Powiat dzierżoniowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat dzierżoniowski
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
TERYT 5.02.01.02.00.0
Siedziba Dzierżoniów
Starosta Janusz Guzdek
Powierzchnia 478,34 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

102 977[1]
• gęstość 215,2 os./km²
Urbanizacja 81,39%
Tablice rejestracyjne DDZ
Adres urzędu:
Rynek 27
58-200 Dzierżoniów
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich 3
Liczba gmin miejsko-wiejskich 2
Liczba gmin wiejskich 2
Położenie na mapie województwa
POL powiat dzierżoniowski map.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat dzierżoniowski
Powiat dzierżoniowski
51°N 17°E/50,716667 16,550000
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat dzierżoniowski – powiat w Polsce (województwo dolnośląskie), utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Dzierżoniów.

W skład powiatu wchodzą:

Graniczy z powiatami: wrocławskim, świdnickim, wałbrzyskim, ząbkowickim, strzelińskim oraz kłodzkim.

Przed 1 stycznia 1999 r. wszystkie gminy powiatu należały do województwa wałbrzyskiego, z wyjątkiem gminy Łagiewniki, która należała do województwa wrocławskiego.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Gmina Typ Powierzchnia
(km²)
Ludność
(2012)
Siedziba
Dzierżoniów miejska 20.1 34 704  
Bielawa miejska 36.2 31 499  
Pieszyce miejsko-wiejska 63.6 9 683 Pieszyce
Gmina Dzierżoniów wiejska 142.1 9 420 Dzierżoniów *
Gmina Łagiewniki wiejska 124.4 7 590 Łagiewniki
Piława Górna miejska 20.9 6 764  
Gmina Niemcza miejsko-wiejska 72.1 5 860 Niemcza
* siedziba poza gminą

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2012):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 105 520 100 55 417 52,52 50 103 47,48
Miasto 85 782 81,29 45 416 43,04 40 366 38,25
Wieś 19 738 18,71 10 001 9,48 9737 9,23
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu dzierżoniowskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat dzierzoniowski.png

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powiat dzierżoniowski istniał już w poprzednim podziale administracyjnym Polski w latach 1956-1975, a utworzono go po II wojnie światowej (początkowo pod nazwą powiat rychonecki). Po 1975 r. wchodził w skład dwóch województw: wałbrzyskiego i wrocławskiego.

Historycznie obszar ten był pod wpływem Piastów Śląskich, Czech, Austrii, Prus i Niemiec. Pierwsze pisemne wzmianki pochodzą z XII w. i odnoszą się do Dzierżoniowa i Niemczy. Od XVI w. obszar powiatu jest terenem rozwoju ośrodków tkactwa. Przez ten teren przetaczało się wiele wojen – wojny husyckie z XV w. i wojna trzydziestoletnia 1618-1648. Z ważnych wydarzeń należy jeszcze odnotować bunt tkaczy z 1844 r. opisany przez Gerharta Hauptmanna w dramacie Tkacze.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Powiat dzierżoniowski leży na Przedgórzu Sudeckim. W związku z tym rzeźba terenu jest zróżnicowana – od równinnej do górskiej. Na jego terenie znajdują się część nizinna (Kotlina Dzierżoniowska), wyżynna (Wzgórza Bielawskie, Krzyżowe, Gilowskie i Łagiewnickie) oraz górska (Góry Sowie i masyw Ślęży). Najwyższym szczytem górskim jest Wielka Sowa – 1015 m n.p.m. Najważniejszą rzeką regionu jest Piława.

Władza powiatu dzierżoniowskiego[edytuj | edytuj kod]

Władzę w powiecie dzierżoniowskim sprawuje Rada Powiatu Dzierżoniowskiego (organ uchwałodawczy) i Zarząd Powiatu ze Starostą na czele (organ wykonawczy).

Starostowie Powiatu[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Wiśniowski - 1998-2002
  • Zbigniew Rak - 2002-2003
  • Zbigniew Skowroński - 2003-2006
  • Janusz Guzdek - od 2006

Rada Powiatu Dzierżoniowskiego[edytuj | edytuj kod]

Rada Powiatu Dzierżoniowskiego - organ stanowiący i kontrolny samorządu powiatu z siedzibą w Dzierżoniowie. Istnieje od 1998 r.; w jego skład wchodzą radni wybierani w powiecie dzierżoniowskim, w wyborach bezpośrednich na kadencje trwające 4 lata. IV Kadencja rady trwała od 2010 do 2014 roku. Przewodniczącym Rady Powiatu Dzierżoniowskiego jest Jacek Grzebieluch. Starostą powiatu dzierżoniowskiego jest Janusz Guzdek[2].

