Katastrofa lotnicza w Topolowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Katastrofa lotnicza w Topolowie
Ilustracja
Miejsce katastrofy
Państwo

 Polska

Miejsce

Topolów

Data

5 lipca 2014

Godzina

16:18 czasu polskiego

Rodzaj

Zderzenie z ziemią

Przyczyna

Nieznana

Ofiary

11 osób

Ranni

1 osoba

Ocaleni

1 osoba

Statek powietrzny
Nazwa

Piper PA-31 Navajo

Użytkownik

Szkoła Spadochronowa Omega

Numer

N11WB

Start

Polska Częstochowa

Cel lotu

(lot szkoleniowy)

Pasażerowie

11 osób

Załoga

1 osoba

Położenie na mapie gminy Mykanów
Mapa konturowa gminy Mykanów, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „miejsce zdarzenia”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „miejsce zdarzenia”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „miejsce zdarzenia”
Położenie na mapie powiatu częstochowskiego
Mapa konturowa powiatu częstochowskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „miejsce zdarzenia”
Ziemia50°54′22,4″N 19°09′35,9″E/50,906222 19,159972

Katastrofa lotnicza w Topolowie wydarzyła się 5 lipca 2014 roku we wsi Topolów w województwie śląskim. W wyniku katastrofy samolotu Piper PA-31 Navajo, transportującego spadochroniarzy, śmierć poniosło 11 osób, a 1 została ranna.

Przed katastrofą[edytuj | edytuj kod]

Samolot Piper PA-31 Navajo wystartował z lotniska w Rudnikach. Maszyna należała do szkoły spadochronowej Omega[1]. Na jej pokładzie znajdowało się 12 osób: pilot, właściciel szkoły, trzech jej klientów, trzech instruktorów i czterech kursantów. Przed lotem zbiorniki paliwa uzupełnione o 50 l benzyny.

Przebieg lotu[edytuj | edytuj kod]

Samolot Piper PA-31P Pressurized Navajo o znakach rozpoznawczych N11WB około godziny 16:00 wystartował do ósmego lotu tego samolotu w tym dniu. Start początkowo przebiegał normalnie. Po osiągnięciu wysokości około 100 m AGL wskutek spadku mocy zespołu napędowego i braku wznoszenia pilot podjął decyzję o lądowaniu awaryjnym w terenie przygodnym w odległości ok. 4,2 km w linii prostej od progu pasa. W jego końcowej fazie przeciągnięta maszyna wpadła w prawy korkociąg.

Katastrofa[edytuj | edytuj kod]

Po wykonaniu około ¾ obrotu w prawo wokół swej osi podłużnej, przy znacznym kącie pochylenia „na nos” i przechyleniu samolot końcówką lewego skrzydła uderzył w drzewo, a potem w ziemię lewym silnikiem, przodem kadłuba i prawym silnikiem. Po upadku „na brzuch” samolot uległ rozbiciu (oderwały się śmigła z ich przekładniami, kadłub oderwał się od skrzydeł i przewrócił się na prawy bok, w wyniku czego drzwi wejściowe znalazły się „u góry”). Znaczny wyciek paliwa z uszkodzonych zbiorników skrzydłowych w kontakcie z rozgrzanymi elementami siników w trakcie spontanicznej akcji ratowniczej spowodował pożar, jaki objął lewe i prawe skrzydło w strefie zbiorników paliwa, lewy silnik, częściowo prawy silnik i kadłub prócz części tylnej. Samolot uległ katastrofie kilka minut po starcie, 3 kilometry od lotniska w Rudnikach[2]. Maszyna rozbiła się w sadzie we wsi Topolów. Katastrofę przeżył jeden z pasażerów, którego z wraku wydobyli pobliscy mieszkańcy. Mężczyzna został śmigłowcem przetransportowany do szpitala w Częstochowie[3].

