Dalekowschodni Okręg Federalny
| Okręg federalny | |
.jpg)
| |
| Państwo | |
|---|---|
| Siedziba | |
| Powierzchnia |
6 952 555 km² |
| Populacja (2021) • liczba ludności |
|
| • gęstość |
1,17 os./km² |
Położenie na mapie.svg)
| |
| Strona internetowa | |
Dalekowschodni Okręg Federalny (ros. Дальневосточный федеральный округ) – jeden z ośmiu federalnych okręgów Rosji, najbardziej wysunięty na wschód państwa.
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Dalekowschodni Okręg Federalny jest położony w północno-wschodniej Azji, obejmując wschodnią Syberię. Graniczy od północy z Oceanem Arktycznym, od wschodu z Oceanem Spokojnym, od zachodu z resztą Rosji oraz od południa z Mongolią, Chinami i Koreą Północną.
Powierzchnia
[edytuj | edytuj kod]Powierzchnia Dalekowschodniego Okręgu Federalnego wynosi 6 952 555 km², co stanowi około 40,6% terytorium Rosji, co czyni go największym okręgiem federalnym w kraju[2].
Ukształtowanie powierzchni
[edytuj | edytuj kod]
Zachodnią część okręgu stanowi Wyżyna Środkowosyberyjska, zaś na północy ciągną się nadmorskie niziny - m.in. Indygirska, Kołymska i część Niziny Północnosyberyjskiej. W centralnej i wschodniej części dominują pasma górskie, w tym: Góry Wierchojańskie, Czerskiego, Koriackie, Anadyrskie, Ałdańskie, Sajan Wschodni, Sichote-Aliń, Góry Środkowe i Pasmo Stanowe. Na Kamczatce występują czynne i wygasłe wulkany, z Kluczewską Sopką jako najważniejszym aktywnym wulkanem[3].
Roślinność
[edytuj | edytuj kod]
Większość obszaru pokrywają lasy tajgi, złożone przede wszystkim z drzew iglastych, głównie modrzewia.
Południowa część Kamczatki (z wyjątkiem górzystego wnętrza półwyspu) porośnięta jest lasami mieszanym, z przewagą gatunków iglastych; taki sam typ roślinności występuje też na południowych skrawkach Okręgu. Tundra, zajmuje północne tereny okręgu, gdzie dominują mchy, porosty, krzewinki, oraz karłowate formy drzew. Tundra ku południowi przechodzi w lasotundrę, gdzie do poprzednio wymienionych roślin dołączają początkowo pojedyncze i małe, a im dalej na południe – tym gęstsze i większe drzewa iglaste (głównie modrzewie), a także liściaste (najczęściej małe brzozy). Dalej na południe rozciąga się tajga.
Obszary górskie porasta typowa dla tego typu krajobrazu roślinność wysokogórska, przy czym z uwagi na chłodny klimat i wysokie szerokości geograficzne dolna granica tej formacji roślinnej przebiega nisko.
Na rozległych obszarach bagien znajduje się typowa dla tego typu terenu roślinność torfowiskowa.
Stosunki wodne
[edytuj | edytuj kod]
Teren okręgu przecięty jest licznymi rzekami i strumieniami. Do największych z nich należą: Lena i Amur, a także Kołyma, Indygirka, Oleniok, Anadyr, Omołon, Ałdan, Wiluj, Ussuri i inne.
Na terytorium Buriacji znajduje się około 60% długości linii brzegowej jeziora Bajkał. Na terenie okręgu znajdują się również inne jeziora, nie osiągają one jednak znacznych rozmiarów. Największe z nich Chanka, na pograniczu Rosji i Chin, ma powierzchnię 4190 km².
Znaczna część okręgu leży na obszarze wiecznej zmarzliny, co powoduje, że w ciepłym okresie roku woda powstała ze stopionego śniegu oraz pochodząca z opadów nie mogąc wsiąkać w zamarzniętą na głębokości ok. 2 metrów ziemię tworzy ogromne bagna.
Klimat
[edytuj | edytuj kod]Znaczna większość obszaru okręgu leży w strefie klimatów umiarkowanych chłodnych, typu kontynentalnego, a także wybitnie i skrajnie kontynentalnego. Klimat ten w swej skrajnej postaci, występującej w głębi lądu, charakteryzuje się m.in. bardzo dużymi różnicami temperatur pomiędzy latem a zimą, dochodzącymi nawet do 100 °C. Zimą temperatury spadają do –50 °C, a latem osiągają +30 °C. Najniższą zanotowaną temperaturą jest –77,8 °C, zarejestrowaną w Ojmiakonie. Jest to najniższa potwierdzona temperatura na półkuli północnej. W tej samej miejscowości zanotowano także +31 °C[4].
Zima jest długa, bardzo zimna z niewielką ilością opadów śniegu, zaś lato – ciepłe i wilgotne, choć dość krótkie.
Na położonych bliżej morza terenach różnice temperatur są niższe, znacząco bowiem wzrasta średnia temperatura zimą, a zarazem nieznacznie spada temperatura w ciągu lata.
