Kazimierz Leski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kazimierz Leski
Ilustracja
pułkownik pilot pułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia

21 czerwca 1912
Warszawa

Data i miejsce śmierci

27 maja 2000
Warszawa

Przebieg służby
Siły zbrojne

Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Orzełek II RP.svg Związek Walki Zbrojnej
Kotwica symbol.svg Armia Krajowa
Kotwica symbol.svg Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj

Jednostki

Oddział II Komendy Głównej ZWZ/AK,
Batalion AK „Miłosz”

Stanowiska

Wywiadowca Oddziału II KG ZWZ/AK,
Dowódca kompanii,
Szef sztabu Obszaru Zachodniego DSZ

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa

działania zbrojne podziemia antykomunistycznego w Polsce

Późniejsza praca

naukowiec

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Armii Krajowej Warszawski Krzyż Powstańczy

Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Grób Kazimierza Leskiego cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
Tablica pamiątkowa na budynku siedziby Związku Powstańców Warszawskich przy ul. Długiej 22 w Warszawie
Tablica pamiątkowa na domu przy ul. Nowy Świat 2 w Warszawie

Kazimierz Leski, pseudonim „Bradl”, „37", „Leon Juchniewicz”, „Karol Jasiński”, „Juliusz Kozłowski”, „gen. Julius von Hallman”, „gen. Karl Leopold Jansen”, „Pierre”, „Jules Lefebre”[1] (ur. 21 czerwca 1912 w Warszawie, zm. 27 maja 2000 tamże) – polski inżynier-mechanik, wynalazca, doktor nauk humanistycznych (1973); żołnierz Armii Krajowej i uczestnik powstania warszawskiego (1944), w latach 1994–1997 prezes Związku Powstańców Warszawskich.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Był synem neofity pochodzenia żydowskiego inżyniera Juliusza Stanisława Natanson-Leskiego i Marii z domu Olszyńskiej herbu Pniejnia[2][3]. Do 1930 r. uczęszczał do VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Władysława IV w Warszawie.

W 1936 r. wyjechał do Holandii, do pracy w centralnym holenderskim biurze konstrukcyjnym okrętów – Nederlandse Verenigde Scheepsbouw Bureaus B.V. w Hadze, gdzie początkowo pracował jako kreślarz. W Holandii kontynuował naukę, zostając absolwentem Wydziału Budowy Okrętów Politechniki w Delfcie.

Po zakończeniu kariery kreślarza, Kazimierz Leski rozpoczął pracę w dziale okrętów podwodnych. Do jego obowiązków należało umiejscawianie w projektach okrętów wytypowanych urządzeń i maszyn, wraz z zaprojektowaniem i obliczeniami wytrzymałościowymi mocowań i zawieszeń. W tym czasie uczestniczył m.in. w projektowaniu okrętów podwodnych ORP „Sęp” i ORP „Orzeł”, które budowano w stoczni Koninklijke Maatschappij na zamówienie polskiej marynarki wojennej. Dość szybko dał się poznać jako twórczy konstruktor, opracowując m.in. nowe, zasadniczo inne niż dotychczas stosowane, elastyczne posadowienie szybkoobrotowych (20 000 obr./min) dmuchaw powietrznych stosowanych do szasowania balastów, co usunęło źródło dość częstych i trudnych do naprawy ich awarii w morzu. W czasie budowy ORP „Orzeł” Leski odpowiedzialny był za sprawy siłowni.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Na początku II wojny światowej jako pilot samolotu Lublin R-XVIII F, został zestrzelony przez Armię Czerwoną; ranny i wzięty do niewoli, uciekł z niej do Lwowa, a następnie przedostał się do Warszawy.

Włączył się do polskiej konspiracyjnej organizacji wywiadowczej Muszkieterzy, gdzie pełnił funkcję szefa komórki kontrwywiadu tej organizacji[4]. Następnie, po jej rozwiązaniu, przeniesiony do Związku Walki Zbrojnej, a następnie do II Oddziału Komendy Głównej Armii Krajowej. Zajmował się wywiadem komunikacyjnym i kontrwywiadem, a także tworzeniem szlaków kurierskich na froncie zachodnim. Według własnych relacji, jako generał wojsk technicznych Julius von Hallman zdobył plany fortyfikacyjne jednego z odcinków Wału Atlantyckiego. Miał także występować pod fałszywym nazwiskiem gen. Karla Leopolda Jansena.

W powstaniu warszawskim walczył jako dowódca kompanii „Bradl” batalionu Miłosz. Za męstwo został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari i 3-krotnie Krzyżem Walecznych. Po kapitulacji uciekł z kolumny jenieckiej. Pełnił funkcję szefa Sztabu Obszaru Zachodniego AK, a następnie Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.

W chwili wejścia wojsk radzieckich do Polski, podjął pracę w Stoczni Gdańskiej, utrzymując cały czas kontakt z podziemiem. Był szefem sztabu obszaru zachodniego Delegatury Sił Zbrojnych. Został aresztowany w 1945 r., jednak udało mu się uciec. W lipcu 1945 roku ponownie został aresztowany przez UB.

Prześladowania powojenne[edytuj | edytuj kod]

3 lutego 1947 w procesie I Komendy WiN (innymi podsądnymi byli: Jan Rzepecki, Antoni Sanojca, Jan Szczurek-Cergowski, Tadeusz Jachimek, Marian Gołębiewski, Henryk Żuk, Józef Rybicki, Ludwik Muzyczka i Emilia Malessa) Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał go na 12 lat więzienia. Wyrok zmniejszono do sześciu lat. Po odbyciu kary, Kazimierza Leskiego skazano ponownie na 10 lat „za współpracę z okupantem”. Wyszedł po odbyciu niespełna połowy wyroku, w 1955 r.

