Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie sp. z o.o.
Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie sp. z o.o.
Pojazdy Solaris Urbino 12 podczas prezentacji na pl. Biegańskiego
Dane ogólne
Lokalizacja Częstochowa, Polska
Rodzaj transportu autobus, tramwaj
Data uruchomienia 1950
Infrastruktura
Liczba linii 3 tramwajowe, 33 autobusowych miejskich
Liczba pojazdów 254
Inne informacje
Właściciel Gmina Miasto Częstochowa
Organizator MZDiT Częstochowa
Operator MPK w Częstochowie sp. z o.o.

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie – przedsiębiorstwo, którego działalność koncentruje się na wykonywaniu autobusowego i tramwajowego transportu zbiorowego na terenie Częstochowy i sąsiednich gmin.

Firma posiada 201 autobusów i 53 wagony tramwajowe. Istnieje od 1950 roku jako przedsiębiorstwo państwowe, od 1991 roku jako zakład budżetowy gminy Częstochowa, natomiast od 2001 roku jako jednoosobowa spółka gminy. Prezesem MPK jest Mariusz Sikora. MPK zatrudnia około 770 pracowników, w tym około 340 kierowców.

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie powstało 1 marca 1950 roku, w roku 1991 zmieniło nazwę na Miejski Zakład Komunikacji (MZK) a 9 lat później, 1 kwietnia po przekształceniu w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (Spółka z o.o.), ponownie przyjmując nazwę Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie sp. z o.o.

Miasto Częstochowa powierzyło obsługę całej sieci komunikacji miejskiej MPK: do roku 2020 dla linii autobusowych i do 2024 r. dla tramwajowych[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

W 1951 roku MPK otrzymało zajezdnię autobusową przy ul. Wilsona 44/54, w której znajdowało się 17 boksów garażowych i 13 kanałów rewizyjnych. Do 1955 roku zajezdnia była współużytkowana z Miejskim Przedsiębiorstwem Oczyszczania (MPO).

W 1991 roku z przedsiębiorstwa państwowego, decyzją uchwały Rady Miasta, MPK stała się zakładem budżetowym gminy jako Miejski Zakład Komunikacji. W 1995 roku liczba pasażerów wynosiła 114,4 mln, a w 1999 roku zmalała do 93,1 mln, co było spowodowane wzrostem liczby prywatnych samochodów. Jednocześnie zatrudnienie zostało ograniczone do 1025 pracowników.

W 1992 roku uruchomiono nowoczesną myjnię autobusową. Rok później kupiono 5 autobusów przegubowych Ikarus 435.05C. W 1994 roku ujednolicono tabor tramwajowy, wycofując z użytku przestarzałe modele. W 1995 roku zakupiono 13 kolejnych autobusów Ikarus 415.14A oraz 415.14E, a rok później gmina zakupiła i przekazała MZK 17 autobusów przegubowych Ikarus 280.70E i 12 autobusów niskopodłogowych Ikarus 412.08A. Ogółem przeznaczono na ten cel sumę 12,3 mln zł.

XXI wiek[edytuj | edytuj kod]

Z dniem 1 kwietnia, na podstawie uchwały Rady Miasta nr 262/XXIII/2000 z dnia 28 marca 2000 roku, w stan likwidacji (bez zawieszania usług) postawiono MIEJSKI ZAKŁAD KOMUNIKACJI. W jego miejsce utworzono jednoosobową spółkę gminy o nazwie MIEJSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO KOMUNIKACYJNE w Częstochowie sp. z o.o., która z dniem 1 lipca 2000 roku przejęła cały majątek i załogę likwidowanego zakładu.

W roku 2000 zakupiono 7 autobusów niskopodłogowych MAN NL222, a rok później przybył kolejny taki sam autobus. Zmodernizowano 6 wagonów tramwajowych. W roku 2002 zakupiono 9 niskopodłogowych autobusów Solaris Urbino 12. W lipcu 2003 wprowadzono na trzy miesiące zasadę wpuszczania pasażerów pierwszymi drzwiami. Od 1 marca 2004 roku zasadę "pierwszych drzwi" wprowadzono na stałe. W grudniu 2004 roku zakupiono 6 używanych autobusów MAN NL202. W kwietniu 2005 roku zakupiono 4 używane autobusy przegubowe MAN NG 272.

