Ochotnicza straż pożarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wyposażenie jakim dysponują typowe jednostki OSP w Polsce. Samochody OSP w Pszowie
Star 1142 (GBA 2,5/24) OSP w Kiedrzynie

Ochotnicza straż pożarna (OSP) – umundurowana, wyposażona w specjalistyczny sprzęt, organizacja społeczna, składająca się z grupy ochotników, przeznaczona w szczególności do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami.

Ochotnicza straż pożarna w Polsce[edytuj]

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o ratownictwie ogniowym pojawiają się w Polsce już w średniowieczu. Pierwsze zorganizowane jednostki pożarnicze, będące prekursorami obecnej OSP, powstały w drugiej połowie XIX w. równolegle we wszystkich trzech zaborach. W Galicji pierwsza „Ochotnicza Straż Ogniowa” została założona w 1865 w Krakowie[1] z inicjatywy Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie[2]. Działalność poszczególnych straży ogniowych w Królestwie Polskim nie była skoordynowana ze sobą, większość straży działała na podstawie obowiązujących tylko ją przepisów zatwierdzanych specjalnie dla nich przez władze państwowe. Zbiór takich przepisów dotyczących tylko straży łukowskiej przedstawił w artykule Rafał Dmowski[3].

Po odzyskaniu niepodległości, we wrześniu 1921 związki strażackie połączyły się w Główny Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Na koniec 1923 w skład Związku Głównego wchodziły następujące związki wojewódzkie lub związki o charakterze ponadwojewódzkim: Floriański (koordynował straże z terenu trzech województw – warszawskiego, wołyńskiego i poleskiego), Małopolski, Wielkopolski, Pomorski, Cieszyński, Krakowski, Wileński, Lubelski, Nowogródzki, Łódzki, Białostocki i Kielecki[4]. W 1949 związek ten został przez ówczesne władze rozwiązany, po czym reaktywowany w 1956. W 1992 zmienił nazwę na Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej[5].

Problemem w odtwarzaniu dziejów poszczególnych OSP w kraju jest w wielu przypadkach brak źródeł archiwalnych potwierdzających istnienie danej straży[6].

Podstawy prawne działalności[edytuj]

Ochotnicze straże pożarne funkcjonują w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 – Prawo o stowarzyszeniach z późn. zm.[7], ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 o ochronie przeciwpożarowej z późn. zm.[8], a ich szczegółowe zadania oraz organizację określa własny statut.

Cel i zadania OSP[edytuj]

Remizy ochotniczej straży pożarnej
Remiza w Porębie
Remiza strażacka OSP w Pruchnej
Remiza strażacka OSP w Radlinie II działającej w KSRG
Strażnica OSP w Piątkowisku
Remiza strażacka OSP w Jastrzębiu
Remiza OSP w Marzęcicach
Remiza strażacka OSP w Miłkowicach
Remiza strażacka OSP w Sieńcu
Remiza strażacka OSP w Niecieczy Włościańskiej
Remiza strażacka OSP w Strużnicy
Strażnica OSP w Krobielewku
Remiza strażacka OSP w Święciechowej
Remiza strażacka OSP w Przytórze
Remiza strażacka OSP w Przybyszewie
Remiza strażacka OSP w Czaszynie
Remiza strażacka OSP w Białym Borze

Do głównych celów i zadań OSP należą:

  1. prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami,
  2. udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska, wypadków oraz innych klęsk i zdarzeń,
  3. informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi,
  4. upowszechnianie, w szczególności wśród członków, kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenia działalności kulturalnej i oświatowej,
  5. wykonywanie zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej,
  6. działania na rzecz ochrony środowiska,
  7. wspomaganie rozwoju społeczności lokalnych na własnym terenie,
  8. wykonywanie innych zadań określonych w statucie OSP,
  9. występy na zawodach sportowo-pożarniczych.

Patron i święto[edytuj]

Patronem ochotniczej straży pożarnej jest św. Florian. Strażacy OSP obchodzą swoje święto 4 maja w dzień uważany za datę śmierci św. Floriana i Międzynarodowy Dzień Strażaka, w Polsce obchodzony jako święto państwowe.

Święty Florian patron m.in. strażaków. Figurka patrona w miejscowości Przybyszewo
Zabytkowy wóz strażacki przy OSP Samocice

Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy[edytuj]

Zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej, ochotnicze straże pożarne mogą zostać włączone do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, współdziałając w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną i innymi jednostkami.

Struktury nadrzędne OSP[edytuj]

W Polsce większość OSP należy do Związku Ochotniczych Straży Pożarnych (ZOSP RP).