Akcja ratunkowa na miejscu katastrofy[edytuj | edytuj kod]

Samolot rozbił się na obszarze niezamieszkałym. Po upadku zapalił się. Akcję ratowniczą początkowo prowadzili świadkowie, mieszkańcy miejscowości Topolów, w tym były strażak. Z płonącego samolotu wydobyto trzy poważnie ranne (w tym dwie silnie poparzone) osoby, wśród których, znalazła się osoba która przeżyła katastrofę. Poparzonych osób nie udało się uratować. Straż pożarna informację o zdarzeniu otrzymała o godzinie 16:18. Strażacy po zabezpieczeniu terenu udzielili pomocy przedmedycznej rannemu, rozpoczęli gaszenie pożaru wraku oraz przygotowali miejsce lądowania śmigłowca Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Po ugaszeniu pożaru we wraku wydobyto zwęglone zwłoki dziewięciu osób. W akcji uczestniczyło 18 zastępów PSP, 2 jednostki OSP z KSRG oraz 7 jednostek spoza KSRG oraz ponad stu policjantów z oddziałów prewencji z Częstochowy i Katowic. Działania ratownicze zakończono 6 lipca o godz. 08.36[4].

Przyczyny katastrofy[edytuj | edytuj kod]

Przyczyny katastrofy badała prokuratura i Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych[5]. Ustalenia PKBWL do lutego 2020 wskazywały, że w momencie uderzenia samolotu o ziemię lewy silnik nie pracował, maszyna zderzyła się z ziemią przy pochyleniu bliskim kąta 90° w lewym korkociągu, z przechyleniem ok. 70°. Samolot w momencie uderzenia o ziemię miał schowane podwozie[6]. Samolot był zatankowany paliwem przeznaczonym dla samochodów[7].

Przyczyny katastrofy w oparciu o raport PKBWL[edytuj | edytuj kod]

  • Bezpośrednią przyczyną katastrofy było powstanie asymetrii ciągu zespołu napędowego, jako całości, wskutek awarii prawego sinika, a następnie przeciągnięcie w ostatniej fazie lądowania awaryjnego.
  • Zniszczeniu uległo sprzęgło kołkowe połączenia wału korbowego z wałkiem napędowym przekładni śmigła prawego silnika, co spowodowało wyłączenie z pracy prawego silnika samolotu i przerwanie pracy regulatora kąta natarcia jego łopat, powodując ich ustawienie w chorągiewkę, czego wynikiem stała się asymetria ciągu prowadząca do przeciągnięcia samolotu i utraty sterowności.
  • Uszkodzenie to mogło być spowodowane uderzeniem śmigła w przeszkodę, w okolicznościach i czasie, których nie udało się ustalić lub długotrwałym procesem zmęczeniowym, wywołanym nierównomierną pracą silnika (w silniku tym wymieniono jeden z cylindrów).
  • W trakcie badania PKBWL ustaliła, że samolot był użytkowany bez ważnego Świadectwa Zdatności do Lotu.

Okoliczności sprzyjające wypadkowi[edytuj | edytuj kod]

  • Niewłaściwa obsługa techniczna samolotu.
  • Obniżenie mocy lewego silnika wskutek nieprawidłowej eksploatacji.
  • Stosowanie paliwa niezgodnego z wymaganiami wytwórcy silników (paliwo samochodowe)
  • Przeróbka samolotu z naruszeniem jego Certyfikatu Typu.
  • Warunki meteorologiczne – wysoka temperatura otoczenia.
  • Niewielki nalot pilota na typie.

Samolot[edytuj | edytuj kod]

Był to wyprodukowany w 1976 roku, jako 8-miejscowa wersja dyspozycyjna. Egzemplarz kupiony w USA w 2014. Sprowadzony drogą lotnicza do Polski. W trakcie tego przelotu awaria w systemie prądotwórczym. Następnie kolejne zdarzenia związane z niesprawnościami silników. Naprawa doraźna sinika (wymiana cylindra. Samolot w maju 2014 r. dostosowany w Polsce do wywożenia skoczków spadochronowych. Pozostawiono jeden fotel pilota i zamiast pozostałych foteli zamontowano dwie ławeczki dla spadochroniarzy wzdłuż kadłuba. Drzwi ciśnieniowe zastąpione roletowymi, na zewnątrz kadłuba dodano deflektor przed przednią krawędzią drzwi oraz uchwyt, poręcz i stopień dla skoczków. W dniu wypadku rejestracja samolotu w USA była nieważna. Zauważalna zaawansowana i rozległa korozja podwozia. W ocenie komisji PKBWL z powodu dłuższego postoju samolotu w wodzie o głębokości ok. 0,5 m, na przykład na lotnisku dotkniętym powodzią.

