Powiat dzierżoniowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat dzierżoniowski
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
TERYT 5.02.01.02.00.0
Siedziba Dzierżoniów
Starosta Janusz Guzdek
Powierzchnia 478,34 km²
Populacja (30.06.2012)
• liczba ludności

105 520[1]
• gęstość 220,6 os./km²
Urbanizacja 81,39%
Tablice rejestracyjne DDZ
Adres urzędu:
Rynek 27
58-200 Dzierżoniów
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich 4
Liczba gmin miejsko-wiejskich 1
Liczba gmin wiejskich 2
Położenie na mapie województwa
POL powiat dzierżoniowski map.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat dzierżoniowski
Powiat dzierżoniowski
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Powiat dzierżoniowski
Powiat dzierżoniowski
Ziemia 50°43′N 16°33′E/50,716667 16,550000
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat dzierżoniowski – powiat w Polsce (województwo dolnośląskie), utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Dzierżoniów.

W skład powiatu wchodzą:

Graniczy z powiatami: wrocławskim, świdnickim, wałbrzyskim, ząbkowickim, strzelińskim oraz kłodzkim.

Podział administracyjny[edytuj]

Gmina Typ Powierzchnia
(km²)
Ludność
(2012)
Siedziba
Dzierżoniów miejska 20.1 34 704  
Bielawa miejska 36.2 31 499  
Pieszyce miejska 63.6 9 683  
Gmina Dzierżoniów wiejska 142.1 9 420 Dzierżoniów *
Gmina Łagiewniki wiejska 124.4 7 590 Łagiewniki
Piława Górna miejska 20.9 6 764  
Gmina Niemcza miejsko-wiejska 72.1 5 860 Niemcza
* siedziba poza gminą

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2012):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 105 520 100 55 417 52,52 50 103 47,48
Miasto 85 782 81,29 45 416 43,04 40 366 38,25
Wieś 19 738 18,71 10 001 9,48 9737 9,23
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu dzierżoniowskiego w 2014 roku[2].


Piramida wieku powiat dzierzoniowski.png

Historia[edytuj]

Powiat dzierżoniowski istniał już w poprzednim podziale administracyjnym Polski w latach 1956-1975, a utworzono go po II wojnie światowej (początkowo pod nazwą powiat rychonecki). Po 1975 r. wchodził w skład dwóch województw: wałbrzyskiego i wrocławskiego.

Historycznie obszar ten był pod wpływem Piastów Śląskich, Czech, Austrii, Prus i Niemiec. Pierwsze pisemne wzmianki pochodzą z XII w. i odnoszą się do Dzierżoniowa i Niemczy. Od XVI w. obszar powiatu jest terenem rozwoju ośrodków tkactwa. Przez ten teren przetaczało się wiele wojen – wojny husyckie z XV w. i wojna trzydziestoletnia 1618-1648. Z ważnych wydarzeń należy jeszcze odnotować bunt tkaczy z 1844 r. opisany przez Gerharta Hauptmanna w dramacie Tkacze.

Geografia[edytuj]

Powiat dzierżoniowski leży na Przedgórzu Sudeckim. W związku z tym rzeźba terenu jest zróżnicowana – od równinnej do górskiej. Na jego terenie znajdują się część nizinna (Kotlina Dzierżoniowska), wyżynna (Wzgórza Bielawskie, Krzyżowe, Gilowskie i Łagiewnickie) oraz górska (Góry Sowie i masyw Ślęży). Najwyższym szczytem górskim jest Wielka Sowa – 1015 m n.p.m. Najważniejszą rzeką regionu jest Piława.

Władza powiatu dzierżoniowskiego[edytuj]

Władzę w powiecie dzierżoniowskim sprawuje Rada Powiatu Dzierżoniowskiego (organ uchwałodawczy) i Zarząd Powiatu ze Starostą na czele (organ wykonawczy).

Starostowie Powiatu[edytuj]

  • Piotr Wiśniowski - 1998-2002
  • Zbigniew Rak - 2002-2003
  • Zbigniew Skowroński - 2003-2006
  • Janusz Guzdek - 2006-do teraz

Rada Powiatu Dzierżoniowskiego[edytuj]

Rada Powiatu Dzierżoniowskiego - organ stanowiący i kontrolny samorządu powiatu z siedzibą w Dzierżoniowie. Istnieje od 1998 r.; w jego skład wchodzą radni wybierani w powiecie dzierżoniowskim, w wyborach bezpośrednich na kadencje trwające 4 lata. Obecna IV Kadencja rady trwa od 2010 do 2014 roku. Przewodniczącym Rady Powiatu Dzierżoniowskiego jest Jacek Grzebieluch. Starostą powiatu dzierżoniowskiego jest Janusz Guzdek[3].

