1924
do 30 maja 1924

Luigj Gurakuqi (ur. 19 lutego 1879 w Szkodrze, zm. 2 marca 1925 w Bari[1]) – albański polityk i dziennikarz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny kupieckiej, był synem Pjetëra i Leze Gurakuqi. Uczył się w kolegium jezuickim w Szkodrze, a następnie w San Demetrio Korone w Kalabrii[2]. Tam też poznał albańskich działaczy narodowych, w tym Jeronima de Radę. W 1897 wyjechał do Włoch. Studia wyższe medyczne rozpoczął w 1901 w Neapolu, ale je przerwał by przenieść się na studia z zakresu fizyki[1]. Tam też pisał swoje pierwsze utwory poetyckie, a także dzieła poświęcone językowi albańskiemu, w tym słownik francusko-albański.

Po wybuchu rewolucji młodoosmańskiej w Turcji powrócił do kraju[2]. W listopadzie 1908 jako przedstawiciel Szkodry wziął udział w kongresie bitolskim, poświęconym opracowaniu jednolitego alfabetu dla języka albańskiego. W 1911 udał się w podróż do Włoch, Rumunii i do Stambułu, aby propagować ideę powstania antyosmańskiego. Wraz z Ismailem Qemalem udał się w 1912 w podróż z Triestu do Albanii, gdzie została ogłoszona Deklaracja Niepodległości. W rządzie Qemala objął urząd ministra edukacji. Jako jeden z najbardziej zaufanych ludzi Qemala zaangażował się w działania na rzecz pozyskania poparcia klanów z północnej części kraju dla rządu we Wlorze. W okresie I wojny światowej działał w klubie o nazwie Liga Narodowa (alb.Lidhja Kombetare). W 1915 po zajęciu Szkodry przez oddziały czarnogórskie został uwięziony. Więzienie opuścił po przejęciu miasta przez armię austro-węgierską[2].

W 1918 roku w nowym rządzie pro-włoskim, powstałym w Durrës objął ponownie stanowisko ministra edukacji. W 1921 krótko sprawował funkcję ministra spraw wewnętrznych. W latach 1921–1924 był deputowanym ze Szkodry do parlamentu albańskiego. Współpracował blisko z Fanem Noli, był także jednym z organizatorów przewrotu w 1924 r. Po upadku rządu Fana Nolego (na skutek zbrojnego przewrotu zorganizowanego przez Ahmeda Zogu) schronił się we Włoszech. Został zastrzelony w kawiarni w Bari.

W 1957 jego szczątki powróciły do Albanii[1].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Fjalor shqyp-frengjisht (Słownik albańsko-francuski, wyd. Neapol 1906)
  • Abetar i vogël shqyp mas abevet t'Bashkimit e t'Stambollit me tregime n'dy dhialektet (wyd. Bukareszt)

Przypisy

  1. a b c Kastriot Dervishi: Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet : anëtarët e Këshillit të Ministrave në vitet 1912-2012, jetëshkrimet e tyre dhe veprimtaria e ekzekutivit shqiptar. Tirana: Shtepia Botuese 55, 2012, s. 129.
  2. a b c Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History.. I.B. Tauris: 2013, s. 185-186. ISBN 9781780764313.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • B.Gace, Ata qe shpallen Pavaresine Kombetare, Tirana 2002.