Powiat średzki (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat średzki
powiat
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
TERYT 5.02.03.18.00.0
Siedziba Środa Śląska
Starosta Sebastian Burdzy
Powierzchnia 703,68 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

52 969[1]
• gęstość 75,2 os./km²
Urbanizacja 17,84%
Tablice rejestracyjne DSR
Adres urzędu:
ul. Wrocławska 2
55-300 Środa Śląska
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu średzkiego (dolnośląskiego)
Liczba gmin miejsko-wiejskich 1
Liczba gmin wiejskich 4
Położenie na mapie województwa
POL powiat średzki (dolnośląski) map.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat średzki
Powiat średzki
51°N 17°E/51,150000 16,583333
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Powiat średzki – powiat w Polsce (w środkowej części województwa dolnośląskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Środa Śląska.

W skład powiatu wchodzą:

Przed 1 stycznia 1999 r. wszystkie gminy powiatu należały do województwa wrocławskiego, z wyjątkiem gminy Udanin, która należała do województwa legnickiego.

Położenie[edytuj]

Powiat Średzki usytuowany jest w centralnej części województwa dolnośląskiego, 30 km na zachód od jego stolicy – Wrocławia. Na północy graniczy z powiatami: trzebnickim i wołowskim, na zachodzie z legnickim i jaworskim, na południu z powiatem świdnickim. Wschodnim jego sąsiadem jest powiat grodzki wrocławski i ziemski wrocławski. W bliskim sąsiedztwie powiatu leżą również dwie inne duże aglomeracje miejskie: Legnica i Lubin. Obszar powiatu obejmuje centralną część Niziny Śląskiej, a dokładniej jej trzy mezoregiony fizycznogeograficzne: Dolinę Odry, Wysoczyznę Średzką i Równinę Kostomłotów. Takie usytuowanie sprawia, że znajduje się w dwóch krajobrazowo odmiennych obszarach. Wysoczyzna Średzka leżąca w centrum regionu jest lekko pagórkowata i bezleśna. Wzniesienia na niej występujące są typowymi wzgórzami morenowymi, pokrytymi cienką warstwą lessu. Zbliżony charakter krajobrazowy ma przylegający do niej płaskowyż, noszący nazwę Równina Kostomłotów. Położona w północnej części regionu Dolina Odry składa się przede wszystkim z piaszczystych wzgórz i równin poprzecinanych głębokimi dolinami dawnych rzek, gdzie utworzyły się zatorfione obniżenia porośnięte liściastymi lasami łęgowymi i trzcinami. Duży stopień naturalności lasów sprawił, że w 1959 r. utworzono tu rezerwat przyrody „Zabór”[2].

Podział administracyjny[edytuj]

Gmina Typ Powierzchnia
(km²)
Ludność
(2006)
Siedziba
Gmina Środa Śląska miejsko-wiejska 214,9 19 076 Środa Śląska
Gmina Miękinia wiejska 179,5 11 635 Miękinia
Gmina Kostomłoty wiejska 146,3 6872 Kostomłoty
Gmina Malczyce wiejska 52,6 5975 Malczyce
Gmina Udanin wiejska 110,7 5650 Udanin

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 8759 100 4585 52,35 4174 47,65
Miasto 8759 100 4585 52,35 4174 47,65
Wieś 0 0 20 356 20 038
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu średzkiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat sredzki dolnoslaskie.png

Historia[edytuj]

Powiat Średzki należy do obszarów o najstarszym osadnictwie na Śląsku. Najdawniejsze ślady odkryto w Głosce i szacuje się, że pochodzą z końcowego okresu paleolitu, czyli 8–13 tys. lat temu. Naukowcy twierdzą, że Słowianie przybyli na tereny Powiatu Średzkiego w VI w., zaś do państwa Polan przyłączono je pod koniec X w., za panowania Bolesława Chrobrego. W XII w. na szlaku handlowym pojawiła się osada targowa – Środa Śląska, przemianowana sto lat później na miasto. Lokacja Środy Śląskiej nastąpiła na prawie niemieckim, które po dostosowaniu do miejscowych potrzeb i warunków zaczęto nazywać "prawem średzkim". W 1335 r. region Średzki został włączony do Czech, a w latach 1526–1740 z całym Śląskiem, przeszedł pod panowanie Habsburgów. W 1740 r. powiat został przyłączony do Prus. Przechodzenie kolejno pod panowanie czeskie, austriackie i pruskie skutkowało wieloma wojnami wyniszczającymi okolice, ale również wieloma wpływami kulturowymi i religijnymi. Pierwszym starostą średzkim był w latach 1742–1749 Karl Friedrich von Poser - właściciel dóbr w Radkowicach i Zakrzycach. W okresie wojen napoleońskich Środę Śląską odwiedził sam cesarz Napoleon Bonaparte, który w czerwcu 1813 r. oczekiwał tu na zawarcie rozejmu. Pod koniec II wojny światowej region został zajęty przez wojska radzieckie, stając się ich zapleczem w walkach o Wrocław. Po wojnie na mocy postanowień konferencji w Jałcie i Poczdamie, Śląsk – a wraz z nim powiat średzki, powrócił do Polski, kończąc siedmiowiekowe, obce panowanie. Pierwszym starostą po wojnie został Romuald Czapliński, a przewodniczącym Powiatowej Rady Narodowej utworzonej w 1946 r. – Szczepan Koralewicz[3].

Religia[edytuj]

Przypisy