Wybory do rady[edytuj]

Radni do Rady Powiatu Dzierżoniowskiego są wybierani w wyborach co 4 lata w czterech okręgach wyborczych, które nie mają swoich oficjalnych nazw. Zasady i tryb przeprowadzenia wyborów określa odrębna ustawa. Skrócenie kadencji rady może nastąpić w drodze referendum powiatowego.

Okręg Gminy Liczba
radnych
Liczba
wyborców w 2006[4]
1. Bielawa 7 26 848
2. Dzierżoniów 8 29 738
3. Pieszyce, gmina Dzierżoniów 4 15 451
4. Piława Górna, gmina Łagiewniki, gmina Niemcza 4 16 353
Razem 23 88 390

Organizacja Rady Powiatu[edytuj]

Radę Powiatu Dzierżoniowskiego tworzy 21 radnych, wybierających spośród siebie przewodniczącego i dwóch wiceprzewodniczących[5]. Radni pracują w tematycznych komisjach stałych i doraźnych. Komisje Stałe[6]:

Komisja Rewizyjna
Komisja Edukacji
Komisja Rozwoju Gospodarczego
Komisja Planowania, Budżetu i Finansów
Komisja Ochrony Zdrowia i Spraw Społecznych
Komisja Kultury, Sportu i Turystyki

Historia Rady Powiatu[edytuj]

I kadencja (1998-2002)[edytuj]

Prezydium[7]

  • Przewodnicząca: Zofia Mirek
  • Wiceprzewodnicząca: Zofia Cupak
  • Wiceprzewodniczący: Wiesław Matczak (do 2001), Stanisław Modrzejewski

Kluby radnych[8]:

Zmiany w radzie powiatu[7]

  • 2000 - Wiesław Matczak występuje z klubu SLD, zostając radnym niezrzeszonym.
  • 2001 - nastąpiło scalenie Klubu Nasz Powiat z Klubem AWS.
  • 2002 - w marcu radni: Danuta Powierza i Zbigniew Jednoróg przechodzą do klubu SLD z PS; z kolei w kwietniu powstaje Klub Zgoda Samorządowa (ZS), liczący 6 radnych.

II kadencja (2002-2006)[edytuj]

Prezydium[7]

  • Przewodnicząca: Zofia Mirek
  • Wiceprzewodniczący: Krzysztof Zawadzki
  • Wiceprzewodniczący: Wiesław Kaptur (do 2003), Zbigniew Kwaśnik

Kluby radnych:[7]

Zmiany w radzie powiatu:[7]

  • październik 2003 - powstaje klub radnych Forum z podziału klubu OBS, liczący 4 radnych.
  • listopad 2003 - Ferdynand Ardelli zostaje radnym niezrzeszonym.

III kadencja (2006-2010)[edytuj]

Prezydium[9]

  • Przewodniczący: Mateusz Cegiełka
  • Wiceprzewodniczący: Roman Gabrowski
  • Wiceprzewodniczący: Krzysztof Zawadzki

Kluby radnych[10]

IV kadencja (2010-2014)[edytuj]

Prezydium

  • Przewodniczący: Jacek Grzebieluch
  • Wiceprzewodniczący: Albert Blacharz
  • Wiceprzewodniczący: Jarosław Tyniec

Kluby radnych

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj]

  • Dzierżoniów
    • Ratusz – wybudowany w XIII w. jako dom handlowy i centrum kupieckie. Od 1337 siedziba władz miejskich. W latach 1972-1975 gruntownie przebudowany.
    • Wieża ratuszowa – pozostałość po starym średniowiecznym ratuszu. Pełniła wtedy rolę strażnicy i punktu obronnego. Dziś jest punktem widokowym, skąd można podziwiać panoramę miasta i okolic.
    • Kościół św. Jerzego – wybudowany początkowo jako drewniany, prawdopodobnie za czasów księcia Bolesława Kędzierzawego w 1159. W 1338 przekazany przez księcia Bolka II zakonowi rycerskiemu joannitów. Przebudowany na przełomie XV/XVI w.
    • Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP – wybudowany w 1340 przez zakon joannitów.
    • Kościół Maryi Matki Kościoła – klasycystyczny kościół wybudowany w latach 1795-1798 według projektu architekta K. G. Lomghansa
    • Kościół Świętej Trójcy – wybudowany w XIII w. jako kaplica cmentarna.
    • Kaplica grobowa rodu Sadebecków – wzniesiona w 1805 przez patrycjuszowski ród Sadebecków, mająca postać rotundy.
    • Mury obronne – wzniesione pod koniec XIII w. na polecenie księcia Świdnickiego Bolka I. Wzmocnione basztami i półbasztami łupinowymi. Po wojnie husyckiej dobudowano mury wewnętrzne tworząc w ten sposób pas zieleni (międzymurze). W XVIII w. częściowo zlikwidowane.
    • Synagoga w Dzierżoniowie - synagoga wybudowana w 1870 r.
 Osobny artykuł: Zabytki Dzierżoniowa.
  • Bielawa
    • Neogotycki kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
    • Kościół pw. Bożego Ciała
    • Kościół pw. Świętego Ducha
    • Pałac Sandreckich
    • Pływalnia "Aquarius"
    • Wyciągi narciarskie
    • Ośrodek Wczasowo Wypoczynkowy "Sudety"
    • Góra Parkowa
    • Łysa Góra
    • Kalenica
 Osobny artykuł: Zabytki Bielawy.

