Jan Rzepecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Rzepecki
Białynia, Ożóg, Burmistrz, Górski, Krawczyk, Ślusarczyk, Prezes, Rejent, Sędzia, Wolski
Ilustracja
jako major WP
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 29 września 1899
Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 28 kwietnia 1983
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Siły zbrojne Legiony Polskie
Polska Siła Zbrojna
Wojsko Polskie
Ludowe Wojsko Polskie
Jednostki 1 Pułk Piechoty
3 Pułk Piechoty Legionów
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
II wojna światowa (kampania wrześniowa),
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Grób pułkownika Jana Rzepeckiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Jan Rzepecki ps. „Białynia”, „Ożóg”, „Burmistrz”, „Górski”, „Krawczyk”, „Ślusarczyk”, „Prezes”, „Rejent”, „Sędzia”, „Wolski” (ur. 29 września 1899 w Warszawie, zm. 28 kwietnia 1983 tamże) – historyk wojskowości, pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, delegat Sił Zbrojnych na Kraj w 1945.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Kazimierza, dziennikarza, i Izy Moszczeńskiej-Rzepeckiej, działaczki społecznej i oświatowej[1], bratankiem Karola, wnukiem Ludwika Władysława i prawnukiem Kajetana Władysława, brat Hanny Pohoskiej. Był dwukrotnie żonaty.

Działał czynnie w tajnym skautingu od 1912 oraz należał od maja 1914 do Związku Strzeleckiego[1]. Od sierpnia 1914 służył w Legionach Polskich, w szeregach 1 pułku piechoty, awansując na dowódcę sekcji[1]. Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 roku znalazł się w szeregach Polskiej Siły Zbrojnej, gdzie ukończył szkołę oficerską i uzyskał w czerwcu 1918 roku pierwszy stopień oficerski.

W odrodzonym Wojsku Polskim służył od listopada 1918 jako dowódca plutonu w szkole podchorążych. Został awansowany do stopnia porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[2]. Był przydzielony do 3 pułku piechoty Legionów[3][4]. W latach 1922–1924 był słuchaczem Kursu Normalnego w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie[5]. Został awansowany do stopnia kapitana piechoty ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923[6][7]. Z dniem 1 października 1924, po ukończeniu kursu i uzyskaniu tytułu naukowego oficera Sztabu Generalnego, otrzymał przydział do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Warszawie[8]. W Oficerskiej Szkole Piechoty dowodził batalionem podchorążych oraz wykładał strategię i taktykę wojskową. Na czele tego batalionu walczył w maju 1926 roku po stronie konstytucyjnych władz państwowych przeciwko zamachowi Józefa Piłsudskiego. W czerwcu 1926 roku został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr II w Lublinie na stanowisko referenta w Oddziale Wyszkolenia Sztabu. 28 października 1926 roku został przeniesiony do Dowództwa 4 Brygady Ochrony Pogranicza w Czortkowie na stanowisko pełniącego obowiązki I oficera sztabu[9]. 26 kwietnia 1926 roku został przeniesiony z KOP do Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia w Rembertowie na stanowisko asystenta[10] i służył tam w kolejnych latach[11][12]. 17 grudnia 1931 roku został awansowany na majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 roku i 5. lokatą w korpusie oficerów piechoty[13][14]. W Wyższej Szkole Wojennej był asystentem wykładowcy taktyki mjr. Jana Kosiny[15], następnie w latach 1935–1939 był tam wykładowcą taktyki. Na początku czerwca 1935 został wybrany zastępcą członka zarządu Towarzystwa Wiedzy Wojskowej[16].

Kampanię wrześniową 1939 odbył w sztabie Armii „Kraków” na stanowisku szefa Oddziału III Operacyjnego. Podczas okupacji niemieckiej od października 1939 działał w SZP i ZWZ – szef sztabu okręgu Warszawa miasto SZP i ZWZ. Następnie szef Biura Informacji i Propagandy w Komendzie Głównej AK. Przeciwnik mianowania gen Bora-Komorowskiego na dowódcę AK[17]. Po Powstaniu Warszawskim w niewoli niemieckiej w Oflagu II C Woldenberg[18].