Rozpoczęte zostały przygotowania do realizacji zakupu elektronicznego systemu sprzedaży biletów i systemu informowania pasażerów. Na realizację 75% wartości tej inwestycji firma wnioskowała o środki z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Wniosek o dotację z Unii Europejskiej został odrzucony, z powodu błędów w dokumentach. Pod koniec roku 2005 MPK otrzymało od Urzędu Miasta 10,6 mln złotych, za które został wprowadzony bilet elektroniczny i zakupione nowe autobusy. W marcu 2006 roku MPK rozpisało 2 przetargi: na dostawę 18 nowych autobusów i bilet elektroniczny. W czerwcu 2006 roku podpisano umowę na zakup 18 autobusów marki Mercedes-Benz, a w listopadzie 2006 roku dotarło do przewoźnika 10 sztuk autobusów O530 Citaro i 8 sztuk O345G Conecto.

W sierpniu 2007 rozpisano przetarg na dostawę 10 fabrycznie nowych, niskopodłogowych, jednoczłonowych autobusów miejskich. Przetarg wygrała firma EvoBus Polska, która jako jedyna przystąpiła do przetargu i zaproponowała autobus Citaro II. Autobusy przyjechały do Częstochowy w pierwszych dniach marca 2008 roku. W maju 2009 roku rozpisano przetarg na dostawę 14 nowych autobusów niskopodłogowych - 8 sztuk autobusów 12-metrowych oraz 6 sztuk 18-metrowych. Jedynym oferentem była firma EvoBus Polska. Zaproponowana cena to niecałe 14 milionów 300 tysięcy złotych. Umowa na dostawę została podpisana 10 lipca 2009 roku. Firma EvoBus miała od tego dnia 135 dni na dostawę 14 Mercedesów Citaro. 6 listopada 2009 roku zostały zaprezentowane mieszkańcom nowe autobusy: 8 sztuk Mercedes-Benz Citaro oraz 6 sztuk Mercedes-Benz Citaro G.

Przejęcie organizacji transportu przez miasto[edytuj | edytuj kod]

Od 1 stycznia 2010 roku organizację komunikacji miejskiej od MPK przejął Urząd Miasta Częstochowy i powierzył ją swojej jednostce, Miejskiemu Zarządowi Dróg i Transportu.

23 lutego 2010 MPK zakupiło cztery kolejne autobusy, kilkunastoletnie Ikarusy 280 sprowadzone z Poznania. 10 marca 2010 roku ogłoszono przetarg na dostawę 10 sztuk nowych autobusów niskopodłogowych - 5 jednoczłonowych o długości 12 metrów oraz 5 przegubowych, 18-metrowych[2]. 21 kwietnia 2010 wybrano ofertę Evobusa oferującego pojazdy Mercedesa w cenie około 10,5 mln zł i 6 maja podpisano umowę. Dzięki niższej cenie MPK zdecydowało się wydać zaoszczędzone, w stosunku do planowanej kwoty, pieniądze na zamówienie dodatkowego jedenastego autobusu[3].

Dostawy tramwajów Twist[edytuj | edytuj kod]

19 lipca 2010 ogłoszony został przetarg na 7 fabrycznie nowych wieloczłonowych, jednokierunkowych, niskopodłogowych składów tramwajowych, wyposażonych m.in. w klimatyzację i monitoring. Tramwaje będą przeznaczone do obsługi nowo powstającej linii na Błeszno, której budowa zakończy się w 2012 roku[4]. Wynik przetargu został ogłoszony 28 września 2010 roku. Zwyciężyła bydgoska PESA[5][6], a tramwaje mają być dostarczone do Częstochowy w okresie od kwietnia do listopada 2012 roku[7].