W północnej części okręgu klimat charakteryzuje się strefą klimatów polarnym i subpolarnym, natomiast na obszarach górskich dominuje klimat wysokogórski, z wyraźnie zaznaczonymi piętrami roślinnymi. Na południowo-wschodnich krańcach wpływają monsuny, powodując wyraźne nasilenie opadów w sezonie letnim.
Na większości terytorium okręgu okres bez przymrozków wynosi poniżej 60 dni, zaś na zachodzie rejonu, oraz na wybrzeżach (z wyjątkiem wybrzeży północnych) jest on dłuższy i sięga 3 miesięcy i jedynie na południowo-wschodnim skrawku obszaru przekracza on pół roku.
- Opady
Północna część rejonu charakteryzuje się niskim poziomem opadów, zarówno latem, jak i zimą. Roczna suma opadów na niektórych z tych obszarów może nie przekraczać 200 mm. Na pozostałym obszarze opady w porze zimowej są także dość niskie, za to w porze letniej występują obficie.
W basenie jeziora Chanka średnia roczna suma opadów wynosi od 500 do 650 mm rocznie, z przewagą opadów w miesiącach letnich.
Skład okręgu
[edytuj | edytuj kod].svg)
Do 3 listopada 2018 roku w skład Dalekowschodniego Okręgu Federalnego wchodziło 9 podmiotów Federacji Rosyjskiej. Dekretem prezydenta Federacji Rosyjskiej z 3 listopada 2018 roku dołączono do niego dwa podmioty wchodzące do tej pory w skład Syberyjskiego Okręgu Federalnego – Republikę Buriacji i Kraj Zabajkalski[5]. Obecnie w skład Dalekowschodniego Okręgu Federalnego wchodzi 11 podmiotów Federacji Rosyjskiej[6]. Są to:
- obwody:
- obwód amurski (1)
- obwód magadański (6)
- obwód sachaliński (9)
- obwody autonomiczne:
- okręgi autonomiczne:
- kraje:
- Kraj Chabarowski (10)
- Kraj Kamczacki (5)
- Kraj Nadmorski (7)
- Kraj Zabajkalski (4)
- republiki:
- Jakucja (Sacha) (8)
- Buriacja (2)
W nawiasach podano numer danej jednostki polityczno-administracyjnej, którym została ona oznaczona na mapie
Ludność
[edytuj | edytuj kod]Według danych z 2021 roku populacja wyniosła 8 124 053 mieszkańców, co stanowi około 5,6% całkowitej liczby ludności Rosji.
Gęstość zaludnienia wyniosła około 1,17 osoby/km2.
Mieszkańcy trudnią się myślistwem, rybołówstwem oraz chowem reniferów i zwierząt futerkowych. Zajęcia te są typowe dla ludności tubylczej, zwłaszcza w rejonach chłodniejszych[7].
Miasta
[edytuj | edytuj kod]
- Największe miasta i osiedla typu miejskiego
stan na 1 stycznia 2005 r. (wymieniono tylko miasta liczące powyżej 20 tys. mieszkańców)
| Nazwa | Nazwa rosyjska |
Liczba mieszkańców |
|---|---|---|
| Ałdan | Алдан | 24 266 |
| Amursk | Амуск | 46 993 |
| Arsieniew | Арсеньев | 60 613 |
| Artiom | Артём | 102 225 |
| Biełogorsk | Белогорск | 67 433 |
| Birobidżan | Биробиджан | 76 621 |
| Błagowieszczeńsk | Благовещенск | 217 716 |
| Bolszoj Kamień | Большой Камень | 38 295 |
| Chabarowsk | Хабаровск | 579 047 |
| Chołmsk | Холмск | 33 468 |
| Dalniegorsk | Дальнегорск | 39 630 |
| Dalnierieczensk | Дальнереченск | 29 381 |
| Fokino | Фокино | 26 007 |
| Jakuck | Якутск | 235 560 |
| Jelizowo | Елизово | 40 547 |
| Jużnosachalińsk | Южно-Сахалинск | 173 618 |
| Komsomolsk nad Amurem | Комсомольск-на-Амуре | 275 908 |
| Korsakow | Корсаков | 35 944 |
| Leńsk | Ленск | 24 581 |
| Lesozawodsk | Лесозаводск | 42 199 |
| Łuczegorsk | Лучегорск | 22 347 |
| Magadan | Магадан | 99 836 |
| Mirny | Мирный | 39 359 |
| Nachodka | Находка | 173 522 |
| Neriungri | Нерюнгри | 65 750 |
| Nikołajewsk nad Amurem | Николаевск-на-Амуре | 27 202 |
| Ocha | Оха | 27 212 |
| Partizansk | Партизанск | 42 237 |
| Pietropawłowsk-Kamczacki | Петропавловск-Камчатский | 195 982 |
| Rajczychinsk | Райчихинск | 23 692 |
| Sowieckaja Gawań | Советская Гавань | 29 819 |
| Spassk-Dalnij | Спасск-Дальний | 47 827 |
| Swobodny | Свободный | 62 424 |
| Szymanowsk | Шимановск | 22 135 |
| Tynda | Тында | 39 352 |
| Ussuryjsk | Уссурийск | 156 029 |
| Wiliuczynsk | Вилючинск | 24 605 |
| Władywostok | Владивосток | 586 829 |
| Zieja | Зея | 27 397 |
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pradzieje i wczesne osadnictwo
[edytuj | edytuj kod]Na obszarze dzisiejszego Dalekowschodniego Okręgu Federalnego osadnictwo sięga I-II wieku p.n.e., co potwierdzają wykopaliska Oroczów, Nanajów, Ulczów oraz Ainów[8].