W marcu 1945 po powrocie z niewoli zastępca komendanta organizacji „NIE”. Organizator i dowódca Delegatury Sił Zbrojnych. Był zwolennikiem zakończenia pozbawionej perspektyw walki zbrojnej i podjęcia działalności politycznej – w sierpniu 1945 roku rozwiązał Delegaturę Sił Zbrojnych na Kraj. We wrześniu 1945 założył konspiracyjną organizację Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość. W części deklaracji WiN dotyczącej polityki zagranicznej była mowa o konieczności utrzymania dobrych stosunków politycznych i gospodarczych z ZSRR. Krytykował Jana Mazurkiewicza „Radosława” za nawoływanie z więzienia do ujawnienia się żołnierzy AK i DSZ.

5 listopada 1945 został aresztowany. Zawierzywszy gwarancjom śledczych MBP o nierepresjonowaniu, ujawnił wszystkich swoich współpracowników i nawoływał do ujawnienia się pozostałych członków WiN-u. Wydał bezpiece cały majątek, który pozostał mu w spadku po AK – milion dolarów w złocie i banknotach, drukarnie, archiwa, radiostacje. Było to powodem kolejnej fali aresztowań podziemia niepodległościowego. Skazany w procesie pokazowym w 1947 na karę 8 lat więzienia (innymi oskarżonymi byli hr. Ksawery Grocholski, Witold Kalicki i Waldemar Baczak, a przewodniczącym składu sędziowskiego był Marian Bartoń[19]), dwa dni później ułaskawiony przez Bieruta. Zwolniony z więzienia w lutym 1947 roku.

Przyjęty do Wojska Polskiego był wykładowcą w Akademii Sztabu Generalnego w Warszawie. W 1949 ponownie aresztowany i więziony do 1954. Później pracownik Instytutu Historii PAN (gdzie obronił doktorat).

Zmarł 28 kwietnia 1983 w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.1. s. 137.
  2. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 422.
  3. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 131.
  4. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 127.
  5. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1502.
  6. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 365.
  7. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 201.
  8. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 103 z 02.10.1924 r., s. 568.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 47 z 28 października 1926 roku, s. 382.
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 178.
  11. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 133.
  12. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 802.
  13. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 12 z 18 grudnia 1931 roku, s. 403.
  14. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 39.
  15. Paweł Kosina. Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. „Góra Przemienienia”, s. 12, 22 (14) z 28 maja 2006. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. 
  16. Oficerskie kursy języków obcych. Obrady delegatów T-wa wiedzy wojskowej. „Warszawski Dziennik Narodowy”. 15B, s. 9, 9 czerwca 1935. 
  17. „Szef Biura Propagandy i Informacji AK płk dypl. Jan Rzepecki oceniał, iż „na tle stosunków politycznych w kraju” mianowanie gen. Bora – Komorowskiego na dowódcę AK będzie miało jak najgorsze następstwa. Interweniował on też w tej sprawie u Szefa Sztabu: „Przedstawiłem mu swój pogląd, że jest wysoce niepożądane by w czasie gdy w kraju postępuje silna radykalizacja społeczeństwa na lewo, na czele AK stawał człowiek o profilu politycznym generała Komorowskiego i zapytałem czy i jaką widziałby drogę, by spowodować mianowanie kogoś innego, względnie skłonić Komorowskiego do rezygnacji” – Jan Ciechanowski, „Powstanie Warszawskie”, Bellona S.A., s. 227, ​ISBN 978-83-7549-074-9​.
  18. Olesik 1988 ↓, s. 236.
  19. Proces przeciwko przywódcom WiN. Proces Rzepeckiego i Grocholskiego. repozytorium.fn.org.pl. [dostęp 2016-12-02].
  20. M.P. z 1996 r. Nr 11, poz. 124
  21. Biografie: płk Jan Rzepecki. polska1918-89.pl. [dostęp 2016-11-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]