Od wyników przetargu odwały się przedsiębiorstwa Solaris i Newag-Koncar[8], ale Krajowa Izba Odwoławcza 21 października odrzuciła protesty[9]. 17 grudnia 2010 roku w siedzibie MPK podpisano z PESĄ umowę na dostawę 7 nowych tramwajów niskopodłogowych z klimatyzacją i monitoringiem. Tramwaje zostały dostarczone w drugim i trzecim kwartale 2012 roku.

14 grudnia 2012 roku dotarło do Częstochowy 6 zakupionych w Warszawie kilkunastoletnich Ikarusów 280.70, co tłumaczono brakiem środków finansowych na zakup nowych pojazdów[10]. W drugiej połowie sierpnia 2013 roku MPK zakupiło 5 autobusów MAN A78 wyprodukowanych w 2006 roku dla przewoźnika szwedzkiego[11], które trafiły do przewoźnika w 2014 roku. Jeszcze jesienią 2013 roku miało być zakupione kolejnych 5 autobusów używanych[12], ale w ostatnim dniu grudnia 2013 roku ogłoszono przetarg na 7 fabrycznie nowych autobusów krótkich[13], który w pierwszych dniach marca 2014 roku wygrał Solaris[14]. 23 czerwca MPK podpisało natomiast umowę o dokupieniu trzech kolejnych pojazdów marki Solaris. Zakupu dokonano bez rozpisywania przetargu, w ramach rozszerzenia uprzedniego zamówienia[15]. Pojazdy dotarły do zamawiającego 30 października[16].

Program GAZELA[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 2014 roku MPK Częstochowa zajęło pierwsze miejsce w konkursie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na dotację do zakupu nisko emisyjnych autobusów. Dotacja w wysokości 66 mln zł ma pokryć 100% kosztów zakupu 40 hybrydowych autobusów napędzanych gazem CNG[17], w tym 25 jednoczłonowych i 15 przegubowych[18], w zamian za likwidację 48 starych autobusów[19].

Ostateczną umowę w tej sprawie między MPK i NFOŚiGW zawarto w połowie sierpnia 2014 roku[20], a przetarg na zakup autobusów został rozpisany 25 sierpnia[21]. 14 listopada otwarto koperty w przetargu, wpłynęła jedna oferta, od firmy Lider Trading, producenta autobusów Solbus, o wartości 65,85 mln zł[22]. Umowę podpisano oficjalnie 17 grudnia[23], a pierwsze pojazdy rozpoczęły regularne kursy z pasażerami 23 grudnia 2015 roku[24].

W 2015 roku rozpisano przetarg na zakup trzech autobusów solowych o klasycznym napędzie dieslowskim, w którym oferty złożyli Solaris i Lider Trading, producent autobusów marki Solbus. 24 lipca 2015 roku podpisano z Lider Trading umowę zakupu trzech pojazdów, przewidującą dostarczenie zamówienia przed końcem listopada tego samego roku[25].

W kwietniu 2016 r. rozpisano przetarg na zakup 40 kolejnych autobusów z napędem klasycznym[26], także i tym razem oferty złożyli producenci autobusów marek Solaris i Solbus[27], a zwycięzcą postępowania został Solaris[28]. Na inwestycję MPK otrzymało 38 mln zł dotacji[29]. W maju następnego roku rozpisano przetarg na 10 tramwajów z opcją na zakup 5 kolejnych[30].

Z powodu pożaru jednego z pojazdów hybrydowych 28 kwietnia 2017 r. wszystkie pojazdy tego typu wycofano z użytku do czasu planowanego na listopad 2017 r. zakończenia postępowania wyjaśniającego i późniejszej, ewentualnej naprawy. Wycofanie pojazdów wymusiło zatrzymanie we flocie pojazdów Ikarus, przeznaczonych pierwotnie do złomowania[31]. Jesienią 2017 r. MPK kupiło dwa używane Mercedesy Citaro z 2007 roku zasilane są sprężonym gazem ziemnym[32] oraz pojazdy marki Jelcz[29].

We wrześniu 2017 r. MPK Częstochowa wprowadziło możliwość doładowania biletu elektronicznego przez internet[1]. Od 1 października MPK Częstochowa wprowadziło darmową komunikację dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów[33].

