Dywizjon 309

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
309 Dywizjon „Ziemi Czerwieńskiej”
Ilustracja
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 8 października 1940, Renfrew
Rozformowanie 6 stycznia 1947
Tradycje
Święto 5 grudnia[1]
Organizacja
Numer AR, od 1944: WC
Rodzaj sił zbrojnych Polskie Siły Zbrojne w Wielkiej Brytanii
Formacja Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii
Rodzaj wojsk Dywizjon myśliwsko-rozpoznawczy
Podległość Army Cooperation Command
2 Tactical Air Force
Air Defence of Great Britain
Fighter Command
Skład Westland Lysander, Hawker Hurricane, P-51 Mustang
Polskie dywizjony lotn anglia.png

309 Dywizjon Ziemi Czerwieńskiej (No. 309 Polish Army-Cooperation Squadron) – polski dywizjon rozpoznawczy, a od czerwca 1942 roku, jeden z dziewięciu dywizjonów myśliwskich w ramach Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii w czasie II wojny światowej.

Historia dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

Dywizjon założony został 8 października 1940 w bazie RAF Renfrew, w pobliżu Glasgow. Dywizjon uzyskał zdolność operacyjną 11 listopada, a faktyczne wykonywanie zadań rozpoczął 5 grudnia 1940. Do pierwszych zadań formacji należało patrolowanie rejonu rzeki Clyde oraz przechwytywanie niemieckich myśliwców nad tymże obszarem.

W marcu 1941, na skutek ataków niemieckich, dywizjon został tymczasowo przeniesiony do bazy Scone z zadaniem przechwytywania niemieckich samolotów. Jednak zadania tego nie mógł efektywnie wykonywać, ze względu na niedostosowanie maszyn Lysander do tej roli.

W 1942 na skutek starzenia się sprzętu, a mimo wysiłku załóg naziemnych, wiele samolotów zostało wkrótce uznanych za niezdolne do lotu, w związku z tym, od wiosny 1942 rozpoczął się proces przejścia na samoloty P-51 Mustang. Początkowo samolotów tych używała tylko jedna z trzech grup w ramach formacji, a od marca 1943 jednostka korzystała już wyłącznie z maszyn Mustang. W okresie przejściowym, jednostka stacjonowała w kilku różnych bazach, a do zadań należał, między innymi, rekonesans fortyfikacji na wybrzeżu Francji.

Dowództwo brytyjskich sił powietrznych uważało, że myśliwce P-51 Mustang mają zbyt mały zasięg, by dolecieć z Wielkiej Brytanii do Norwegii. Po tym jak przełożeni zignorowali obliczenia wykazujące, że jest to nieprawdą, pilot Janusz Lewkowicz dokonał nieautoryzowanego przelotu do Norwegii i z powrotem. Lewkowicz dostał naganę za złamanie przepisów, ale jednocześnie jego dokonanie zostało uznane za godne pochwały.

W czerwcu 1943 dywizjon został przeniesiony do bazy Snailwell. Loty wykonywane były nad wybrzeżem Holandii, miały istotne znaczenie dla transportów niemieckich. Samoloty dywizjonu były również wykorzystywane do wyszukiwania wrogich okrętów między Skandynawią a Holandią.

W styczniu 1944, dywizjon otrzymał starsze niż Mustang, samoloty Hurricane i został przekształcony w dywizjon myśliwsko-bombowy, a 23 kwietnia przeniesiono go do szkockiej bazy Drem, aby stamtąd odpierał niemieckie ataki prowadzone z rejonu Norwegii. Rola okazała się nietrafiona, jako że poza pojedynczym zbłąkanym samolotem Junkers Ju-88, żadne niemieckie samoloty nie operowały w tym rejonie.

Dywizjon został powtórnie przekształcony w myśliwski i wyposażony w Mustangi we wrześniu 1944, a pod koniec października, otrzymał on nowe samoloty Mustang w wersji Mk III.

Od 12 grudnia 1944 jednostka stacjonowała w Andrews Field i uczestniczyła głównie w lotach eskortowych nad terytorium Niemiec.

9 kwietnia 1945 piloci Dywizjonu 309, zestrzelili 3 niemieckie myśliwce odrzutowe Messerschmitt Me-262.

25 kwietnia 1945 dywizjon wykonał ostatni lot bojowy. Ogółem, w całej swojej historii, dywizjon wykonał 1230 lotów bojowych, co ma przełożenie na 3228 godzin lotu. Zestrzelono 4 wrogie maszyny, a 2 uszkodzono. Jeden pilot dywizjonu zginął w boju, a czterech w wypadkach w czasie szkoleń. Ostatecznie, jednostka została rozwiązana 6 stycznia 1947 w bazie RAF Coltishall.

Personel dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy:

  • w/cdr N. Mason
  • ppłk pil. Zygmunt Pistl (od 8 X 1940)
  • mjr pil. Witold Jacek Piotrowski (od 12 II 1943)
  • kpt. pil. Maciej Piotrowski (od 15 X 1943)
  • kpt. pil. Jerzy Gołko (od 3 IV 1944)
  • kpt. pil. Antoni Głowacki (od 9 IX 1944)
  • kpt. pil. Henryk Pietrzak (od 7 VIII 1945)

Oficerowie:

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Lotniska bazowania[edytuj | edytuj kod]

  • od 8 października 1940 – Renfrew
  • od 15 maja 1941 – Dunino
  • od 1 czerwca 1942 – Crail (Eskadra B) i Dalcross
  • od 26 października 1942 – Findo Gask (Eskadry A i C)
  • od 15 listopada 1942 – Gatwick (Eskadra B)
  • od 10 stycznia 1943 – Peterhead (Eskadra B)
  • od 8 marca 1943 – Kirknewton
  • od 4 czerwca 1943 – Snailwell
  • od 5 listopada 1943 – Wellingore
  • od 24 listopada 1943 – Snailwell
  • od 23 kwietnia 1944 – Drem i Acklington
  • od 14 listopada 1944 – Peterhead
  • od 12 grudnia 1944 – Andrews Field
  • od 15 marca 1945 – Coltishall

Odznaka dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

Odznaka zatwierdzona rozkazem NW nr 3, poz. 37 z 25 września 1944 roku. Na tle obręczy koła kompozycja dwóch strzał skierowanych pod kątem w dół w prawą stronę. Po lewej stronie, na wysokości górnego grota strzały stylizowany złoty numer dywizjonu 309. Jednoczęściowa – wykonana w srebrze, na rewersie i podkładce numer. Wymiary: 38 x30 mm. Wykonanie: Kirkwood and San – Edinburgh[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Izydor Koliński: Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo). s. 185-186.
  2. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918–1945. s. 535.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Izydor Koliński: Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo). Formowanie, działania bojowe, organizacja i uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Cz. 9. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
  • Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940-1945. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06745-7.
  • Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918–1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918–1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]