Powiat strzeliński

powiat strzeliński
	powiat
	; Rotunda św. Gotarda w Strzelinie
Herb	Flaga
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Data powstania	1 stycznia 1999
TERC	0217
Siedziba	Strzelin
Starosta	Magdalena Krupa
Powierzchnia (2025)	621,93 km²
Populacja (2024); • liczba ludności	; 41 473
• gęstość	67 os./km²
Urbanizacja	33,9%
Nr kierunkowy	71, 74
Kod pocztowy (2025)	57–1XX
Tablice rejestracyjne	DST
	Adres urzędu:ul. Kamienna 10; 57-100 Strzelin
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejsko-wiejskich	2
Liczba gmin wiejskich	3
Liczba sołectw	126
Liczba miejscowości	140
	Położenie na mapie województwa;
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Informacje w Wikipodróżach
	Strona internetowa
	Biuletyn Informacji Publicznej

Powiat strzeliński – powiat w Polsce, położony w południowo-wschodniej części województwa dolnośląskiego. Jego siedzibą jest miasto Strzelin.

Podział administracyjny

Powiat strzeliński powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminami^[1].

Został stworzony z części znoszonych województw wrocławskiego (gminy Borów, Kondratowice, Strzelin, Wiązów) oraz wałbrzyskiego (gmina Przeworno)^[2]^[3]. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie identycznym do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku^[4]^[5]^[6].

Z powiatem strzelińskim graniczą jednostki^[7]:

powiaty wrocławski i oławski od północy,
powiat brzeski w województwie opolskim od wschodu,
powiat nyski w województwie opolskim od południa,
powiat ząbkowicki od południowego zachodu,
powiat dzierżoniowski od zachodu.

W skład powiatu wchodzi 5 gmin: 2 miejsko-wiejskie oraz 3 wiejskie. Na jego terenie położone są 2 miasta: Strzelin oraz Wiązów^[8].


Gmina^[8]				Pow. (2025)^[9]	Ludność (2024)^[9]	Siedziba^[10]
TERYT	Typ	Nazwa		Pow. (2025)^[9]	Ludność (2024)^[9]	Siedziba^[10]
0217012	wiejska		Borów	98,60	4986	Borów
0217022	wiejska		Kondratowice	98,27	3929	Kondratowice
0217032	wiejska		Przeworno	111,94	4467	Przeworno
0217043	miejsko-wiejska		Strzelin	171,29	21 347	Strzelin
0217053	miejsko-wiejska		Wiązów	141,83	6744	Wiązów

W historii powiatu doszło do jednej zmiany granic: w 2023 roku z gminy Wiązów wyłączono do gminy Domaniów w powiecie oławskim część wsi Ośno o powierzchni 6,03 ha^[11] (pierwsza, nieudana próba tej zmiany została podjęta w 2014 roku^[12]).

Geografia

Powiat strzeliński obejmuje swoim terytorium fragmenty 2 mezoregionów: Równiny Wrocławskiej i Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich.

Pokrycie terenu

Powiat strzeliński według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 621,93 km², co stanowiło 3,1% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 18. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 247. miejsce wśród 314 powiatów Polski^[13]. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (84,6%) oraz leśne (9,3%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 5,4% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 0,7%^[14].

**Pokrycie terenu w powiecie strzelińskim**
stan na 1 stycznia 2025^[14]

Demografia

Liczba mieszkańców w powiecie strzelińskim w latach 1998–2024
Źródło: Bank Danych Lokalnych^[15]. Stan w dniu 31 grudnia.

Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie strzelińskim zamieszkiwało 41 473 mieszkańców: 21 065 kobiet (50,8% ludności) i 20 408 mężczyzn (49,2%), czyli 1,4% ludności województwa dolnośląskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 67 osób na km². Pod względem ludności powiat strzeliński zajął w 2024 roku 22. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 267. lokatę wśród 314 powiatów Polski^[13].

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 33,9%; w miastach w tym dniu mieszkały 14 074 osoby, zaś na wsi 27 399 osób^[15].

