Przejdź do zawartości

Powiat średzki (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Powiat średzki
powiat
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

TERC

0218

Siedziba

Środa Śląska

Starosta

Krzysztof Szałankiewicz

Powierzchnia

703,68 km²

Populacja (31.12.2020)
• liczba ludności


55 508[1]

• gęstość

78,3 os./km²

Urbanizacja

17,84%

Tablice rejestracyjne

DSR

Adres urzędu:
ul. Wrocławska 2
55-300 Środa Śląska
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu średzkiego (dolnośląskiego)
Liczba gmin miejsko-wiejskich

2

Liczba gmin wiejskich

3

Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej

Powiat średzki – powiat w Polsce (w środkowej części województwa dolnośląskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Środa Śląska.

W skład powiatu wchodzą:

Przed 1 stycznia 1999 r. wszystkie gminy powiatu należały do województwa wrocławskiego, z wyjątkiem gminy Udanin, która należała do województwa legnickiego.

Położenie

[edytuj | edytuj kod]

Powiat średzki usytuowany jest w centralnej części województwa dolnośląskiego, 30 km na zachód od jego stolicy – Wrocławia. Na północy graniczy z powiatami: trzebnickim i wołowskim, na zachodzie z legnickim i jaworskim, na południu z powiatem świdnickim. Wschodnim jego sąsiadem jest powiat grodzki wrocławski i ziemski wrocławski. W bliskim sąsiedztwie powiatu leżą również dwie inne duże aglomeracje miejskie: Legnica i Lubin. Obszar powiatu obejmuje centralną część Niziny Śląskiej, a dokładniej jej trzy mezoregiony fizycznogeograficzne: Dolinę Odry, Wysoczyznę Średzką i Równinę Kostomłotów.

Takie usytuowanie sprawia, że znajduje się w dwóch krajobrazowo odmiennych obszarach. Wysoczyzna Średzka leżąca w centrum regionu jest lekko pagórkowata i bezleśna. Wzniesienia na niej występujące są typowymi wzgórzami morenowymi, pokrytymi cienką warstwą lessu. Zbliżony charakter krajobrazowy ma przylegający do niej płaskowyż, noszący nazwę Równina Kostomłotów. Położona w północnej części regionu Dolina Odry składa się przede wszystkim z piaszczystych wzgórz i równin poprzecinanych głębokimi dolinami dawnych rzek, gdzie utworzyły się zatorfione obniżenia porośnięte liściastymi lasami łęgowymi i trzcinami. Duży stopień naturalności lasów sprawił, że w 1959 r. utworzono tu rezerwat przyrody „Zabór”[2].

Podział administracyjny

[edytuj | edytuj kod]
Gmina Typ Powierzchnia
(km²)
Ludność
(2006)
Siedziba
Gmina Środa Śląska miejsko-wiejska 214,9 19 076 Środa Śląska
Gmina Miękinia miejsko-wiejska 179,5 11 635 Miękinia
Gmina Kostomłoty wiejska 146,3 6872 Kostomłoty
Gmina Malczyce wiejska 52,6 5975 Malczyce
Gmina Udanin wiejska 110,7 5650 Udanin

Demografia

[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 49 153 100 24 941 50,74 24 212 49,26
Miasto 8759 17,82 4585 9,33 4174 8,49
Wieś 40 394 82,18 20 356 41,41 20 038 40,77
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu średzkiego w 2014 roku[3].


Według danych z 31 grudnia 2019 roku[4] powiat zamieszkiwało 55 079 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 55 356 osób[5].

Gospodarka

[edytuj | edytuj kod]

W końcu listopada 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 1 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 4,8% do aktywnych zawodowo[6].

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Powiat Średzki należy do obszarów o najstarszym osadnictwie na Śląsku. Najdawniejsze ślady odkryto w Głosce i szacuje się, że pochodzą z końcowego okresu paleolitu, czyli 8–13 tys. lat temu. Naukowcy twierdzą, że Słowianie przybyli na tereny Powiatu Średzkiego w VI w., zaś do państwa Polan przyłączono je pod koniec X w., za panowania Bolesława Chrobrego. W XII w. na szlaku handlowym pojawiła się osada targowa – Środa Śląska, przemianowana sto lat później na miasto. Lokacja Środy Śląskiej nastąpiła na prawie niemieckim, które po dostosowaniu do miejscowych potrzeb i warunków zaczęto nazywać "prawem średzkim". W 1335 r. region Średzki został włączony do Czech, a w latach 1526–1740 z całym Śląskiem, przeszedł pod panowanie Habsburgów. W 1740 r. powiat został przyłączony do Prus. Przechodzenie kolejno pod panowanie czeskie, austriackie i pruskie skutkowało wieloma wojnami wyniszczającymi okolice, ale również wieloma wpływami kulturowymi i religijnymi. Pierwszym starostą średzkim był w latach 1742–1749 Karl Friedrich von Poser - właściciel dóbr w Radkowicach i Zakrzycach. W okresie wojen napoleońskich Środę Śląską odwiedził sam cesarz Napoleon Bonaparte, który w czerwcu 1813 r. oczekiwał tu na zawarcie rozejmu. Pod koniec II wojny światowej region został zajęty przez wojska radzieckie, stając się ich zapleczem w walkach o Wrocław. Po wojnie na mocy postanowień konferencji w Jałcie i Poczdamie, Śląsk – a wraz z nim powiat średzki, został przekazany Polsce. Pierwszym starostą po wojnie został Romuald Czapliński, a przewodniczącym Powiatowej Rady Narodowej utworzonej w 1946 r. – Szczepan Koralewicz[7].

Religia

[edytuj | edytuj kod]

Starostowie średzcy

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie źródła[9]:

  • Ferdynand Grabowiecki (14 listopada 1998 – 18 wrzesień 2000)
  • Czesław Osiecki (19 wrzesień 2000 – 13 listopada 2002)
  • Stanisław Wicha (14 listopada 2002 – 26 listopada 2006)
  • Sebastian Burdzy (27 listopada 2006 – 19 listopada 2018)
  • Krzysztof Szałankiewicz (20 listopada 2018 – nadal)

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
  2. Powiat Średzki – Portal informacyjny Starostwa Powiatowego w Środzie Śląskiej. [dostęp 2012-05-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-01)].
  3. Powiat średzki w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-21], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  4. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019.
  5. GUS, TABL. II. LUDNOŚĆ, RUCH NATURALNY ORAZ MIGRACJE LUDNOŚCI WEDŁUG POWIATÓW W PIERWSZYM PÓŁROCZU 2020 R., 30 czerwca 2020.
  6. GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu listopada 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2020-01-16] (pol.).
  7. Powiat Średzki – Portal informacyjny Starostwa Powiatowego w Środzie Śląskiej. [dostęp 2012-05-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-08)].
  8. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2016-08-31].
  9. Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. I: Starostowie województwa dolnośląskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 33. ISBN 978-83-62251-80-3. [dostęp 2024-03-18].