Raymond Aron

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Raymond Aron
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 14 marzec 1904
Paryż
Data i miejsce śmierci 17 październik 1983
Paryż
Book signed by Raymond Aron and offered to Maurice Halbwachs.JPG

Raymond Aron ([ʁɛmɔ̃ aʁɔ̃] ur. 14 marca 1905 w Paryżu, zm. 17 października 1983 tamże) – francuski filozof, socjolog, teoretyk polityki i publicysta polityczny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w zamożnej rodzinie żydowskiej[1]. W latach 20-tych był socjalistą, wkrótce zmienił jednak poglądy i w latach 30-tych stał się bardzo krytyczny wobec Frontu Ludowego - koalicji socjalistów, radykałów i komunistów sprawującej władzę we Francji w latach 1936-1938[2]. Studiował w École normale supérieure wraz z Jean-Paul Sartre'em[2] i Paulem Nizanem[potrzebny przypis]. W latach 1930-1933 studiował w Niemczech na Uniwersytecie Kolońskim i obserwował zdobycie władzy przez NSDAP[3]. Jego rozprawa doktorska nosiła tytuł: Introduction à la philosophie de l'histoire. Essai sur les limites de l'objectivité historique (Wprowadzenie do filozofii historii. Esej o granicach obiektywizmu historycznego) i została opublikowana w 1938 roku[2].

Okres II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej został powołany do wojska[4]. Po klęsce Francji 23 czerwca 1940 roku udał się do Londynu, gdzie przebywał aż do końca wojny[1]. W Londynie był redaktorem naczelnym pisma "Wolna Francja (fr. France Libre)[4], pismo było trybuną prasową ruchu Wolna Francja Charles de Gaulle'a. Powrócił do Francji po wyzwoleniu Paryża[5].

Lata powojenne[edytuj | edytuj kod]

W latach 1947-1977 publikował w konserwatywnym dzienniku „Le Figaro”, a później w tygodniku „L'Express”[2]. W latach 1945–1947 profesor w École nationale d'administration; 1948–1954 w Institut d'études politiques; 1955–1968 wykładowca Sorbony (jednym z jego asystentów był tam Pierre Bourdieu); 1960–1983 profesor w École pratique des hautes études w Paryżu ; w 1970 otrzymał katedrę Socjologii i Kultury współczesnej w Collège de France. Był członkiem Akademii Nauk Moralnych i Politycznych (od 1963).

W okresie powojennym był sympatykiem generała De Gaulle'a. Jego stosunek do generała nie był jednak bezkrytyczny. Krytykował politykę De Gaulle'a wobec Algierii, domagał się wycofania Francji z z tego kraju[4]. Krytykował też antyamerykańską politykę generała[5]. Potępiał studencką rewoltę we Francji w maju 1968 roku, sympatyzował wówczas z prezydentem De Gaulle'm, któremu udało się stłumić wystąpienia studenckie i strajki[6].

Myśl polityczna[edytuj | edytuj kod]

W Polsce najbardziej znaną pracą Arona jest wydane w 1955 r. „Opium intelektualistów”, będące odwołaniem do marksowskiej koncepcji ​​religii jako opium dla ludu. Według Arona, który analizuje pejzaż intelektualny powojennej Francji, to marksizm stał się opium dla ówczesnych elit. Raymond Aron uważany jest za jedynego francuskiego politologa i socjologa, który oparł się pokusie komunistycznego totalitaryzmu i wytrwale wałczył z nim przez całe życie. We Francji, gdzie w środowiskach intelektualnych nurty filozoficzne wywodzące się z marksizmu święciły triumfy aż do lat 1980-tych, wielokrotnie spotykał się z ostracyzmem. W „Opium intelektualistów” przeprowadził surową krytykę naiwności i krótkowzroczności, której poddały się wielkie umysły epoki, w tym m.in. celebrowany na całym świecie twórca egzystencjalizmu i przyjaciel Arona z młodości, Jean-Paul Sartre. W Polsce wielkim admiratorem myśli Arona był Czesław Miłosz, który tenże sam wątek ukąszenia heglowskiego trzy lata wcześniej (1953) podjął w głośnej, rozliczeniowej książce „Zniewolony umysł”.

Drugim, poza nieustępliwą obroną liberalizmu, wątkiem myśli politycznej Arona była analiza stosunków międzynarodowych w epoce zimnej wojny. Liczne prace z tego nurtu – „Le Grand Schisme”, „Les Guerres en Chaîne”, „La Coexistence pacifique. Essai d’analyse”, „Paix et guerre entre les nations”, „République impériale. Les États-unis dans le monde (1945–1972)”, „Histoire et dialectique de la violence”, „Penser la guerre, Clausewitz” – pozwoliły odkryć na nowo aktualność myśli Carla von Clausewitza i wywarły niebagatelny wpływ na politologów formatu Zbigniewa Brzezińskiego czy Henry Kissingera.

Prace[edytuj | edytuj kod]

  • L’opium des intellectuels (1955, wyd. pol. 1956 pt. Koniec wieku ideologii, później Opium intelektualistów)
  • Paix et guerre entre les nations (1962)
  • Démocratie et totalitarisme (1965)
  • La Révolution introuvable (1968)
  • Le spectateur engagé (1981, wyd. pol. 1984 pt. Widz i uczestnik)
  • Mémoires (1983)

Tłumaczenia na język polski[edytuj | edytuj kod]

  • Opium intelektualistów, Kultura, Paryż 1955; Wydawnictwo Muza, Warszawa 2000, przeł. Czesław Miłosz ​ISBN 83-7200-363-7
  • Widz i uczestnik, Polonia, Londyn 1984, przeł. Adam Zagajewski
  • Pokój i wojna między narodami, Centrum im. Adama Smitha, Warszawa 1995, przeł. Adam Mielczarek
  • Wspomnienia t. I, 2006, Wydawnictwo Sprawy Polityczne, przeł. Grażyna Śleszyńska, ​ISBN 83-921906-5-3

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]