Nicienie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nicienie
Nematoda
Rudolphi, 1808
Osobnik młodociany i cytrynkowata cysta mątwika Heterodera glycines wypełniona larwami
Osobnik młodociany i cytrynkowata cysta mątwika Heterodera glycines wypełniona larwami
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ nicienie
Synonimy
  • Nemata

Nicienie (Nematoda) – typ zwierząt bezkręgowych, dawniej klasyfikowanych jako gromada w typie obleńce.

Środowisko[edytuj]

Zamieszkują środowisko wodne, ale również glebę. Niektóre gatunki żyją w wodach szczelinowych znajdujących się nawet 3,6 km pod powierzchnią ziemi - głębiej, niż jakiekolwiek inne znane organizmy wielokomórkowe[1]. Większość z nich jest pasożytami zwierząt i roślin.

Budowa zewnętrzna[edytuj]

  • Kształt ciała: Silnie wydłużone, o zróżnicowanych wymiarach (dymorfizm). W większości są to organizmy niewielkie, osiągające długość od 0,3 mm do mniej niż 10 cm, niektóre osiągają około 1,2 m, a jeden z gatunków osiąga 8 m długości ciała[2].
  • Zewnętrzna powłoka: Zewnętrzną powłokę ciała stanowi wór powłokowo-mięśniowy składający się z oskórka, nabłonka i pojedynczej warstwy mięśni.
    • Oskórek – (zwany kutikulą) stanowi bezkomórkową warstwę ochronną, przepuszcza jedynie wodę i gazy, zbudowany jest on z substancji białkowej. Dzięki niemu nicienie są bardzo odporne na trucizny i niekorzystne warunki środowiska.
    • Nabłonek – (zwany hipodermą) leży pod oskórkiem, jego budowa jest zależna od wielkości nicieni, tworzy on zgrubienia zwane wałkami hipodermalnymi, biegnące wzdłuż ciała.
    • Warstwa mięśniowa - zbudowana jest z czterech par mięśni podłużnych. Nie ma tu mięśni poprzecznych, jakie spotykamy u wirków. Jamę ciała wypełnia płyn surowiczy, który zapewnia zwierzęciu sprężystość, zastępuje on również układ krążenia rozprowadzając substancje odżywcze.

Budowa wewnętrzna[edytuj]

  • Posiadają szkielet hydrostatyczny.
  • Układ pokarmowy ma postać przewodu. Dzieli się on na trzy odcinki: przedni (początkowy) i tylny (końcowy) - pochodzenia ektodermalnego, oraz środkowy - pochodzenia endodermalnego. Rozpoczynają się otworem gębowym, który prowadzi do gardzieli łączącej się z jelitem, a kończy otworem odbytowym. U niektórych gatunków może dojść do redukcji otworu odbytowego, a nawet jelita środkowego. Nicienie wyróżniają się obecnością otworu odbytowego, który jest przykładem aromorfozy. Pozwala on między innymi na przyjmowanie pokarmu, nawet przed strawieniem poprzedniego (układ przetokowy/drożny).
  • Nicienie nie posiadają układu oddechowego, a wymianę gazową prowadzą całą powierzchnią ciała. Pasożyty potrafią oddychać beztlenowo.
  • Układ krążenia nie został wyspecjalizowany, substancje odżywcze rozprowadzane są po organizmie przez płyn surowiczy.
  • Układ nerwowy składa się z pierścienia okołogardzielowego (obrączki okołogardzielowej), w skład którego wchodzi 5 zwojów nerwowych, i z pni nerwowych (pnia brzusznego i pnia grzbietowego), połączonych spoidłami poprzecznymi.
  • Układ wydalniczy jest przekształconym (przystosowanym do usuwania płynnych metabolitów) układem protonefrydialnym. Niekiedy zwany układem "H". Zbudowany z 2 przewodów, które mają wspólne ujście. Przechodzą one przez całe ciało w bocznych wałkach hipodermalnych. Ujście produktów ubocznych stanowi otwór wydalniczy, umiejscowiony po spodniej stronie organizmu. Poprzedza go, wspólny dla obu kanałów, kanał poprzeczny. Główne zadanie tego układu to regulacja ciśnienia osmotycznego organizmu. U nicieni występują również komórki fagocytarne, które zatrzymują i gromadzą nierozpuszczalne w wodzie produkty przemiany materii. Zgromadzone odpady, przetrzymywane są przez całe życie organizmu.

Rozmnażanie[edytuj]

Rozmnażanie jedynie płciowe. Większość nicieni jest rozdzielnopłciowa, u niektórych występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samice najczęściej większe. U samców tylna część ciała zagięta. Niektóre umierają po kopulacji. Większość z nich jest jajorodna (jajożyworodny jest włosień kręty), a rozwój dzieli się na kilka stadiów. Może być prosty lub złożony. Nie wymaga zmiany żywiciela, choć niektóre gatunki mają ponad trzech. Larwa bardzo podobna do dorosłego osobnika. Nie posiada narządów rozrodczych oraz jest mniejsza. Wzrostowi towarzyszą linienia, w czasie których zostaje zrzucony stary oskórek. Na jego miejscu pojawia się nowy.

Przedstawiciele[edytuj]

Systematyka[edytuj]

Przypisy

  1. G. Borgonie, A. García-Moyano, D. Litthauer, W. Bert, A. Bester, E. van Heerden, C. Möller, M. Erasmus i T. C. Onstott. Nematoda from the terrestrial deep subsurface of South Africa. „Nature”. 474, s. 79–82, 2011. DOI: 10.1038/nature09974 (ang.). 
  2. Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.

Zobacz też[edytuj]