Wydarzenia kulturalne i sportowe[edytuj]

  • Jarmark św. Jerzego - Dzierżoniów - kwiecień
  • Majówka – impreza folklorystyczna w Bielawie – maj
  • Dni Dzierżoniowa - maj
  • Dni Niemczy - maj
  • VAG Meeting Bielawa - impreza samochodowa - maj
  • StreetFighter Festival (SFF) – impreza motocyklowa w Bielawie – maj/czerwiec
  • Dni Bielawy – czerwiec
  • Dni Piławy Górnej – czerwiec
  • Dni Pieszyc – czerwiec
  • Poezja na murach – koncert poezji śpiewanej w Dzierżoniowie – czerwiec
  • Sudeckie Lato – festyn sportowo-rekreacyjny w Bielawie – lipiec
  • Tolk-Folk – festiwal Tolkiena w Bielawie – lipiec
  • Miodobranie - Jarmark Pszczelarski w Dzierżoniowie - sierpień
  • Regałowisko – Międzynarodowy festiwal muzyki reggae w Bielawie – sierpień
  • Prezentacje Dzierżoniowskie – wrzesień
  • Sowiogórski Festiwal Techniki - Dzierżoniów - wrzesień
  • Darcie gumy Kormoran Grand Prix – zawody dla siłaczy w Bielawie – listopad
  • Poetycka Stajnia - Ogólnopolski Konkurs Poezji Śpiewanej w Dzierżoniowie - listopad

Szkoły ponadgimnazjalne powiatu dzierżoniowskiego[edytuj]

  • Zespół Szkół Ogólnokształcących w Dzierżoniowie z I Liceum Ogólnokształcącym im. J. Śniadeckiego
  • II Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II w Dzierżoniowie
  • Zespół Szkół Nr 1 im. prof. Wilhelma Rotkiewicza w Dzierżoniowie
  • Zespół Szkół Nr 2 im. prof. Tadeusza Kotarbińskiego w Dzierżoniowie
  • Zespół Szkół Nr 3 im. Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej w Dzierżoniowie
  • Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące w Dzierżoniowie
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących w Bielawie z Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego
  • Zespół Szkół w Bielawie
  • Zespół Szkół im. ks. Jana Dzierżonia w Pieszycach

Miejscowości powiatu dzierżoniowskiego[edytuj]

Mapa powiatu z zaznaczonymi wszystkimi miejscowościami

Poniższy wykaz przedstawia wszystkie miasta, wsie oraz dzielnice miast i przysiółki wsi w powiecie[11]:

W granicach powiatu znajdują się także dwie miejscowości (Albinów i Borowica), które do 1 stycznia 2007 były przysiółkami wsi Uciechów, ale zostały ostatecznie do niej przyłączone[12].

Najwyższe szczyty[edytuj]

Wielka Sowa (Góry Sowie) - 1015 m n.p.m.
Kalenica (Góry Sowie) - 964 m n.p.m.
Wilczyna (Góry Sowie) - 665 m n.p.m.
Kuczaba (Góry Sowie) - 654 m n.p.m.
Radunia (Masyw Ślęży) - 578 m n.p.m.
Cisówka (Góry Sowie) - 490 m n.p.m.
Szczytna (Masyw Ślęży) - 480 m n.p.m.
Góra Parkowa (Góry Sowie) - 455 m n.p.m.
Krowiak - 397 m n.p.m.
Łysa Góra - 365 m n.p.m.
Lipowa Góra - 357,2 m n.p.m.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]