Dostawy tramwajów Twist II[edytuj | edytuj kod]

15 stycznia 2018 r. MPK Częstochowa podpisało umowę z Pesą na dostawę 10 nowych tramwajów Twist II z opcją na dodatkowe pięć[34] oraz wyremontowanie torowiska. W lutym ogłoszono przetarg na dostawę 12 fabrycznie nowych autobusów niskopodłogowych z terminem dostawy do 15 października tego samego roku[35] dzięki 9 mln zł unijnej dotacji[29]. W przetargu jedyną ofertę złożył MAN[36] i zdecydowano o wyborze jego oferty pomimo przekroczenia budżetu[37]. Jednocześnie miesiąc później nabyto w Niemczech 7 kolejnych autobusów zasilanych CNG o długości 12 metrów (4 MAN-y Lion's City i 3 Mercedesy Citaro) oraz 2 pojazdy przegubowe (Solaris Urbino 18 i MAN NG313 Lion`s City G CNG) [38]. 19 kwietnia 2018 roku MPK podpisało umowę z firmą MAN Truck & Bus Polska na zakup 12 nowych pojazdów z silnikiem diesla[39] – MAN Lion's City A37[40]. W październiku 2018 r. zakończono remont zabytkowego tramwaju 4ND, który 14 października tego roku po raz pierwszy został włączony do eksploatacji jako doczepa do pojazdu typu 4N wykorzystywanego na linii zabytkowej[41].

Ikarus 280 MPK Częstochowa
Solbus SM 18 CNG Hybrid
Solbus SM 12 CNG Hybrid

Trasy linii obsługiwanych przez MPK Częstochowa[edytuj | edytuj kod]

Tabor[edytuj | edytuj kod]

Solaris Urbino 12 III na Placu Biegańskiego
Mercedes-Benz Citaro na Dworcu Głównym PKS
Mercedes-Benz Citaro G na Placu Biegańskiego
Solaris Urbino 12 na Rynku Wieluńskim
Pesa Twist na linii 3 w al. Niepodległości
Tramwaj zabytkowy Konstal 4N1
Tramwaj Konstal 105Na na linii 1

MPK Częstochowa posiada w służbie liniowej pojazdy następujących typów[42]:

