Języki Indii
Języki Indii – języki używane na obszarze Indii.
Zgodnie z danymi SIL (Ethnologue) na terenie Indii funkcjonuje 415 języków[1]. Różne instytucje stosują odmienne zasady ich klasyfikacji.
Badania statystyczne przeprowadzone w ramach ostatniego spisu powszechnego (Census of India 2001) stosowały dość płynne kryterium tzw. mother tongue (dialektu/języka używanego w dzieciństwie), oraz maksymalnie dwóch innych języków (languages), znanych respondentowi[2]. (Około 20% Hindusów posługuje się co najmniej dwoma językami.)[3] Wychodząc od 6661 nazw języków/dialektów (mother tongues) podanych przez respondentów, po ich analizie i tzw. racjonalizacji (niektóre języki/dialekty mogą mieć po kilka określeń) zredukowano liczbę mother tongues do 1635, pogrupowanych w 122 languages[4].
Niektóre z mother tongues to bardzo drobne języki plemienne, np. rodzina tybeto-birmańska na terenie Indii liczy ponad 200 języków typu mother tongues, których użytkownicy razem wzięci nie przekraczają 1% ludności Indii. Z drugiej strony inne mother tongues mogą liczyć dziesiątki milionów użytkowników, a mimo to nie uzyskać statusu języka (language). Tak stało się np. w przypadku języka bhodźpuri, który został włączony do języka hindi, chociaż wielu użytkowników tego języka twierdziło, że nie zna hindi[4].
Rodziny językowe w Indiach
[edytuj | edytuj kod]Języki używane w Indiach można podzielić na sześć głównych rodzin:
- Rodzina indoeuropejska (574 mother tongues, 73% mieszkańców Indii)[3]
Jest to największa z rodzin językowych, dzieląca się na dwie podgrupy – języki indoaryjskie i języki dardyjskie. W pierwszej z tych grup odnajdujemy m.in. języki staroindoaryjskie (język wedyjski oraz sanskryt), języki średnioindoaryjskie (wśród nich różnorodne prakryty) oraz ogromną grupę języków nowoindoaryjskich (do nich należy m.in. hindi, urdu, bengalski, pendżabski etc.).
- Rodzina drawidyjska (153 mother tongues, 24% mieszkańców)
W tej rodzinie wyróżnia się grupę południową (tamilski, kannada, malajalam, toda), południowo-zachodnią (tulu), południowo-wschodnią (telugu), centralną (kolami), gondwańską (gondi), północno-wschodnią (kurukh, oraon) oraz grupę północno-zachodnią (brahui).
- Rodzina austroazjatycka (65 mother tongues, ok. 6 mln)
Wyróżnia się w jej obrębie grupę języków mundajskich (munda) oraz mon-khmer. Część języków z tej rodziny nie posiada własnego pisma.
- Rodzina tybeto-birmańska (226 mother tongues, 0,73%)
W Indiach dzieli się na trzy gałęzie: tybetańsko-himalajską (m.in. balti, ladakhi, język newarski, język tybetański), północno-asamską oraz asamsko-birmańską (m.in. bodo, garo, manipuri, mizo). Językami tymi posługują się przede wszystkim mieszkańcy Indii północno-zachodnich oraz północno-wschodnich, Sikkimu, Bhutanu, i Nepalu.
- Rodziny wielkoandamańska i ongijska
Autochtoniczne języki mieszkańców Andamanów – zob. języki andamańskie.
- Język nihali
Używany przez nieliczne grupy w centralnych Indiach; nie należy do żadnej z wymienionych wyżej rodzin, jest klasyfikowany jako język izolowany.
Języki Indii mające ponad milion użytkowników
[edytuj | edytuj kod]| Ranking | Język | Spis powszechny 2001[5] (ludność ogółem 1004,59 miliona) |
Spis powszechny 1991[6][7] (ludność ogółem 838,14 miliona) |
|---|---|---|---|
| 1. | hindi[a] | 422 048 642 (41,03%) | 337 272 114[b] (40,0%) |
| 2. | bengalski | 83 369 769 (8,11%) | 69 595 738 (8,30%) |
| 3. | telugu | 74 002 856 (7,37%) | 66 017 615 (7,87%) |
| 4. | marathi | 71 936 894 (6,99%) | 62 481 681 (7,45%) |
| 5. | tamilski | 60 793 814 (5,91%) | 53 006 368 (6,32%) |
| 6. | urdu | 51 536 111 (5,01%) | 43 406 932 (5,18%) |
| 7. | gudźarati | 46 091 617 (4,48%) | 40 673 814 (4,85%) |
| 8. | kannada | 37 924 011 (3,69%) | 32 753 676 (3,91%) |
| 9. | malajalam | 33 066 392 (3,21%) | 30 377 176 (3,62%) |
| 10. | orija | 33 017 446 (3,21%) | 28 061 313 (3,35%) |
| 11. | pendżabski | 29 102 477 (2,83%) | 23 378 744 (2,79%) |
| 12. | asamski | 13 168 484 (1,28%) | 13 079 696 (1,56%) |
| 14. | maithili[c] | 12 179 122 (1,18%) | |
| 15. | bhili | 9 582 957 (0,95%) | 5 572 308 (0,665%) |
| 16. | santali | 6 469 600 (0,64%) | 5 216 325 (0,622%) |
| 17. | kaszmirski | 5 527 698 | |
| 18. | gondi | 2 713 790 (0,27%) | 2 124 852 (0,253%) |
| 19. | sindhi | 2 535 485 (0,25%) | 2 122 848 (0,248%) |
| 20. | konkani | 2 489 015 (0,24%) | 1 760 607 (0,210%) |
| 21. | dogri | 2 282 589 (0,22%) | |
| 22. | khandesi | 2 075 258 (0,21%) | |
| 23. | kurukh | 1 751 489 (0,17%) | 1 426 618 (0,170%) |
| 24. | tulu | 1 722 768 (0,17%) | 1 552 259 (0,185%) |
| 25. | meitei | 1 466 705 (0,14%) | 1 270 216 (0,151%) |
| 26. | bodo | 1 350 478 (0,13%) | 1 221 881 (0,146%) |
| 27. | khasi | 1 128 575 (0,112%) | |
| 28. | mundari | 1 061 352 (0,105%) | |
| 29. | ho | 1 042 724 (0,103%) |
Języki w mediach masowych
[edytuj | edytuj kod]Na terenie Indii ukazują się gazety w 87 językach. Programy radiowe nadawane są w 24 językach bhasza i 146 „dialektach” boli (dialektami nazywane są w Indiach również języki głównie mówione, bez tradycji piśmienniczych). Filmy produkuje się w 15 językach[3].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Sytuacja językowa w Indiach. education.nic.in. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-01-26)].
- Lista języków indyjskich według SIL
- Języki używane w Indiach według wyników Spisu Powszechnego 2001. censusindia.gov.in. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-23)].