Rehabilitacja i życie na wolności[edytuj | edytuj kod]

Po rehabilitacji w 1957 r. pracował w przemyśle okrętowym, a później został pracownikiem naukowym i dyrektorem Ośrodka Informacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk. Autor wielu patentów i ok. 150 prac naukowych. Organizator ruchu wynalazczego i honorowy prezes Stowarzyszenia Polskich Wynalazców i Racjonalizatorów.

W latach 1994–1997 był prezesem Związku Powstańców Warszawskich.

Autor wielokrotnie wznawianych wspomnień: Życie niewłaściwie urozmaicone: wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK (wyd. 4: Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 2001; ISBN 83-7233-041-7).

W 1995 r. Instytut Jad Waszem przyznał mu tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. W tym samym roku otrzymał tytuł Honorowego obywatela miasta stołecznego Warszawy[5].

Zmarł 27 maja 2000 r., został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 24-6-1/2)[6].

W 2016 roku na zlecenie Związku Powstańców Warszawskich powstał film pt. „Kazimierz Leski” w reżyserii Małgorzaty Bramy[7].

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Niektórzy historycy wątpią, by Leski faktycznie występował jako fałszywy niemiecki generał i w ten sposób zdobył jakiekolwiek plany armii niemieckiej, ponieważ w dokumentach Armii Krajowej nie ma żadnych informacji o jego podróżach w mundurze niemieckiego generała[8]. Wersję Leskiego potwierdza w swoich wspomnieniach inny oficer wywiadu AK - Aleksander Stpiczyński[9].

Podczas procesu, prowadzonego w latach 50., został uniewinniony z zarzutu działania na szkodę władz komunistycznych. Stwierdził wówczas, że rozpracowywał organizację Muszkieterów na zlecenie ZWZ[4].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Ojciec dziennikarza Krzysztofa Leskiego (matka: prof. Elżbieta Pleszczyńska)[10]. W 1959 r. wziął ślub z Marią Bonifacją Woźniak, byłą łączniczką AK w powstaniu warszawskim[11][12].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa odsłonięta 28 lipca 2020 na budynku siedziby Związku Powstańców Warszawskich przy ul. Długiej 22 w Warszawie[13][14]. Tablice upamiętniające Krzysztofa Leskiego znajdują się także przy Nowym Świecie 2 (dom rodzinny) oraz w gmachu Liceum im. Króla Władysława IV[15].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

i inne[18].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wojciech Königsberg: Polski szpieg Kazimierz Leski wykradł plany Wału Atlantyckiego podając się za niemieckiego generała. Wirtualna Polska, 2013-12-20. [dostęp 2013-12-24]. (pol.).
  2. Kazimierz «Bradl» Leski, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2019-04-27].
  3. Program indeksacji aktów stanu cywilnego i metryk kościelnych, metryki.genealodzy.pl [dostęp 2019-04-27].
  4. a b Jolanta Drużyńska: Patrioci czy zdrajcy? Kim byli polscy Muszkieterowie. Poznaj historię jednej z najlepszych organizacji wywiadowczych w Europie. radiokrakow.pl, 2015-05-07.
  5. Kazmierz Leski. [w:] Urząd m.st. Warszawy [on-line]. um.warszawa.pl. [dostęp 2022-02-27].
  6. Cmentarz Stare Powązki: COLINOWIE, LESCY, NOWODWORSCY, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-12-19].
  7. Kazimierz Leski w bazie filmpolski.pl
  8. Mariusz Olczak, Generalska mistyfikacja, [w:] Do Rzeczy. Historia, nr 5 z 2019 r., s. 45.
  9. Aleksander Stpiczyński, Wbrew wyrokowi losu, ISBN 978-83-211-0924-4.
  10. Archiwum Historii Mówionej – Elżbieta Pleszczyńska, www.1944.pl [dostęp 2020-01-12] (ang.).
  11. Kazimierz Leski – polski James Bond. 'Kochały się w nim wszystkie kobiety', gazetapl [dostęp 2020-01-12] (pol.).
  12. Powstańcze Biogramy – Maria (Bonifacja) Woźniak, www.1944.pl [dostęp 2020-01-12] (ang.).
  13. Telewizja Polska S.A, W Warszawie odsłonięto tablicę upamiętniającą pułkownika Kazimierza Leskiego ps. „Bradl”, warszawa.tvp.pl [dostęp 2020-08-03] (pol.).
  14. Tomasz Urzykowski: Kazimierz Leski, polski James Bond, upamiętniony tablicą. [w:] Gazeta Stołeczna [on-line]. warszawa.wyborcza.pl, 28 lipca 2020. [dostęp 2020-08-09].
  15. Barbara Petrozolin-Skowrońska: Kazimierz Leski „Bradl”. twp.org.pl, 2 września 2022. [dostęp 2022-09-02].
  16. LESKI, Kazimierz Roman, dws-xip.pl [dostęp 2021-04-21] (pol.).
  17. M.P. z 1994 r. nr 54, poz. 454 – pkt 5.
  18. Powstańcze Biogramy - Kazimierz Leski, 1944.pl [dostęp 2021-04-21] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Leski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2018-08-11].