Inne informacje[edytuj | edytuj kod]

Analiza wypadków innych samolotów tego typu o zbliżonych okolicznościach wskakuje, że maszyna ta w przypadku awarii jednego silnika stwarza znaczne kłopoty nawet pilotom o dużym doświadczeniu. Próby lądowania w takiej konfiguracji podejmowane w deficycie czasu przez pilotów o przeciętnych umiejętnościach i doświadczeniu zazwyczaj kończą się katastrofą. Drastyczny spadek osiągów i znaczne pogorszenie właściwości pilotażowych w przypadku wystąpienia asymetrii ciągu prowadzi do utraty sterowności, a nawet przewrócenia samolotu „na plecy” w ostatniej fazie lotu.

Załoga[edytuj | edytuj kod]

Dowódca statku powietrznego (lat 29) posiadał licencję pilota samolotowego zawodowego CPL(A) z ważnymi wpisami, w tym do prowadzenia korespondencji radiotelefonicznej w języku angielskim. Nalot ogólny na samolotach 996 godzin. Nalot na typie, na którym nastąpił wypadek prawdopodobnie ok. 40 godzin. Ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie bez ograniczeń[8].

Ofiary[edytuj | edytuj kod]

W wypadku zginął pilot samolotu, współwłaściciel szkoły spadochronowej, jej instruktorzy, skoczkowie spadochronowi, uczniowie-skoczkowie oraz pasażerowie skoków tandemowych. Nazwiska ofiar podane do publicznej wiadomości:

  1. Aleksander Dziąg (lat 21)[potrzebny przypis]
  2. Rafał Grabowski[4] (lat 35)
  3. Damian Lesiak (lat 23)[potrzebny przypis]
  4. Przemysław Matuszewski[4] (lat 37)[9]
  5. st. kpr. Cezary Młyńczak[4] (lat 35)
  6. st. kpr. Andrzej Otręba[4] (lat 32)
  7. Kamil Stachura[4] (lat 22)
  8. Jakub Stożek[10] (lat 30)
  9. mł. chor. rez.[11] Adam Strużyk[4][10] (lat 40)
  10. Paula Szymańska[4] (lat 28)
  11. st. szer. Bartłomiej/Bartosz[10] Wójciak[4] (lat 27)

Katastrofę przeżył Marek Haczyk, który odniósł obrażenia[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Katastrofa samolotu pod Częstochową. Nie żyje jedenaście osób. [dostęp 2014-07-05].
  2. Katastrofa w Topolowie: Rozbił się samolot ze skoczkami. Zginęło 11 osób. [dostęp 2014-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-08)].
  3. Katastrofa samolotu: Przeżył 40-latek. [dostęp 2014-07-05].
  4. a b c d e f g h i Sławomir Kasjaniuk: 11 ofiar katastrofy samolotu ze skoczkami. lotniczapolska.pl. [dostęp 2014-07-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-14)].
  5. Katastrofa samolotu ze skoczkami. [dostęp 2014-07-05].
  6. Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju – Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju, www.mir.gov.pl [dostęp 2018-01-31] [zarchiwizowane z adresu 2014-07-14] (pol.).
  7. Janusz Strzelczyk: Katastrofa samolotu w Topolowie. Samolot leciał na paliwie samochodowym. Polskatimes.pl, 2015-07-01. [dostęp 2015-07-02]. (pol.).
  8. 1.5. Informacje o składzie osobowym (dane o załodze), [w:] Raport końcowy nr 981/14, Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych, 10 września 2019, s. 8 [dostęp 2022-11-19].
  9. Pogrzeb Przemysława Matuszewskiego. Aeroklub Częstochowski. [dostęp 2014-07-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-14)].
  10. a b c Katastrofa samolotu pod Częstochową: Roman Kozioł pobiegł ratować ofiary, Dziennik Zachodni, 8 lipca 2014 [dostęp 2022-11-19] (pol.).
  11. Sławomir Kasjaniuk, Pożegnanie spadochroniarzy, Lotnicza Polska, 5 lipca 2014 [dostęp 2022-11-19] [zarchiwizowane z adresu 2014-07-10].
  12. Jako jedyny przeżył katastrofę samolotu. „Czuję, jakbym dostał drugą szansę”. tvp.info, 2014-07-30. [dostęp 2014-07-30]. (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]