**Sytuacja demograficzna w powiecie strzelińskim**
stan na 31 grudnia 2024^[15]

**Piramida wieku mieszkańców powiatu strzelińskiego**
stan na 31 grudnia 2024^[15]

Gospodarka

W końcu listopada 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 1,4 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 9,4% do aktywnych zawodowo^[16].

Komunikacja

Powiat strzeliński leży w ważnym ciągu komunikacyjnym lądowym o znaczeniu europejskim. Przez powiat przebiegają fragmenty autostrady A4 (E40), drogi krajowej 39 oraz dróg wojewódzkich 346, 378, 385, 395, 396, 401 oraz 403.

W powiecie znajdują się również fragmenty linii kolejowej 276 oraz nieczynnych linii kolejowych 304, 313, 320 oraz 321.

Ochrona przyrody

Fragmenty terenu powiatu strzelińskiego zostały objęte różnymi formami ochrony przyrody:

Ponadto, na obszarze powiatu zarejestrowano łącznie 22 pomniki przyrody^[17].

Starostowie strzelińscy

Na podstawie źródła^[19]:

Zbigniew Woroniecki (16 listopada 1998 – 19 listopada 2002),
Aleksander Bek (19 listopada 2002 – 23 listopada 2006),
Norbert Raba (23 listopada 2006 – 31 października 2007),
Artur Gulczyński (31 października 2007 – 30 czerwca 2009),
Jerzy Krochmalny (3 lipca 2009 – 22 października 2012),
Norbert Raba (22 października 2012 – 12 grudnia 2014),
Marek Warcholiński (12 grudnia 2014 – 21 listopada 2018),
Marek Czerwiński (21 listopada 2018 – 3 lipca 2020),
Anna Horodyska (17 lipca 2020 – 22 maja 2024)^[20],
Magdalena Krupa (od 22 maja 2024)^[21].

Przypisy

↑ Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603).
↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612).
↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652).
↑ Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych : stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 216.
↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2025-08-20] (pol.).
↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2025-08-20] (pol.).
↑ Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-21] (pol.).
↑ ^a ^b Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031).
↑ ^a ^b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025, tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin [dostęp 2025-08-21] (pol.).
↑ Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853).
↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2022 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1597)
↑ Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy [online], Rządowe Centrum Legislacji, 29 lipca 2014, s. 19-20 [dostęp 2024-10-07] (pol.).
↑ ^a ^b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025, tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu [dostęp 2025-08-21] (pol.).
↑ ^a ^b Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. dolnośląskie, pow. strzeliński). [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-21] (pol.).
↑ ^a ^b ^c ^d Bank Danych Lokalnych [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-08-21] (pol.).
↑ GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu listopada 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2020-01-16] (pol.).
↑ ^a ^b ^c Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody. [dostęp 2025-05-19].
↑ Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000. [dostęp 2011-09-12].
↑ Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. I: Starostowie województwa dolnośląskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 31. ISBN 978-83-62251-80-3. [dostęp 2024-03-13].
↑ Jest nowy starosta [online], Słowo Regionu, 17 lipca 2020 [dostęp 2025-08-21] (pol.).
↑ JacekJ. Bomersbach JacekJ., Pytania o wojnę i uchodźców [online], Słowo Regionu, 22 maja 2024 [dostęp 2025-08-21] (pol.).

[1] Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603).

[2] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612).

[rozp_powiaty-3] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652).

[4] Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych : stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 216.

[5] Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2025-08-20] (pol.).

[6] Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2025-08-20] (pol.).

[7] Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-21] (pol.).

[TERYT-8] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031).

[gminy_2025-9] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025, tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin [dostęp 2025-08-21] (pol.).

[10] Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853).

[11] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2022 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1597)

[12] Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy [online], Rządowe Centrum Legislacji, 29 lipca 2014, s. 19-20 [dostęp 2024-10-07] (pol.).

[powiaty_2025-13] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025, tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu [dostęp 2025-08-21] (pol.).

[pokrycie_terenu-14] Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. dolnośląskie, pow. strzeliński). [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-21] (pol.).

