Luigj Gurakuqi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy polityka. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Luigji Gurakuqi
Luigj Gurakuqi statue.JPG
Pomnik Luigjego Gurakuqiego w Szkodrze
Data i miejsce urodzenia 19 lutego 1879
Szkodra, Imperium Osmańskie
Data i miejsce śmierci 2 marca 1925
Bari, Włochy
Albania minister spraw wewnętrznych
Okres od 6 grudnia 1921
do 12 grudnia 1921
Poprzednik Bajram Fevzi
Następca Rauf Fico
Albania minister finansów
Okres od 16 kwietnia 1924
do 30 maja 1924
Poprzednik Kolë Thaçi
Następca Myfit Libohova

Luigj Gurakuqi (ur. 19 lutego 1879 w Szkodrze, zm. 2 marca 1925 w Bari[1]) – albański polityk i dziennikarz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny kupieckiej, był synem Pjetëra i Leze Gurakuqi. Uczył się w kolegium jezuickim w Szkodrze, a następnie w San Demetrio Korone w Kalabrii[2]. Tam też poznał albańskich działaczy narodowych, w tym Jeronima de Radę. W 1897 wyjechał do Włoch. Studia wyższe medyczne rozpoczął w 1901 w Neapolu, ale je przerwał by przenieść się na studia z zakresu fizyki[1]. Tam też pisał swoje pierwsze utwory poetyckie, a także dzieła poświęcone językowi albańskiemu, w tym słownik francusko-albański.

Po wybuchu rewolucji młodoosmańskiej w Turcji powrócił do kraju[2]. W listopadzie 1908 jako przedstawiciel Szkodry wziął udział w kongresie bitolskim, poświęconym opracowaniu jednolitego alfabetu dla języka albańskiego. W 1911 udał się w podróż do Włoch, Rumunii i do Stambułu, aby propagować ideę powstania antyosmańskiego. Wraz z Ismailem Qemalem udał się w 1912 w podróż z Triestu do Albanii, gdzie została ogłoszona Deklaracja Niepodległości. W rządzie Qemala objął urząd ministra edukacji. Jako jeden z najbardziej zaufanych ludzi Qemala zaangażował się w działania na rzecz pozyskania poparcia klanów z północnej części kraju dla rządu we Wlorze. W okresie I wojny światowej działał w klubie o nazwie Liga Narodowa (alb.Lidhja Kombetare). W 1915 po zajęciu Szkodry przez oddziały czarnogórskie został uwięziony. Więzienie opuścił po przejęciu miasta przez armię austro-węgierską[2].

W 1918 roku w nowym rządzie pro-włoskim, powstałym w Durrës objął ponownie stanowisko ministra edukacji. W 1921 krótko sprawował funkcję ministra spraw wewnętrznych. W latach 1921–1924 był deputowanym ze Szkodry do parlamentu albańskiego. Współpracował blisko z Fanem Noli, był także jednym z organizatorów przewrotu w 1924 r. Po upadku rządu Fana Nolego (na skutek zbrojnego przewrotu zorganizowanego przez Ahmeda Zogu) schronił się we Włoszech. Został zastrzelony w kawiarni w Bari.

W 1957 jego szczątki powróciły do Albanii[1]. Imię Gurakuqiego nosi uniwersytet w Szkodrze.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Fjalor shqyp-frengjisht (Słownik albańsko-francuski, wyd. Neapol 1906)
  • Abetar i vogël shqyp mas abevet t'Bashkimit e t'Stambollit me tregime n'dy dhialektet (wyd. Bukareszt)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Kastriot Dervishi: Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet : anëtarët e Këshillit të Ministrave në vitet 1912-2012, jetëshkrimet e tyre dhe veprimtaria e ekzekutivit shqiptar. Tirana: Shtepia Botuese 55, 2012, s. 129.
  2. a b c Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History.. I.B. Tauris: 2013, s. 185-186. ISBN 978-1-78076-431-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • B.Gace, Ata qe shpallen Pavaresine Kombetare, Tirana 2002.