Saladyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy sułtana muzułmańskiego. Zobacz też: inne znaczenia terminu Saladyn.
Saladyn
Al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi Al-Kurdi
ilustracja
sułtan Egiptu
Okres panowania od 1171
do 1193
wezyr Fatymidów
Okres panowania od 1169
Dane biograficzne
Dynastia Ajjubidzi
Data i miejsce urodzenia 1137 lub 1138
Tikrit
Data i miejsce śmierci 4 marca 1193
Damaszek
Miejsce spoczynku Damaszek
Ojciec Nadżm ad-Din Ajjub
Rodzeństwo Al-Adil
Dzieci Al-Afdal Ali Az-Zahir Ghazi Al-Aziz Usman

Saladyn, Al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi Al-Kurdi[1] w skrócie Salah ad-Din al-Ajjubi (ur. 1137 lub 1138 w Tikricie w Mezopotamii, zm. 4 marca 1193 w Damaszku) – wódz i polityk muzułmański pochodzenia kurdyjskiego, sułtan Egiptu, władca imperium rozciągającego się od Sudanu po Syrię, od Jemenu przez Półwysep Arabski, północny Irak do wschodniej Turcji (Diyarbakır), uważany za założyciela dynastii Ajjubidów.

Według legendy, Saladyn urodził się ostatniej nocy przed ucieczką jego ojca (Nadżm ad-Din Ajjuba) z rodziną z zamku Tikrit do Aleppo, gdzie ojciec wstąpił na służbę u władcy Syrii, Nur ad-Dina. Saladyn dorastał w Baalbeku i Damaszku.

W 1152 r. sam Saladyn rozpoczął służbę u Nur ad-Dina. W 1164 r. został wysłany wraz ze swoim stryjem Szirkuhem, by bronić Egiptu i dynastii Fatymidów przed najazdem krzyżowców, a także by go podporządkować Nur-ad-Dinowi. Objął wówczas urząd gubernatora Aleksandrii. Po śmierci stryja w 1169 r. został wezyrem Fatymidów i sformował swoją gwardię "As-Salahijja", a po śmierci ostatniego kalifa fatymidzkiego w 1171 przejął całkowicie faktyczną władzę w Egipcie. Oddawszy się formalnie pod zwierzchnictwo kalifa abbasydzkiego ogłosił się wówczas sułtanem Egiptu. Gdy w 1174 r. zmarł Nur ad-Din, Saladyn sięgnął po jego dziedzictwo i przejął władzę w Syrii: jeszcze w tym samym roku opanował Damaszek (Aleppo opierało się mu aż do 1183 r., a mimo kilku prób nie zdołał zdobyć Mosulu). Jednocześnie toczył walki przeciwko Królestwu Jerozolimskiemu. W listopadzie 1177 roku, Saladyn wyprawił się z zamiarem zajęcia Askalonu, naprzeciw niego wyruszył Baldwin IV Trędowaty wraz z pięcioma setkami zbrojnych. Do głównego starcia tej kampanii doszło 25 listopada pod Montgisard. Oddziały sułtana zostały praktycznie całkowicie rozbite, a on sam musiał uciekać z pola bitwy pod eskortą swojej straży przybocznej. Baldwin IV nie mógł jednak wykorzystać zwycięstwa spod Montgisard, ponieważ pościg za Saladynem oznaczałby pozostawienie państewka krzyżowców bez armii. W maju 1180 roku doszło do podpisania rozejmu. Rozejm został zerwany z powodu napadów Renalda de Châtillon na muzułmańskie karawany. Renald zdobył także port Ajla i zwodował na Zatoce Akaba flotyllę statków, których zadaniem miało być łupienie okrętów muzułmańskich na Morzu Czerwonym oraz nadmorskich miast. Korsarze splądrowali miasteczka na wybrzeżu Afryki, spalili statki w kilku arabskich portach i zatopili okręt wiozący pielgrzymów do Dżiddy. W odpowiedzi Saladyn we wrześniu 1183 roku wraz ze swym wojskiem wkroczył do Palestyny. Przeciw niemu wyruszyła armia frankijska pod wodzą Gwidona z Lusignan. Do ich spotkania doszło w pobliżu Źródła Goliata na równinie Ezdrelon. W starciu tym Gwidon okazał się człowiekiem niezdecydowanym i nie radzącym sobie w sytuacjach kryzysowych. Wobec jego długiego wahania tylko zdecydowana postawa hrabiego Rajmunda z Trypolisu i Baliana z Ibelinu uchroniły armię przed klęską. Do decydującego starcia w tej wojnie doszło 4 lipca 1187 r., gdy Saladyn w bitwie pod Hittin rozbił wojska frankijskie. Wkrótce potem zdobył Jerozolimę (2 października) oraz szereg innych zamków, wypierając chrześcijan z niemal całego obszaru Ziemi Świętej. Reakcją na wydarzenia w Ziemi Świętej była III krucjata. W 1192 zawarł z krzyżowcami traktat kończący oblężenie Akki. Kilka miesięcy później zmarł w Damaszku.

Saladyn zasłynął jako zręczny polityk i wódz, a przy tym mecenas sztuki i nauki (zwłaszcza medycyny), człowiek wspaniałomyślny, prawy i rycerski. Jego postać została uwieczniona przez Torquata Tassa w Jerozolimie wyzwolonej. Utworzone przez niego potężne państwo rozpadło się jednak po jego śmierci ponieważ zostało rozdzielone wolą Saladyna[2] pomiędzy jego krewnych. Najstarszy syn, Al-Afdal został emirem Damaszku i rządził południową Syrią. Az-Zahir otrzymał natomiast Aleppo i północną Syrię. Kolejny syn Al-Aziz otrzymał Egipt, natomiast brat Saladyna Al-Adil rządził w Mezopotamii.

Znaczenie pełnego nazwiska[edytuj]

Pełne imię i nazwisko Saladyna wraz z tytułami brzmiało: Al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzzafar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi Al-Kurdi. Poszczególne jego elementy oznaczają[1]:

  • Al-Malik - tytuł królewski;
  • an-Nasir - tytuł zwycięzcy
  • Salah ad-Dunja wa-ad-Din - zaszczytny tytuł Dobro Świata i Wiary;
  • Abu al-Muzzafar - patronimik oznaczający Ojciec al-Muzzafara
  • Jusuf - imię Józef;
  • ibn Ajjub ibn Szazi - patronimik oznaczający syn Ajjuba syna Szaziego;
  • Al-Kurdi - określenie przynależności do grupy etnicznej - Kurdów.

Przypisy

  1. a b Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Bizancjum - Wyprawy krzyżowe. T. 18. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2007, s. 61. ISBN 978-83-7425-698-8.
  2. Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Bizancjum - Wyprawy krzyżowe. T. 18. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2007, s. 58. ISBN 978-83-7425-698-8.

Bibliografia[edytuj]

  • Peter M. Holt: Bliski Wschód od wypraw krzyżowych do 1517 roku. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1993, s. 52–53, 61–79, 91–95. ISBN 83-06-02290-4.