Raymond Aron

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Raymond Aron (1966,z lewej)

Raymond Aron ([ʁɛmɔ̃ aʁɔ̃] ur. 14 marca 1905 w Paryżu, zm. 17 października 1983 tamże) – francuski filozof, socjolog, teoretyk polityki i publicysta polityczny.

Studiował w École normale supérieure wraz z Jean-Paul Sartre'em i Paulem Nizanem. Jego rozprawa doktorska nosiła tytuł: Introduction à la philosophie de l'histoire. Essai sur les limites de l'objectivité historique (Wprowadzenie do filozofii historii. Esej o granicach obiektywizmu historycznego). Pracował i publikował przez wiele lat w dzienniku "Le Figaro", a później w tygodniku "L'Express". W latach 1945-1947 profesor w École nationale d'administration; 1948-1954 w Institut d'études politiques; 1955-1968 wykładowca Sorbony (jednym z jego asystentów był tam Pierre Bourdieu); 1960-1983 profesor w École pratique des hautes études w Paryżu ; w 1970 r. otrzymał katedrę Socjologii i Kultury współczesnej w Collège de France. Był członkiem Akademii Nauk Moralnych i Politycznych (od 1963) oraz wieloletnim współpracownikiem dziennika Le Figaro (1947-1983).

W Polsce najbardziej znaną pracą Arona jest wydane w 1955 r. "Opium intelektualistów”, będące odwołaniem do marksowskiej koncepcji ​​religii jako opium dla ludu. Według Arona, który analizuje pejzaż intelektualny powojennej Francji, to marksizm, stał się opium dla ówczesnych elit. Raymond Aron uważany jest za jedynego francuskiego politologa i socjologa, który oparł się pokusie komunistycznego totalitaryzmu i wytrwale wałczył z nim przez całe życie. We Francji, gdzie w środowiskach intelektualnych nurty filozoficzne wywodzące się z marksizmu święciły triumfy aż do lat 1980-tych, wielokrotnie spotykał się z ostracyzmem. W "Opium intelektualistów” przeprowadził surową krytykę naiwności i krótkowzroczności, której poddały się wielkie umysły epoki, w tym m.in. celebrowany na całym świecie twórca egzystencjalizmu i przyjaciel Arona z młodości, Jean-Paul Sartre. W Polsce wielkim admiratorem myśli Arona był Czesław Miłosz, który tenże sam wątek ukąszenia heglowskiego trzy lata wcześniej (1953) podjął w głośnej, rozliczeniowej książce "Zniewolony umysł”.

Drugim, poza nieustępliwą obroną liberalizmu, wątkiem myśli politycznej Arona była analiza stosunków międzynarodowych w epoce zimnej wojny. Liczne prace z tego nurtu – "Le Grand Schisme", "Les Guerres en Chaîne", "La Coexistence pacifique. Essai d’analyse", "Paix et guerre entre les nations", "République impériale. Les États-unis dans le monde (1945–1972)", "Histoire et dialectique de la violence", "Penser la guerre, Clausewitz" – pozwoliły odkryć na nowo aktualność myśli Carla von Clausewitza i wywarły niebagatelny wpływ na politologów formatu Zbigniewa Brzezińskiego czy Henry’ego Kissingerera.

W 2005 r. nakładem Wydawnictwa "Sprawy Polityczne" ukazał się pierwsza polska biografia Raymonda Arona pt. Pokój z widokiem na historię pióra Jarosława Kurskiego.

Prace[edytuj]

  • L’opium des intellectuels (1955, wyd. pol. 1956 pt. Koniec wieku ideologii, później Opium intelektualistów)
  • Paix et guerre entre les nations (1962)
  • Démocratie et totalitarisme (1965)
  • La Révolution introuvable (1968)
  • Le spectateur engagé (1981, wyd. pol. 1984 pt. Widz i uczestnik)
  • Mémoires (1983)

Tłumaczenia na język polski[edytuj]

  • Opium intelektualistów, Kultura, Paryż 1955; Wydawnictwo Muza, Warszawa 2000, przeł. Czesław Miłosz ​ISBN 83-7200-363-7
  • Widz i uczestnik, Polonia, Londyn 1984, przeł. Adam Zagajewski
  • Pokój i wojna między narodami, Centrum im. Adama Smitha, Warszawa 1995, przeł. Adam Mielczarek
  • Wspomnienia t. I, 2006, Wydawnictwo Sprawy Polityczne, przeł. Grażyna Śleszyńska, ​ISBN 83-921906-5-3

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]