[BDL-15] Bank Danych Lokalnych [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-08-21] (pol.).

[16] GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu listopada 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2020-01-16] (pol.).

[crfop-17] Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody. [dostęp 2025-05-19].

[18] Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000. [dostęp 2011-09-12].

[19] Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. I: Starostowie województwa dolnośląskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 31. ISBN 978-83-62251-80-3. [dostęp 2024-03-13].

[20] Jest nowy starosta [online], Słowo Regionu, 17 lipca 2020 [dostęp 2025-08-21] (pol.).

[21] JacekJ. Bomersbach JacekJ., Pytania o wojnę i uchodźców [online], Słowo Regionu, 22 maja 2024 [dostęp 2025-08-21] (pol.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

Miasta na prawach powiatu	Jelenia Góra Legnica Wałbrzych Wrocław (siedziba)
Powiaty	bolesławiecki dzierżoniowski głogowski górowski jaworski kamiennogórski karkonoski kłodzki legnicki lubański lubiński lwówecki milicki oleśnicki oławski polkowicki strzeliński średzki świdnicki trzebnicki wałbrzyski wołowski wrocławski ząbkowicki zgorzelecki złotoryjski
Miasta	Wrocław Wałbrzych Legnica Jelenia Góra Lubin Głogów Świdnica Bolesławiec Oleśnica Oława Dzierżoniów Zgorzelec Bielawa Kłodzko Świebodzice Polkowice Jawor Nowa Ruda Lubań Kamienna Góra Bogatynia Jelcz-Laskowice Strzegom Ząbkowice Śląskie Boguszów-Gorce Złotoryja Trzebnica Brzeg Dolny Chojnów Wołów Strzelin Góra Milicz Siechnice Syców Kowary Środa Śląska Kudowa-Zdrój Bystrzyca Kłodzka Oborniki Śląskie Lwówek Śląski Ziębice Chocianów Kąty Wrocławskie Sobótka Pieszyce Żarów Twardogóra Żmigród Gryfów Śląski Polanica-Zdrój Piława Górna Głuszyca Szklarska Poręba Piechowice Lubawka Przemków Pieńsk Ścinawa Szczawno-Zdrój Jaworzyna Śląska Lądek-Zdrój Bolków Bierutów Kamieniec Ząbkowicki Olszyna Karpacz Nowogrodziec Duszniki-Zdrój Leśna Świeradów-Zdrój Zawidów Mieroszów Mirsk Prochowice Wojcieszów Niemcza Węgliniec Wąsosz Złoty Stok Międzylesie Bardo Międzybórz Radków Wiązów Prusice Miękinia Świerzawa Lubomierz Wleń
Inne zagadnienia	Podział administracyjny Herb Flaga

Miasta	Strzelin Wiązów
Gminy miejsko-wiejskie	Strzelin Wiązów
Gminy wiejskie	Borów Kondratowice Przeworno

Przynależność wojewódzka	woj. wrocławskie
Miasta (1945–75)	Strzelin Wiązów
Gminy wiejskie (1945–54 i 1973–75)	Borek Strzeliński (do 1954) Borów Głęboka (do 1954) Gnojna (do 1954) Kondratowice Kowalów (do 1954) Krzywina (do 1954) Kuropatnik (do 1954) Nowolesie (do 1954) Prusy (do 1954) Przeworno Strzelin (od 1973) Wąwolnica (do 1954) Wiązów (od 1973) Zielenice (do 1954)
Gromady (1954–72)	Biały Kościół (1960–72) Borek Strzeliński (1954–72) Borów (1954–72) Brożec (1954–59) Dankowice (1954–59) Gębice (1954–59) Gnojna (1954 →) Kondratowice (1954–72) Krzywina (1954–61) Kuropatnik (1954–72) Łojowice (1954–72) Ostrężna (1954–59) Pęcz (1954–59) Przeworno (1954–72) Sarby (1954–72) Siemianów (1954–59) Stary Wiązów (1954–72) Strzelin (1960–72) Zarzyca (1954–72) Zielenice (1954–72)