Jan Rzepecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Rzepecki
Białynia, Ożóg, Burmistrz, Górski, Krawczyk, Ślusarczyk, Prezes, Rejent, Sędzia, Wolski
Ilustracja
jako major WP
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 29 września 1899
Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 28 kwietnia 1983
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Siły zbrojne Legiony Polskie
Polska Siła Zbrojna
Wojsko Polskie
Ludowe Wojsko Polskie
Jednostki 1 Pułk Piechoty
3 Pułk Piechoty Legionów
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
II wojna światowa (kampania wrześniowa),
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Grób pułkownika Jana Rzepeckiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Jan Rzepecki ps. „Białynia”, „Ożóg”, „Burmistrz”, „Górski”, „Krawczyk”, „Ślusarczyk”, „Prezes”, „Rejent”, „Sędzia”, „Wolski” (ur. 29 września 1899 w Warszawie, zm. 28 kwietnia 1983 tamże) – historyk wojskowości, pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, delegat Sił Zbrojnych na Kraj w 1945.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Kazimierza, dziennikarza, i Izy Moszczeńskiej-Rzepeckiej, działaczki społecznej i oświatowej[1], bratankiem Karola, wnukiem Ludwika Władysława i prawnukiem Kajetana Władysława, brat Hanny Pohoskiej. Był dwukrotnie żonaty.

Działał czynnie w tajnym skautingu od 1912 oraz należał od maja 1914 do Związku Strzeleckiego[1]. Od sierpnia 1914 służył w Legionach Polskich, w szeregach 1 pułku piechoty, awansując na dowódcę sekcji[1]. Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 roku znalazł się w szeregach Polskiej Siły Zbrojnej, gdzie ukończył szkołę oficerską i uzyskał w czerwcu 1918 roku pierwszy stopień oficerski.

W odrodzonym Wojsku Polskim służył od listopada 1918 jako dowódca plutonu w szkole podchorążych. Został awansowany do stopnia porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[2]. Był przydzielony do 3 pułku piechoty Legionów[3][4]. W latach 1922–1924 był słuchaczem Kursu Normalnego w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie[5]. Został awansowany do stopnia kapitana piechoty ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923[6][7]. Z dniem 1 października 1924, po ukończeniu kursu i uzyskaniu tytułu naukowego oficera Sztabu Generalnego, otrzymał przydział do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Warszawie[8]. W Oficerskiej Szkole Piechoty dowodził batalionem podchorążych oraz wykładał strategię i taktykę wojskową. Na czele tego batalionu walczył w maju 1926 roku po stronie konstytucyjnych władz państwowych przeciwko zamachowi Józefa Piłsudskiego. W czerwcu 1926 roku został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr II w Lublinie na stanowisko referenta w Oddziale Wyszkolenia Sztabu. 28 października 1926 roku został przeniesiony do Dowództwa 4 Brygady Ochrony Pogranicza w Czortkowie na stanowisko pełniącego obowiązki I oficera sztabu[9]. 26 kwietnia 1926 roku został przeniesiony z KOP do Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia w Rembertowie na stanowisko asystenta[10] i służył tam w kolejnych latach[11][12]. 17 grudnia 1931 roku został awansowany na majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 roku i 5. lokatą w korpusie oficerów piechoty[13][14]. W Wyższej Szkole Wojennej był asystentem wykładowcy taktyki mjr. Jana Kosiny[15], następnie w latach 1935–1939 był tam wykładowcą taktyki. Na początku czerwca 1935 został wybrany zastępcą członka zarządu Towarzystwa Wiedzy Wojskowej[16].

Kampanię wrześniową 1939 odbył w sztabie Armii „Kraków” na stanowisku szefa Oddziału III Operacyjnego. Podczas okupacji niemieckiej od października 1939 działał w SZP i ZWZ – szef sztabu okręgu Warszawa miasto SZP i ZWZ. Następnie szef Biura Informacji i Propagandy w Komendzie Głównej AK. Przeciwnik mianowania gen Bora-Komorowskiego na dowódcę AK[17]. Po Powstaniu Warszawskim w niewoli niemieckiej w Oflagu II C Woldenberg[18].

