Antoni Sanojca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoni Sanojca
Kortum
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 4 czerwca 1899
Rzeszów,  Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 25 lipca 1990
Warszawa,  Polska
Przebieg służby
Lata służby od 1914
Stanowiska szef Oddziału I Komendy Głównej AK, zastępca dowódcy Grupy „Północ”
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa,
powstanie warszawskie,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Krzyż Walecznych (czterokrotnie)
Grób pułkownika Antoniego Sanojcy na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Antoni Sanojca, ps. Cis, Knapik, Kortum, Marian, Skaleń (ur. 4 czerwca 1899 w Rzeszowie - zm. 25 lipca 1990 w Warszawie) – oficer Komendy Głównej Armii Krajowej. W powstaniu warszawskim zastępca dowódcy Grupy AK "Północ". Kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Józefa i Marii z domu Szulc. W okresie I wojny światowej służył w Legionach Polskich, do których wstąpił w lipcu 1915 w Piotrkowie Trybunalskim. Walczył nad Stochodem i Styrem i w bitwie pod Kostiuchnówką. Od maja 1916 kapral, w sierpniu 1916 ciężko kontuzjowany, leczył się przez 3 miesiące. Na przełomie 1916/1917 ukończył kurs oficerski w Dęblinie. Po kryzysie przysięgowym od listopada 1917 wcielony do armii austriackiej. Służył w stopniu kaprala w 18. Batalionie Strzelców w północnych Węgrzech i na Ukrainie. Od 1918 działał w POW, 15 lipca 1918 zdezerterował z austriackiej armii i przez ponad miesiąc działał w POW w Kijowie, potem został delegowany do 4 Dywizji Strzelców Polskich jako instruktor. Od 1919 był dowódcą plutonu w 13 Pułku Strzelców Polskich, a następnie pełnił funkcję adiutanta II batalionu w 28 Pułku Strzelców, biorąc udział w walkach z Armią Czerwoną w Odessie i Besarabii. W czerwcu 1919 wrócił z dywizją do kraju. Walczył z Ukraińcami w Małopolsce Wschodniej, potem w wojnie polsko-sowieckiej m.in. na Wileńszczyźnie, pod Grodnem, na Mazowszu m.in. w obronie Warszawy i na Wołyniu. Od 1920 pełnił funkcję adiutanta XIX Brygadzie Piechoty.

W 1921 został odkomenderowany na studia w Politechnice Lwowskiej, którą ukończył w 1926, otrzymując tytuł inżyniera. Od 1926 służył w 26 Pułku Piechoty, od 1936 dowodził batalionem 78 Pułku Piechoty, zaś od 1938 batalionem 40 Pułku Piechoty Dzieci Lwowskich.

We wrześniu 1939, w stopniu majora, dowodził III batalionem 40 Pułku Piechoty Dzieci Lwowskich biorąc udział w obronie Warszawy na odcinku "Wola".

Od września 1939 uczestniczył w konspiracji. Od października 1939 do lipca 1944 był szefem Oddziału I (Organizacyjnego) Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej-Armii Krajowej. Od 1940 mianowany podpułkownikiem. Od lipca 1944 pełnił funkcję zastępcy szefa sztabu KG AK ds. organizacyjnych. W trakcie Powstania warszawskiego pełnił funkcje zastępcy dowódcy Grupy AK „Północ”. 9 sierpnia został ciężko ranny w rękę i w nogę w walkach na starówce. Od 28 września 1944 mianowany pułkownikiem i odznaczony przez Naczelnego Wodza Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari z uzasadnieniem "za całokształt bardzo wydatnej pięcioletniej pracy konspiracyjnej na najbardziej eksponowanym kierowniczym stanowisku i dzielną postawę żołnierską w walkach powstańczych"[1]. Po powstaniu w niewoli niemieckiej.

Po uwolnieniu i powrocie do kraju był Delegatem Sił Zbrojnych na Obszar Południowo-Zachodni, potem I wiceprezesem oraz przewodniczącym Zarządu Obszaru Południowego WiN. Został aresztowany w listopadzie 1945 i skazany na 6 lat więzienia. Po ułaskawieniu w 1947 pracował w Departamencie Budownictwa MON. Ponownie aresztowany w 1949 i skazany w 1953. Uwolniony z więzienia w 1956, a następnie zrehabilitowany.

Od 1973 przebywał na emeryturze. W 1988 odmówił awansu do stopnia generała brygady w stanie spoczynku[2].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. J. Kreusch, A. K. Kunert, T. Labuszewski (oprac.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. T. IV. Warszawa: 1997, s. 120.
  2. Władysław Bartoszewski: Powstanie warszawskie. Warszawa: Świat Książki, 2009, s. 664.
  3. Dekret Naczelnika Państwa L. 11268 V.M. Adj. Gen. z 1922 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 6, s. 226)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]