Autobusy
Typ autobusu Wyposażenie Klasa autobusu Rok zakupu Numery taborowe Ilość
Ikarus 280 system informacji pasażerskiej  MEGA 1997, 1991 161–162, 164–165, 168–169, 171–172, 175–176, 358 11
Jelcz M181MB system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach monitoring  MEGA 2017 211–216 6
Jelcz M121M system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach  MAXI 2017 145–147 3
MAN A37 Lion’s City system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach monitoring klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej automaty biletowe Internet bezprzewodowy ładowarki USB [43][36] MAXI 2018 0 z 12
MAN NL 222 system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach  MAXI 2000–2001, 2017 85–92, 401 9
MAN NL 202 system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach  MAXI 2017 407 1
MAN NL 263 system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach  MAXI 2017 406 1
MAN EL 283 system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach  MAXI 2013 54–58 5
MAN NL243 Lion`s City CNG system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  MAXI 2018 105–107, 148 4
MAN NG313 Lion’s City G CNG system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  MEGA 2018 217 1
MAN Lion’s City G system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  MEGA 2018 219 1
Mercedes-Benz Citaro system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach  MAXI 2006 108–118 11
2007–2010 119–127, 129-142 24
Mercedes-Benz Citaro CNG system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  MAXI 2017–2018 102–104, 143–144 5
Mercedes-Benz Conecto G system informacji pasażerskiej  MEGA 2006 177–184 8
Mercedes-Benz Citaro G system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach  MEGA 2009–2010 185–195 11
Solbus Solcity 12 system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach monitoring klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej ładowarki USB  MAXI 2016 036–038 3
Solbus Solcity 12 CNG Hybrid system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach monitoring  MAXI 2015 011–035 25
Solbus Solcity 18 CNG Hybrid system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach monitoring klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  MEGA 2015 196–209 14
Solaris Urbino 18 system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach monitoring  MEGA 2018 218 1
Solaris Urbino 12 (II) system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach monitoring  MAXI 2002 93–96, 98–101 8
Solaris Urbino 12 (III) system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej monitoring  MAXI 2014 001–010 10
Solaris Urbino 12 (IV) system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach monitoring klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej automaty biletowe Internet bezprzewodowy ładowarki USB  MAXI 2017 039–053, 059–073, 075–084 40
Wszystkie pojazdy 202
Tramwaje
Typ tramwaju Wyposażenie Rok zakupu Numery taborowe Ilość
Konstal 105Na system informacji pasażerskiej Internet bezprzewodowy [44] 1988–1990 601-614 14
system informacji pasażerskiej  1975
1979–1980
1984–1985, 1990
615–616, 636, 638–639, 641, 644–649
675–676, 678–681
683–686, 688–689, 692–697
30
Pesa Twist 129Nb system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach monitoring klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  2012 621–627 7
system informacji pasażerskiej przewóz osób na wózkach monitoring klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej automaty biletowe Internet bezprzewodowy  2018 0 z 10+5
Wszystkie pojazdy 51
Legenda
  • system informacji pasażerskiej  Pojazd wyposażony w system informacji pasażerskiej
  • przewóz osób na wózkach  Pojazd niskopodłogowy
  • monitoring  Pojazd wyposażony w monitoring
  • klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  Pojazd wyposażony w klimatyzację przestrzeni
  • automaty biletowe  Pojazd posiada biletomat
  • Internet bezprzewodowy  Pojazd posiada router WiFi
  • ładowarki USB  Pojazd wyposażony w gniazda USB
  • MEGA Autobus przegubowy - osiemnastometrowy
  • MAXI Autobus dwunastometrowy
Tabor historyczny
Typ Liczba egzemplarzy Zakupy Numeracja przewoźnika
102Na 1 1972 628
4N1 + 4ND 1+1 1958, 2011 202+253
Ikarus 280 1 1982 288
Ikarus 412 1 1997 74[a]
Ikarus 435.05C 1 1993 360[a]
Jelcz M11 1 1985 254[a]

Lista szefów[edytuj | edytuj kod]

Dyrektorzy

  • Miejskie Zakłady Komunikacyjne
    • 1949-1950: Mieczysław Gintel
    • 1950-1951: Tadeusz Tchórzewski
  • Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne
    • 1951-1953: Czesław Rzepko
    • 1953-1954: Roman Gross
    • 1954-1960: Mirosław Kwapisz
    • 1960-1979: Marian Skwarliński
    • 1979-1984: Tadeusz Mszyca
    • 1984-1990: Zbigniew Rudlicki
    • 1990-1991: Krzysztof Nabrdalik
  • Miejski Zakład Komunikacji
    • 1991-1999: Krzysztof Nabrdalik
    • 1999-2000: Roman Wydymus

Prezesi zarządu[45]

  • Zabytkowy tramwaj 4N1 w zajezdni
    Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie sp. z o.o.
    • 2000-2002: Roman Wydymus
    • 2002-2011: Krzysztof Nabrdalik
    • 2011: Roman Wydymus[46]
    • 2011: Michał Porada (p.o.)[47]
    • 2011-2017: Roman Bolczyk[48]
    • 13 listopada 2017: Mariusz Sikora[49].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Pojazd przeznaczony do remontu i wykorzystania jako zabytkowy