Imperium rosyjskie
[edytuj | edytuj kod]W 1858 roku, na mocy traktatu w Aigunie, Rosja uzyskała kontrolę nad terytorium obszaru, gdzie powstał dziś Zabajkalski Kraj i rejon Władywostoku. W 1858 roku założono garnizonową osadę Khabarovka - przyszły Chabarowsk, który w 1880 roku uzyskał prawa miejskie, a w 1897 roku połączono go koleją z Władywostokiem.
Okres radziecki
[edytuj | edytuj kod]Po rewolucji z 1917 roku na Dalekim Wschodzie utworzono Demokratyczną Republikę Dalekowschodnią (DVR). Następnie, w 1926 roku, region wszedł w skład RFSRR jako Dalekowschodni Kraj. W latach 30. i 40. XX wieku rozwinięto sieć obrony granic za pomocą NKWD.
Okres ZSRR
[edytuj | edytuj kod]W 1938 roku utworzono Dalekowschodni Okręg Wojskowy, z siedzibą w Chabarowsku, reorganizowany i aktywny do 2010, kiedy przekształcony został we Wschodni Okręg Wojskowy. W tym czasie teren objęty był przez struktury wojskowe i graniczne, odpowiadające za ochronę granicy z Chinami i Japonią.
Lata 1990-2000
[edytuj | edytuj kod]Po rozpadzie ZSRR region pozostawał pod silnym wpływem wojskowym. W 1998 roku przyłączono Republikę Sacha (Jakucja) do okręgu wojskowego. W 2000 roku administracyjnie ustanowiono Dalekowschodni Okrąg Federalny jako część Federacji Rosyjskiej, na mocy prezydenckiego dekretu z 13 maja 2000 roku.
XXI wiek
[edytuj | edytuj kod]W 2015 roku w skład Dalekowschodniego Okręgu Federalnego dołączono Republikę Buriacji i Zabajkalski Kraj[9]. W 2018 roku przeniesiono centrum okręgu z Chabarowska do Władywostoku.
15 lipca 2022 roku w Dalekowschodnim Okręgu Federalnym otwarto pierwszą autostradę dużych prędkości. Łączyła trzy autostrady federalne - „Ussuri” (Chabarowsk - Władywostok), „Amur” (City - Chabarowsk) i „Wostok” (Chabarowsk - Nachodka), drogę łączącą stolicę regionu z Komsomolskiem nad Amurem, a także miejsca terytorium postępującego rozwoju społeczno-gospodarczego (SAD)[10].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Nasielenije riegionow Rossii 2021: czislennostʹ, krupnyje riegiony Rossii i fied. okruga spisok23.03.2021. [w:] Sajt o stranach, gorodach, statistikie nasielenija i pr. [on-line]. www.statdata.ru, 2021-03-23. [dostęp 2021-06-17]. (ros.).
- ↑ Демография::Федеральная служба государственной статистики [online], www.gks.ru [dostęp 2018-11-10] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-04].
- ↑ ROSJA JAKUCJA – biuro polowań ,polowanie w Rosji ,polowanie na niedźwiedzia – tajga.pl [online], tajga.pl [dostęp 2025-06-10] [zarchiwizowane z adresu 2024-05-22].
- ↑ t, Jaka była najniższa temperatura, jaką kiedykolwiek zarejestrowano? [online], 18 marca 2024 [dostęp 2025-06-10].
- ↑ Официальный интернет-портал правовой информации [online], publication.pravo.gov.ru [dostęp 2018-11-10].
- ↑ Официальный сайт полномочного представителя Президента Российской Федерации в Дальневосточном федеральном округе [online] [dostęp 2018-11-10] (ros.).
- ↑ About the Far East [online], forumvostok.ru [dostęp 2025-06-10].
- ↑ The Russian Far East: Gateway to Asia [online], 1 października 2011 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
- ↑ Дальневосточный федеральный округ, Россия - туристический гид Planet of Hotels [online], guide.planetofhotels.com [dostęp 2025-06-10] (ros.).
- ↑ Доев Дмитрий: «Обход Хабаровска» — флагман дорожных концессий Группы «ВИС», „PRIMPRESS.RU” [dostęp 2023-03-30] (ros.).