Wybory do rady[edytuj | edytuj kod]

Radni do Rady Powiatu Dzierżoniowskiego są wybierani w wyborach co 4 lata w czterech okręgach wyborczych, które nie mają swoich oficjalnych nazw. Zasady i tryb przeprowadzenia wyborów określa odrębna ustawa. Skrócenie kadencji rady może nastąpić w drodze referendum powiatowego.

Okręg Gminy Liczba
radnych
Liczba
wyborców w 2006[3]
1. Bielawa 7 26 848
2. Dzierżoniów 8 29 738
3. Pieszyce, gmina Dzierżoniów 4 15 451
4. Piława Górna, gmina Łagiewniki, gmina Niemcza 4 16 353
Razem 23 88 390

Organizacja Rady Powiatu[edytuj | edytuj kod]

Radę Powiatu Dzierżoniowskiego tworzy 21 radnych, wybierających spośród siebie przewodniczącego i dwóch wiceprzewodniczących[4]. Radni pracują w tematycznych komisjach stałych i doraźnych. Komisje Stałe[5]:

Komisja Rewizyjna
Komisja Edukacji
Komisja Rozwoju Gospodarczego
Komisja Planowania, Budżetu i Finansów
Komisja Ochrony Zdrowia i Spraw Społecznych
Komisja Kultury, Sportu i Turystyki

Historia Rady Powiatu[edytuj | edytuj kod]

I kadencja (1998-2002)[edytuj | edytuj kod]

Prezydium[6]

  • Przewodnicząca: Zofia Mirek
  • Wiceprzewodnicząca: Zofia Cupak
  • Wiceprzewodniczący: Wiesław Matczak (do 2001), Stanisław Modrzejewski

Kluby radnych[7]:

Zmiany w radzie powiatu[6]

  • 2000 - Wiesław Matczak występuje z klubu SLD, zostając radnym niezrzeszonym.
  • 2001 - nastąpiło scalenie Klubu Nasz Powiat z Klubem AWS.
  • 2002 - w marcu radni: Danuta Powierza i Zbigniew Jednoróg przechodzą do klubu SLD z PS; z kolei w kwietniu powstaje Klub Zgoda Samorządowa (ZS), liczący 6 radnych.

II kadencja (2002-2006)[edytuj | edytuj kod]

Prezydium[6]

  • Przewodnicząca: Zofia Mirek
  • Wiceprzewodniczący: Krzysztof Zawadzki
  • Wiceprzewodniczący: Wiesław Kaptur (do 2003), Zbigniew Kwaśnik

Kluby radnych:[6]

Zmiany w radzie powiatu:[6]

  • październik 2003 - powstaje klub radnych Forum z podziału klubu OBS, liczący 4 radnych.
  • listopad 2003 - Ferdynand Ardelli zostaje radnym niezrzeszonym.

III kadencja (2006-2010)[edytuj | edytuj kod]

Prezydium[8]

  • Przewodniczący: Mateusz Cegiełka
  • Wiceprzewodniczący: Roman Gabrowski
  • Wiceprzewodniczący: Krzysztof Zawadzki

Kluby radnych[9]

IV kadencja (2010-2014)[edytuj | edytuj kod]

Prezydium

  • Przewodniczący: Jacek Grzebieluch
  • Wiceprzewodniczący: Albert Blacharz
  • Wiceprzewodniczący: Jarosław Tyniec

Kluby radnych

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zabytki Dzierżoniowa.
 Osobny artykuł: Zabytki Bielawy.

Wydarzenia kulturalne i sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • Jarmark św. Jerzego - Dzierżoniów - kwiecień
  • Majówka – impreza folklorystyczna w Bielawie – maj
  • Dni Dzierżoniowa - maj
  • Dni Niemczy - maj
  • VAG Meeting Bielawa - impreza samochodowa - maj
  • StreetFighter Festival (SFF) – impreza motocyklowa w Bielawie – maj/czerwiec
  • Dni Bielawy – czerwiec
  • Dni Piławy Górnej – czerwiec
  • Dni Pieszyc – czerwiec
  • Poezja na murach – koncert poezji śpiewanej w Dzierżoniowie – czerwiec
  • Sudeckie Lato – festyn sportowo-rekreacyjny w Bielawie – lipiec
  • Tolk-Folk – festiwal Tolkiena w Bielawie – lipiec
  • Miodobranie - Jarmark Pszczelarski w Dzierżoniowie - sierpień
  • Regałowisko – Międzynarodowy festiwal muzyki reggae w Bielawie – sierpień
  • Prezentacje Dzierżoniowskie – wrzesień
  • Sowiogórski Festiwal Techniki - Dzierżoniów - wrzesień
  • Darcie gumy Kormoran Grand Prix – zawody dla siłaczy w Bielawie – listopad
  • Poetycka Stajnia - Ogólnopolski Konkurs Poezji Śpiewanej w Dzierżoniowie - listopad