Jednostka Operacyjno-Techniczna (JOT)[edytuj]

Przy jednostkach OSP działają Jednostki Operacyjno-Techniczne, będące społecznym odpowiednikiem jednostek ratowniczo-gaśniczych PSP. Osoby wyznaczone do działania w strukturach takiej jednostki muszą posiadać odpowiedni wiek (18-65 lat), posiadać aktualne badania lekarskie, jak również posiadać ukończone przeszkolenie pożarnicze – odpowiednie do zajmowanej funkcji. Skład JOT po zaalarmowaniu i zebraniu się w remizie, zostaje skierowany w miejsce zagrożenia i bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczych.

Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze przy OSP[edytuj]

Przy ochotniczych strażach pożarnych powoływane są również Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP), które stanowią w pewnym sensie przyszłe kadrowe zaplecze każdej jednostki. Młodzieżowa drużyna pożarnicza jest integralną częścią składową danej jednostki OSP. Osoby działające w takiej drużynie poznają zasady funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej w Polsce, zapoznają się ze sprzętem będącym na wyposażeniu danej OSP, uczą się zachowania w sytuacjach niecodziennych, od najmłodszych lat wyrabiają w sobie poczucie odpowiedzialności, uczą się opanowania, dyscypliny, a także podnoszą swoją sprawność fizyczną poprzez udział w zawodach sportowo-pożarniczych.

Inna działalność OSP[edytuj]

Ochotnicze straże pożarne zajmują się również szeroko rozumianą działalnością kulturalną i wychowawczą. W wielu jednostkach powstały sekcje sportowe, zespoły teatralne, działają orkiestry strażackie, zespoły instrumentalno-wokalne, świetlice środowiskowe, izby tradycji, a także z OSP współpracuje wiele lokalnych stowarzyszeń o różnych zainteresowaniach. Niektóre jednostki OSP zajmują się szkoleniami z zakresu pierwszej pomocy, są organami prowadzącymi miejscowe szkoły, przejęte po zlikwidowanych szkołach gminnych

Liczebność na terenie kraju[edytuj]

W Polsce jest zarejestrowanych 15785[9] ochotniczych straży pożarnych. W poszczególnych województwach przedstawia się[kiedy?] to następująco:

  1. dolnośląskie - 738
  2. kujawsko-pomorskie - 818
  3. lubelskie - 1585
  4. lubuskie - 349
  5. łódzkie - 1396
  6. małopolskie - 1335
  7. mazowieckie - 1875
  8. opolskie - 543
  9. podkarpackie - 1241
  10. podlaskie - 673
  11. pomorskie - 537
  12. śląskie - 977
  13. świętokrzyskie - 853
  14. warmińsko-mazurskie - 585
  15. wielkopolskie - 1828
  16. zachodniopomorskie - 450

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Józef Ryszard Szaflik: Dzieje Ochotniczych Straży Pożarnych w Polsce. Warszawa: Fundacja Edukacja i Technika Ratownictwa, 2005, s. 67. ISBN 83-88877-20-3.
  2. 50-lecie Krakowskiego „Tow. Wzaj. Ubezpieczeń”. Zarys dziejów Towarzystwa. „Kurier Kolejowy i Asekuracyjny”, s. 5, Nr 11 (568) z 1 czerwca 1911. 
  3. Rafał Dmowski, XIX-wieczne prawodawstwo strażackie na przykładzie Łukowa, [w:] Strażacy Podlasia w walce o niepodległość w 1918 roku 80 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Kotuniu, praca zbiorowa pod redakcją Arkadiusza Kołodziejczyka i Zbigniewa Todorskiego, Siedlce : Instytut Historii Akademii Podlaskiej, 1999, s. 129-158. Wersja cyfrowa: https://repozytorium.uph.edu.pl/handle/11331/268
  4. Józef Ryszard Szaflik: Dzieje Ochotniczych Straży Pożarnych w Polsce. Warszawa: Fundacja Edukacja i Technika Ratownictwa, 2005, s. 200-203. ISBN 83-88877-20-3.
  5. Historia Związku OSP RP (pol.). www.zosprp.pl, 2003-03-11. [dostęp 2011-02-23].
  6. Rafał Dmowski: Źródła do dziejów Ochotniczych Straży Pożarnych w Archiwach Państwowych i Kościelnych – zarys problematyki. W: Dla dobra rządu chłopskich dusz. Wiciarz - ludowiec - nauczyciel - uczony. Księga poświęcona pamięci Profesora Józefa Ryszarda Szaflika. Mieczysław Adamczyk, Janusz Gmitruk, Adam Koseski (red. nauk.). Warszawa: Zarząd Główny Ludowego Towarzystwa Naukowo-Kulturalnego, 2010, s. 749-756. ISBN 9788362171729.
  7. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2015 r. poz. 1393).
  8. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 191, z późn. zm.)
  9. Krajowy Rejestr Sądowy - dane na dzień 11.06.2014

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]