Małżeństwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Zobacz też: inne znaczenia.
Para obrączek ślubnych stanowi symbol małżeństwa

Małżeństwo – trwały związek mężczyzny i kobiety usankcjonowany przez prawo zawarty w celu utworzenia rodziny, co wiąże się z opieką nad dziećmi, ich wychowaniem i socjalizacją[1][2][3][4][5]. Małżeństwo jest zazwyczaj potwierdzone przez ślub uznający jego strony za małżonków oraz niesie za sobą skutki prawne określone prawem małżeńskim. W cywilizacji zachodniej ugruntowane jest małżeństwo monogamiczne. Należy jednak zaznaczyć, że tradycyjne znaczenie małżeństwa w zasięgu niektórych kultur czy religii obejmowało bądź nadal obejmuje również poligynię. Niektóre grupy etniczne akceptują poliandrię[6].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Jedna z hipotez omawiających etymologię słowa "małżeństwo" w języku polskim wskazuje, że wywodzi się od słowa małżonka, ściślej – od wcześniej już używanego wyrazu małżona o znaczeniu "żona pojęta uroczyście na mal", w którym mal- wywodzi się od starogermańskiego māl lub mahal oznaczającego "umowę, kontrakt". Drugi człon – žona – ma już charakter słowiański. Polszczyzna przejęła wyraz małżonka prawdopodobnie w drugiej połowie XIV wieku z języka staroczeskiego – malženka, zdrobnienie od malžena czyli "ślubna żona". Z pierwszej połowy XVI wieku pochodzą dokumenty używające słowa małżonek (sporadycznie: małżon) utworzonego od leksemu małżonka. Natomiast słowo małżeństwo pojawia się wcześniej, bo już w pierwszej połowie XV wieku, prawdopodobnie też na wzór staroczeskiego malženstvo. Inna hipoteza zakłada, iż podstawą etymologiczną omawianego słowa był staroniemiecki leksem ge-mahelo (obecnie gemahl) – małżonek, przejęty przez Słowian bez nagłosowego ge-.

W języku islandzkim słowo hjónaband oznacza w luźnym tłumaczeniu więź pobranej pary i składa się ze słów hjón (pobrana para) oraz band (więź)[7][8].

W języku rumuńskim słowo "Căsătorie" oznacza małżeństwo. Składa się ono z trzech członów: casă oznaczającego dom lub domostwo, "-ător" (istnieje, jest) oraz sufiksu nominalizacji "-ie"[9].

Główne aspekty małżeństwa[edytuj | edytuj kod]

W opisie encyklopedycznym małżeństwa można wyróżnić trzy główne aspekty: prawny, społeczny i religijny.

Aspekty posługują się odrębnymi definicjami małżeństwa.

Aspekt prawny[edytuj | edytuj kod]

Prawo małżeńskie stanowi zbiór przepisów prawnych regulujących rozpoczęcie, kontynuację i ważność małżeństwa. Małżeństwo jest związkiem zazwyczaj między jednym mężczyzną i jedną kobietą. Począwszy od Holandii w 2001 roku, systemy prawa niektórych państw lub też inne jurysdykcje zezwalają na zawarcie lub tylko uznają małżeństwo osób tej samej płci, które zapewnia takiej parze osób wszystkie lub część praw i obowiązków pary małżeńskiej.
 Osobny artykuł: Prawo małżeńskie.

Aspekt społeczny[edytuj | edytuj kod]

Umowa zawierana w obliczu społeczności lub jej reprezentanta, przez co najmniej dwie osoby, zazwyczaj kobietę i mężczyznę, która przede wszystkim sankcjonuje relacje seksualne małżonków i legitymizuje ich dzieci.

Aspekt religijny[edytuj | edytuj kod]

Chrześcijaństwo[edytuj | edytuj kod]

Doktryny: katolicka, prawosławna i anglikańska uznają w małżeństwie jeden z sakramentów, a protestantyzm – święte przymierze zawierane na mocy ustanowienia Bożego pomiędzy jedną kobietą i jednym mężczyzną.

Islam[edytuj | edytuj kod]

Nauka Mahometa pogłębiła istotę i treść związku małżeńskiego jako formy współżycia mężczyzny z kobietą, która przedtem oparta była tylko na prokreacji jako jedynym celu. Przyczyniła się do ochrony kobiety bardziej niż miało to miejsce kiedykolwiek przedtem – wymaga od męża szacunku dla kobiety i utrudnia mu rozwód.
 Osobny artykuł: Małżeństwo w islamie.

Judaizm[edytuj | edytuj kod]

Ideałem żydowskim jest małżeństwo monogamiczne, chociaż Biblia i Talmud nie wykluczają poligamii. W starożytności status mężczyzny i kobiety w małżeństwie był zbliżony do ustalonego w Kodeksie Hammurabiego. Rodzina miała wyraźny charakter patriarchalny.
 Osobny artykuł: Małżeństwo w judaizmie.

Małżeństwo a homoseksualizm[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie, systemy prawa niektórych państw lub też inne jurysdykcje zezwalają na zawarcie lub tylko uznają małżeństwo osób tej samej płci, a niektóre słowniki języka angielskiego wprowadziły drugie znaczenie słowa „małżeństwo” – małżeństwo jednopłciowe[10][11][12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. red. nauk. prof. dr hab. Bogusław Dunaj: Słownik współczesnego języka polskiego. Warszawa: Wilga, 1996. ISBN 83-7156-068-0.
  2. red. nauk. Mieczysław Szymczak: Słownik języka polskiego. T. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 100. ISBN 83-01-00281-6.
  3. red. nauk. prof. Jerzy Bralczyk: Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14509-9.
  4. małżeństwo, prawo. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2012-12-04].
  5. małżeństwo. sjpd.pwn.pl. [dostęp 2013-06-14].
  6. marriage. britannica.com. [dostęp 2012-12-04].
  7. https://books.google.co.uk/books?id=ne9fAAAAcAAJ&pg=PA51&dq=hj%C3%B3naband+etymology&hl=en&sa=X&ei=nLwOVbn7Loj7ywPu9YHABg&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=hj%C3%B3naband%20etymology&f=false
  8. http://www.wordsense.eu/hj%C3%B3naband/
  9. http://www.webdex.ro/dex/8995/c%C4%83s%C4%83torie
  10. marriage. merriam-webster.com. [dostęp 2012-12-04].
  11. Bob Unruh: Słownik Webster'a redefiniuje pojęcie małżeństwa. wnd.com, 2009-03-17.
  12. Daniel Redman: Webster daje swoje błogosławieństwo. slate.com, 2009-04-07.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Aldona Żurek: Atrakcyjność instytucji małżeństwa we współczesnych społeczeństwach. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2010.
  2. Andrzej Bańkowski: Etymologiczny słownik języka polskiego. PWN, 2000. ISBN 83-01-13019-9.
  3. Krystyna Długosz-Kurczabowa: Nowy słownik etymologiczny języka polskiego. PWN, 2003. ISBN 83-01-14008-9.