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Dominik Wójcik, Częstochowa. Bilety komunikacji miejskiej w internecie, 12 września 2017 [dostęp 2017-10-06] (pol.).
  2. th: MPK kupi nowe autobusy (pol.). Gazeta.pl, 2010-03-15 20:07. s. 1. [dostęp 2010-03-29].
  3. Tomasz Haładyj: Tu autobus, tam wagon (pol.). Gazeta.pl, 2010-05-06 19:19. s. 1. [dostęp 2010-05-06].
  4. Częstochowa: Przetarg na nowe tramwaje
  5. Tomasz Haładyj: Ile kupić nowych tramwajów? (pol.). Gazeta.pl, 2010-09-29 10:46. s. 1. [dostęp 2010-09-29].
  6. Przetarg wygrała Pesa - ale z innym modelem niż Swing
  7. Tomasz Haładyj: Prostowanie torów na Ostatnim Groszu (pol.). Gazeta.pl, 2010-02-02 22:29. s. 1. [dostęp 2010-02-06].
  8. Tomasz Haładyj: Upierają się, żeby sprzedać Częstochowie tramwaje (pol.). Gazeta.pl, 2010-10-12 20:09. s. 1. [dostęp 2010-10-13].
  9. Tomasz Haładyj: Tramwaj na Błeszno: leżą pierwsze szyny (pol.). Gazeta.pl, 2010-10-24 14:03. s. 1. [dostęp 2010-10-25].
  10. Dominik Wojcik: Powarszawskie Ikarusy nadjeżdżają (pol.). Częstochowski Serwis Komunikacyjny, 2012-12-15. [dostęp 2012-12-15].
  11. Anna Wojtysiak, Piotr Gagla: Autobusy ze Szwecji (pol.). Telewizja Orion, 2013-08-17. [dostęp 2013-08-18].
  12. MPK kupiło w Szwecji pięć używanych autobusów MAN. Pojeżdżą u nas długo (pol.). W: Gazeta.pl Częstochowa [on-line]. Agora SA, 2013-08-17. [dostęp 2013-08-18].
  13. Zakup i dostawa 7 sztuk fabrycznie nowych, 12 metrowych niskopodłogowych autobusów miejskich, jednoczłonowych, jednego producenta i typu (pol.). MPK Częstochowa Sp. z. o.o.. [dostęp 2014-01-02].
  14. MPK rozstrzygnęło przetarg na siedem nowych autobusów. Wybrano solarisy (pol.). W: Gazeta.pl Częstochowa [on-line]. 2014-03-05. [dostęp 2014-03-05].
  15. MPK będzie miało w swoim taborze 50 nowych autobusów na 60-lecie istnienia! (pol.). EVOPRESS spółka z o.o., 2014-06-23. [dostęp 2014-06-23].
  16. Do Częstochowy przyjechały kolejne klimatyzowane solarisy (pol.). EVOPRESS spółka z o.o., 2014-10-30. [dostęp 2014-10-30].
  17. Częstochowa wygrywa Gazelę! (pol.). W: InfoBus [on-line]. Infobus, 2014-04-23. [dostęp 2014-04-24].
  18. Tomasz Haładyj: Częstochowa będzie miała 40 autobusów hybrydowych. I to za darmo! (pol.). W: Gazeta.pl Częstochowa [on-line]. Agora SA, 2014-04-23. [dostęp 2014-04-24].
  19. Anna Wojtysiak, Adam Tarnowski: Hybrydowe w 2015 (pol.). Telewizja ORION, 2014-06-21. [dostęp 2014-08-28].
  20. Tomasz Haładyj: Siedem autobusów teraz, trzy jesienią, a czterdzieści w 2015 lub 2016 roku (pol.). Gazeta.pl Częstochowa, 2014-08-21. [dostęp 2014-08-21].
  21. MPK ogłosiło przetarg na 40 autobusów hybrydowych (pol.). W: wCzestochowie.pl [on-line]. EVOPRESS, 2014-08-26. [dostęp 2014-08-26].
  22. Firma z Warszawy wyprodukuje 40 autobusów hybrydowych dla Częstochowy (pol.). W: wCzestochowie.pl [on-line]. EVOPRESS, 2014-11-14. [dostęp 2014-11-14].
  23. Częstochowa: MPK podpisało umowę na zakup 40 autobusów hybrydowych (pol.). W: Nasze Miasto Częstochowa [on-line]. Polskapresse sp. z o.o., 2014-12-17. [dostęp 2014-12-17].
  24. MPK Częstochowa. Hybrydy już wożą pasażerów (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2015-12-23. [dostęp 2015-12-24].