W marcu 1945 po powrocie z niewoli zastępca komendanta organizacji „NIE”. Organizator i dowódca Delegatury Sił Zbrojnych. Był zwolennikiem zakończenia pozbawionej perspektyw walki zbrojnej i podjęcia działalności politycznej – w sierpniu 1945 roku rozwiązał Delegaturę Sił Zbrojnych na Kraj. We wrześniu 1945 założył konspiracyjną organizację Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość. W części deklaracji WiN dotyczącej polityki zagranicznej była mowa o konieczności utrzymania dobrych stosunków politycznych i gospodarczych z ZSRR. Krytykował Jana Mazurkiewicza „Radosława” za nawoływanie z więzienia do ujawnienia się żołnierzy AK i DSZ.

5 listopada 1945 został aresztowany. Zawierzywszy gwarancjom śledczych MBP o nierepresjonowaniu, ujawnił wszystkich swoich współpracowników i nawoływał do ujawnienia się pozostałych członków WiN-u. Wydał bezpiece cały majątek, który pozostał mu w spadku po AK – milion dolarów w złocie i banknotach, drukarnie, archiwa, radiostacje. Było to powodem kolejnej fali aresztowań podziemia niepodległościowego. Skazany w procesie pokazowym w 1947 na karę 8 lat więzienia (innymi oskarżonymi byli hr. Ksawery Grocholski, Witold Kalicki i Waldemar Baczak, a przewodniczącym składu sędziowskiego był Marian Bartoń[19]), dwa dni później ułaskawiony przez Bieruta. Zwolniony z więzienia w lutym 1947 roku.

Przyjęty do Wojska Polskiego był wykładowcą w Akademii Sztabu Generalnego w Warszawie. W 1949 ponownie aresztowany i więziony do 1954. Później pracownik Instytutu Historii PAN (gdzie obronił doktorat).

Zmarł 28 kwietnia 1983 w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.1. Warszawa: 1987, s. 137.
  2. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 422.
  3. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 131.
  4. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 127.
  5. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1502.
  6. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 365.
  7. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 201.
  8. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 103 z 02.10.1924 r., s. 568.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 47 z 28 października 1926 roku, s. 382.
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 178.
  11. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 133.
  12. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 802.
  13. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 12 z 18 grudnia 1931 roku, s. 403.
  14. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 39.
  15. Paweł Kosina. Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. „Góra Przemienienia”, s. 12, 22 (14) z 28 maja 2006. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. 
  16. Oficerskie kursy języków obcych. Obrady delegatów T-wa wiedzy wojskowej. „Warszawski Dziennik Narodowy”. 15B, s. 9, 9 czerwca 1935. 
  17. „Szef Biura Propagandy i Informacji AK płk dypl. Jan Rzepecki oceniał, iż „na tle stosunków politycznych w kraju” mianowanie gen. Bora – Komorowskiego na dowódcę AK będzie miało jak najgorsze następstwa. Interweniował on też w tej sprawie u Szefa Sztabu: „Przedstawiłem mu swój pogląd, że jest wysoce niepożądane by w czasie gdy w kraju postępuje silna radykalizacja społeczeństwa na lewo, na czele AK stawał człowiek o profilu politycznym generała Komorowskiego i zapytałem czy i jaką widziałby drogę, by spowodować mianowanie kogoś innego, względnie skłonić Komorowskiego do rezygnacji” – Jan Ciechanowski, „Powstanie Warszawskie”, Bellona S.A., s. 227, ​ISBN 978-83-7549-074-9​.
  18. Olesik 1988 ↓, s. 236.
  19. Proces przeciwko przywódcom WiN. Proces Rzepeckiego i Grocholskiego. repozytorium.fn.org.pl. [dostęp 2016-12-02].
  20. M.P. z 1996 r. Nr 11, poz. 124
  21. Biografie: płk Jan Rzepecki. polska1918-89.pl. [dostęp 2016-11-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]