Półkownik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy cenzury. Zobacz też: pułkownik.
Taśmy filmowe przechowywane na półkach magazynowych

Półkownikfilm, którego rozpowszechnianie w PRL-u zostało uniemożliwione przez cenzurę prewencyjną w Polsce Ludowej w okresie komunizmu. Nazwa jest satyrycznym neologizmem i pochodzi od sposobu przechowywania na półkach magazynowych rolek z taśmami filmowymi.

Historia[edytuj]

Niedopuszczanie do rozpowszechniania filmów z kręgu kina niezależnego było częścią działań cenzury w PRL-u.

Za pierwszego półkownika w PRL-u uznaje się krótki film fabularny Antoniego Bohdziewicza z 1945 roku pt. 2 X 2 = 4 (33 minuty), który nigdy nie wszedł na ekrany (współcześnie udostępniany jest podczas przeglądów filmowych). Drugim wstrzymanym filmem był Leonarda Buczkowskiego W chłopskie ręce (1946) (29 min).

W 1975 roku w zaleceniach dla cenzorów Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk zakazał publikowania jakichkolwiek informacji na temat wstrzymanych filmów. Tomasz Strzyżewski w swojej książce o cenzurze w PRL cytuje oficjalny tajny dokument urzędu kontroli podając zakres ingerencji cenzorskich wraz z listą zakazanych filmów: "Nie należy zwalniać żadnych materiałów (informacji,omówień, recenzji, reportaży, postulatów wprowadzenia na nasze ekrany itp.)"[1].

Lista wstrzymanych filmów w PRL[edytuj]

Przykłady polskich pełnometrażowych filmów fabularnych, których dystrybucję wstrzymała cenzura komunistyczna to:

Inaczej było z filmem Andrzeja Żuławskiego Na srebrnym globie, którego realizację w 1977 przerwano (mocą decyzji Janusza Wilhelmiego, wiceministra kultury, dygnitarza PZPR), niszcząc równocześnie scenografię i kostiumy. Taśma spoczęła „na półce”. Reżyser dokończył realizację po 12 latach i wówczas dopiero film trafił do kin.

Pojęcie „półkowników” niekiedy spotyka się w polskich opracowaniach dotyczących zatrzymanych przez cenzurę filmów produkcji ZSRR (np. Agonia, Próba wierności, Komisarz).

Filmy wstrzymane przez cenzurę po 1989[edytuj]

Po ustanowieniu w Polsce w 1989 roku rządów demokratycznych i zniesieniu cenzury, półkownikami nazywa się czasem filmy dokumentalne, które choć zostały wyprodukowane, nie trafiły do emisji telewizyjnej, czego przyczyną były naciski polityczne lub biznesowe. Najczęściej nie pozostają jednak na półkach, lecz są rozpowszechniane innymi drogami, np. przez internet – serwisy typu YouTube lub na płytach VCD/DVD.

Przykłady półkowników po 1989 r.:

Przypisy

  1. a b c d e Tomasz Strzyżewski 2015 ↓.
  2. Po 1989 roku uważano go za zaginiony, odnaleziony i upubliczniony został w 2009 roku

Bibliografia[edytuj]