Czerniachowsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Czerniachowsk
Чepняхoвcк
Herb Flaga
Herb Czerniachowska Flaga Czerniachowska
Państwo  Rosja
Obwód kaliningradzki
Populacja (2005)
• liczba ludności

42 400
Nr kierunkowy (+7) 40141
Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kaliningradzkiego
Czerniachowsk
Czerniachowsk
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Czerniachowsk
Czerniachowsk
Ziemia 54°38′N 21°49′E/54,633333 21,816667Na mapach: 54°38′N 21°49′E/54,633333 21,816667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Rosja

Czerniachowsk (ros. Черняховск; pol. Wystruć[1], lit. Įsrūtis, niem. Insterburg) – miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji (42,4 tys. w 2005).

Miejscowość położona u ujścia rzeki Instrucz (Wystruć) do Pregoły, ok. 90 km na wschód od Kaliningradu i ok. 40 km na południe od Sowiecka, na trasie kolejowej Kaliningrad – Moskwa i międzynarodowej trasie drogowej E28.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Recesy wizytacji kościelnych. Wydane w 1639 r. źródło do historii Wystruci

W 1336 Krzyżacy, na miejscu zdobytej pruskiej warowni Unsatrapis, wznieśli zamek nazwany Instierburg, który stał się ośrodkiem, z którego prowadzono dalsze akcje zbrojne przeciwko Litwie. Zamek był siedzibą komturii, a od 1347 prokuratora. W 1376 Litwini zdobyli i zniszczyli zamek, który został jednak wkrótce odbudowany. W czasie wojny trzynastoletniej w 1457 zamek zdobyli Polacy. U stóp zamku rozwinęła się osada, która w 1541 uzyskała prawo targu, a 10 października 1583 prawa miejskie. 9 czerwca 1590 miasto strawił pożar, który zniszczył 140 ze 149 domów. W XVII miasto podupadło za sprawą licznych przemarszów wojsk i najazdów (szwedzkich, rosyjskich i tatarskich). W 1709 w wyniku zarazy miasto uległo wyludnieniu. W celu ożywienia miasta, sprowadzono do niego osadników z Litwy i Szwajcarii. W czasie wojny siedmioletniej w latach 1758-1762 miasto było okupowane przez Rosjan.

Po reformie administracyjnej Prus w 1815, Insterburg stał się siedzibą powiatu (Kreis) i wszedł w skład rejencji Gumbinnen. Od 1860 miasto stało się ważnym węzłem kolejowym, w którym krzyżowały się linie kolejowe KrólewiecKowno i TylżaToruń a takżę linia do Ełku. Dzięki dobrym połączeniom komunikacyjnym w mieście rozwinął się przemysł maszynowy, tekstylny i hutniczy (huta żelaza). W 1885 miasto liczyło 20914 mieszkańców, a w 1939 49 tysięcy.

W czasie I wojny światowej Insterburg, był krótko pod okupacją rosyjską, lecz nie doznał większych zniszczeń. Po wojnie otwarto hipodrom, na którym odbywały się liczne zawody jeździeckie, również międzynarodowe. Na hipodromie tym trenowała m.in. niemiecka reprezentacja na igrzyska olimpijskie w Berlinie. W 1927 w mieście uruchomiono komunikację trolejbusową.

W czasie II wojny światowej, 27 lipca 1944 miasto stało się celem brytyjskiego nalotu bombowego, który wyrządził znaczne szkody. 22 stycznia 1945 zostało zdobyte przez oddziały 3. Frontu Białoruskiego.

Po wojnie miasto włączono do obwodu kaliningradzkiego ZSRR. W 1946 zmieniono nazwę miasta na Czerniachowsk, na cześć generała Iwana Czerniachowskiego, dowódcy sowieckiej ofensywy na Prusy Wschodnie, który zginął pod Pieniężnem/Melzakiem 18 lutego 1945. Po wojnie do miasta napłynęli osadnicy, głównie z obwodu kurskiego w Rosji. Obecnie ośrodek przemysłu maszynowego, ceramicznego i meblarskiego oraz ośrodek hodowli koni.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zamek krzyżacki, założony 1336, uszkodzony 1457, po 1700 przebudowany na magazyn, później koszary i budynek administracyjny, restaturowany 1938. Obecnie większość zabudowań w ruinie. W ocalałej części mieści się niewielkie muzeum historyczno-krajoznawcze.
  • Kościół ewangelicko-reformowany, obecnie prawosławny sobor św. Michała, duża budowla neoromańska z końca XIX w.
  • Kościół katolicki św. Brunona, neogotycki, z pocz. XX w. (architekt Fritz Heitmann z Królewca).
  • Kościół Melanchtona (ewangelicki), neogotyk, 1909-1911, całkowicie przebudowany na cele przemysłowe.
  • Zabudowa mieszkalna z przełomu XIX/XX w.
  • Niezachowane: m. in. kościół Lutra (parafialny ewangelicki), zbudowany 1610-1612 w formach nawiązujących do średniowiecza, z wysoką wieżą i z barokowym wystrojem wnętrza; ratusz wzniesiony 1610, przebudowany 1809; domy mieszkalne z XVII-XVIII w.
  • W pobliżu znajduje się dobrze zachowany gotycki zamek Georgenburg, wzniesiony przez biskupów sambijskich (stadnina koni).

Militaria[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu (4 km na płd.-zach.) zlokalizowana jest baza lotnictwa wojskowego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
  • Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ISBN 3-520-31701-X (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966)
  • Carl von Lorck, Dome, Kirchen und Klöster in Ost- und Westpreussen. Nach alten Vorlagen, 2. unver. Aufl., Frankfurt am Main, Weidlich, 1982, ISBN 3-8035-1163-1
  • Andrzej Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn, Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5
  • Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
  • Jarosław Swajdo [i in.], Litwa, Łotwa, Estonia i obwód kaliningradzki, Bielsko-Biała, Pascal, 2000, ISBN 83-88355-30-9
  • Vadim Jur'evič Kurpakov, Kaliningradskaja oblast. Putevoditel, Kaliningrad, Terra Baltika, 2007, ISBN 978-5-98777-012-2

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. egzonim wariantowy przyjęty na 79. posiedzeniu KSNG [1]