Szkoły ponadgimnazjalne powiatu dzierżoniowskiego[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół Ogólnokształcących w Dzierżoniowie z I Liceum Ogólnokształcącym im. J. Śniadeckiego
  • II Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II w Dzierżoniowie
  • Zespół Szkół Nr 1 im. prof. Wilhelma Rotkiewicza w Dzierżoniowie
  • Zespół Szkół Nr 2 im. prof. Tadeusza Kotarbińskiego w Dzierżoniowie
  • Zespół Szkół Nr 3 im. Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej w Dzierżoniowie
  • Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące w Dzierżoniowie
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących w Bielawie z Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego
  • Zespół Szkół w Bielawie
  • Zespół Szkół im. ks. Jana Dzierżonia w Pieszycach

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Przez obszar powiatu przebiega jedna czynna linia kolejowa nr 137 (tzw.magistrala podsudecka, która została zakwalifikowana przez Biuro Eksploatacji spółki PKP Polskie Linie Kolejowe jako „linia o priorytecie towarowym”[10]. Ruch pasażerski na linii prowadzi samorządowa spółka Koleje Dolnośląskie w ramach następujących linii komunikacyjnych:

  • D5 Legnica - Dzierżoniów - Kłodzko - Kudowa-Zdrój,
  • D16 Wrocław Główny - Świdnica - Dzierżoniów[11].

Transport autobusowy[edytuj | edytuj kod]

Gminy powiatu dzierżoniowskiego oraz gmina Stoszowice zawarły porozumienie administracyjne w sprawie wspólnej organizacji publicznych linii autobusowych o charakterze komunikacji miejskiej[12]. Obowiązki organizatora komunikacji powierzono Zarządowi Komunikacji Miejskiej (ZKM) w Bielawie[12].

Linie organizowane przez ZKM Bielawa w latach 2017-2027 obsługuje wybrane w przetargu konsorcjum firm: PPUH „Kłosok” i „A21” (operator)[12]. Do obsługi linii operator przeznaczył 30 fabrycznie nowych autobusów SOR NB 12, analogiczne pojazdy używane, dwa pojazdy SOR BN 12 oraz pojazdy rezerwowe[13]. Flota autobusów operatora jest niskopodłogowa (typu BN 12 - niskowejściowe), pojazdy są wyposażone w automaty do sprzedaży biletów, ładowarki USB oraz dźwiękowy i wizualny system informacji pasażerskiej[14].

Wykaz linii komunikacyjnych wg stanu na rok 2013 (wyszczególnienie obsługiwanych miejscowości)[15]:

Mapa lokalizacyjna powiatu dzierżoniowskiego
Bielawa
Bielawa
Bratoszów
Bratoszów
Byszów
Byszów
Dobrocin
Dobrocin
Dzierżoniów
Dzierżoniów
Gilów
Gilów
Gola Dzierżoniowska
Gola Dzierżoniowska
Jodłownik
Jodłownik
Kamionki
Kamionki
Kietlin
Kietlin
Kośmin
Kośmin
Ligota Mała
Ligota Mała
Niemcza
Niemcza
Nowa Wieś Niemczańska
Nowa Wieś Niemczańska
Ostroszowice
Ostroszowice
Pieszyce
Pieszyce
Piława Dolna
Piława Dolna
Piława Górna
Piława Górna
Przerzeczyn-Zdrój
Przerzeczyn-Zdrój
Rościszów
Rościszów
Roztocznik
Roztocznik
Wilków Wielki
Wilków Wielki
Geographylogo.svg
Miejscowości powiatu dzierżoniowskiego objęte liniami komunikacyjnymi Zarządu Komunikacji Miejskiej w Bielawie

Miejscowości powiatu dzierżoniowskiego[edytuj | edytuj kod]

Mapa powiatu z zaznaczonymi wszystkimi miejscowościami

Poniższy wykaz przedstawia wszystkie miasta, wsie oraz dzielnice miast i przysiółki wsi w powiecie[16]:

W granicach powiatu znajdują się także dwie miejscowości (Albinów i Borowica), które do 1 stycznia 2007 były przysiółkami wsi Uciechów, ale zostały ostatecznie do niej przyłączone[17].

Najwyższe szczyty[edytuj | edytuj kod]

Wielka Sowa (Góry Sowie) - 1015 m n.p.m.
Kalenica (Góry Sowie) - 964 m n.p.m.
Wilczyna (Góry Sowie) - 665 m n.p.m.
Kuczaba (Góry Sowie) - 654 m n.p.m.
Radunia (Masyw Ślęży) - 578 m n.p.m.
Cisówka (Góry Sowie) - 490 m n.p.m.
Szczytna (Masyw Ślęży) - 480 m n.p.m.
Góra Parkowa (Góry Sowie) - 455 m n.p.m.
Krowiak - 397 m n.p.m.
Łysa Góra - 365 m n.p.m.
Lipowa Góra - 357,2 m n.p.m.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]