  25. Dominik Wójcik: To Solbus dostarczy trzy nowe autobusy do Częstochowy (pol.). W: Transport Publiczny [on-line]. ZDG TOR sp. z o.o., 2015-07-24. [dostęp 2015-07-24].
  26. MPK kupi kolejnych 40 nowoczesnych autobusów. Będą to diesle z bogatym wyposażeniem [dostęp 2016-09-28] (pol.).
  27. Informacja z otwracia ofert.
  28. Dominik Wójcik, Solaris wygrywa w Częstochowie. Decyduje nie cena, a parametry, www.transport-publiczny.pl [dostęp 2016-11-17].
  29. a b c Michał Hyra: MPK Częstochowa dostało pieniądze na kolejne nowe autobusy (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-02-22. [dostęp 2018-02-26].
  30. Witold Urbanowicz, Częstochowa ogłasza przetarg na zakup do 15 tramwajów, www.transport-publiczny.pl, 11 maja 2017 [dostęp 2017-05-12] (pol.).
  31. Michał Hyra, MPK Częstochowa. Hybrydy w tym roku nie wyjadą na ulice miasta, czestochowa.wyborcza.pl, 6 sierpnia 2017 [dostęp 2017-08-09].
  32. Michał Hyra, MPK Częstochowa kupiło używane mercedesy na gaz i ma dalsze plany, czestochowa.wyborcza.pl, 20 września 2017 [dostęp 2017-09-20].
  33. Michał Hyra: Częstochowa. Od 1 października komunikacja gratis dla uczniów podstawówek i gimnazjów. A później dla wszystkich? (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2017-09-05. [dostęp 2017-10-29].
  34. Witold Urbanowicz: MPK Częstochowa podpisało umowę z Pesą na dostawy 10 Twistów (pol.). W: Transport Publiczny [on-line]. ZDG TOR sp. z o.o., 2018-01-15. [dostęp 2018-01-17].
  35. [sld.czest.pl/2018/02/03/mpk-oglosilo-przetarg-na-zakup-12-sztuk-fabrycznie-nowych-autobusow/ MPK ogłosiło przetarg na zakup 12 sztuk fabrycznie nowych autobusów] (pol.). 2018-02-03. [dostęp 2018-02-03].
  36. a b Dominik Wójcik: MAN chce sprzedać MPK 12 autobusów (pol.). W: FOTOCZEWA [on-line]. FOTOCZEWA, 2018-04-05. [dostęp 2018-04-09].
  37. Dominik Wójcik: MAN wraca do Częstochowy (pol.). W: Transport Publiczny [on-line]. ZDG TOR sp. z o.o., 2018-04-09. [dostęp 2018-04-10].
  38. Dominik Wójcik: MPK Częstochowa kupiło kolejne gazowce CNG. Pięć mercedesów i MAN (pol.). W: Transport Publiczny [on-line]. ZDG TOR sp. z o.o., 2018-03-22. [dostęp 2018-03-22].
  39. Michał Hyra, Wyborcza.pl, czestochowa.wyborcza.pl [dostęp 2018-04-20].
  40. To już pewne! Kolejnych 12 nowoczesnych autobusów zasili nasz tabor. Tym razem będą to pojazdy marki MAN (pol.). MPK Częstochowa, 2018-04-20. [dostęp 2018-04-21].
  41. Tomasz Haładyj, MPK Częstochowa. Zabytkowy tramwaj po raz pierwszy pojechał z wyremontowaną doczepą [WIDEO], czestochowa.wyborcza.pl, 14 października 2018 [dostęp 2018-10-15].
  42. Baza pojazdów i fotogaleria transportowa
  43. Michał Hyra: MPK w Częstochowie wycofuje ikarusy i kupuje gazowce (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-03-30. [dostęp 2018-03-30].
  44. Będzie WiFi w kilku częstochowskich tramwajach (pol.). EVOPRESS spółka z o.o., 2015-07-23. [dostęp 2015-07-23].
  45. Nabrdalik odwołany. Nowym prezesem MPK Roman Wydymus
  46. W MPK znów zmiana prezesa
  47. Do MPK wszedł prokurent
  48. Bolczyk szefem częstochowskiego MPK
  49. Michał Hyra, Nowy prezes MPK Częstochowa: Mariusz Sikora, dotąd szef zarządu dróg, 10 listopada 2017.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]