Skarżysko-Kamienna (stacja kolejowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Skarżysko-Kamienna
Budynek dworca – widok od strony peronów nocą
Budynek dworca – widok od strony peronów nocą
Państwo  Polska
Miejscowość Skarżysko-Kamienna
Lokalizacja Osiedle Przydworcowe
Data otwarcia 1885
Poprzednie nazwy Bzin, Skarżysko
Rodzaj stacja kolejowa
Dane techniczne
Liczba peronów 4
Liczba krawędzi
peronowych
6
Kasy T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Skarżyska-Kamiennej
Mapa lokalizacyjna Skarżyska-Kamiennej
Skarżysko-Kamienna
Skarżysko-Kamienna
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Skarżysko-Kamienna
Skarżysko-Kamienna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Skarżysko-Kamienna
Skarżysko-Kamienna
Ziemia51°06′57″N 20°52′54″E/51,115833 20,881667
Portal Portal Transport szynowy
Stacja Skarżysko-Kamienna nocą - widoczne wszystkie perony (od lewej: 3, 2, 1, w głębi przedłużenie peronu 1 - peron 1a)

Skarżysko-Kamiennastacja kolejowa w Skarżysku-Kamiennej, w województwie świętokrzyskim, w Polsce. Powstała w 1885 roku w ramach budowy kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej. Jedna z czterech stacji kolejowych w Polsce posiadających status stacji rozrządowej i jednocześnie jeden z większych kolejowych węzłów towarowych w kraju.

Położenie stacji kolejowej oraz jej znaczne rozmiary uwarunkowały specyficzne rozwiązania komunikacyjne w mieście. Część osobowa stacji znajduje się w centralnej części miasta, pomiędzy osiedlami: Przydworcowym i Dolna Kamienna, a część towarowa w północno-wschodniej części, przy granicy ze Skarżyskiem Kościelnym[1]. Dworzec kolejowy znajduje się przy Al. Niepodległości 90A[2].

Historia[edytuj]

Historia stacji kolejowej w Skarżysku-Kamiennej sięga końca XIX wieku – w 1885 roku nastąpiło uruchomienie linii Iwangorodzko-Dąbrowskiej. W ówczesnej miejscowości Kamienna, która dała początek obecnemu miastu, linia ta rozgałęziała się w kierunku wschodnim – do Ostrowca i Bodzechowa, oraz zachodnim – do Koluszek. W miejscu rozwidlenia zbudowano stację II klasy, której nadano nazwę pobliskiej wsi Bzin, chociaż obiekt zlokalizowany był na terenie Kamiennej. Obiekt posiadał parowozownie, warsztaty naprawy taboru kolejowego, 3 remizy, kuźnię, pompownię oraz warsztat obróbki metalu. Nazwa Skarżysko dla stacji przyjęła się w 1897 r. po upaństwowieniu kolei.

Linie kolejowe[edytuj]

Stacja Skarżysko-Kamienna ma charakter stacji węzłowej. Przebiegają przez nią dwie linie kolejowe o znaczeniu państwowym: linia kolejowa nr 8 Warszawa Zachodnia – Kraków Główny i linia kolejowa nr 25 Łódź Kaliska – Dębica. Z wyjątkiem odcinka linii nr 25 od Skarżyska do Tomaszowa Mazowieckiego, obie linie są zelektryfikowane i dwutorowe. Kilometraże linii przebiegających przez stację Skarżysko-Kamienna przedstawia poniższa tabela[3]:

Nr Nazwa km stacji
pocz. osi końca
8 Warszawa ZachodniaKraków Główny 142,923 143,442 144,452
25 Łódź KaliskaDębica 142,552 143,513 144,366

Infrastruktura[edytuj]

Budynek dworca[edytuj]

Podczas I wojny światowej w 1916 r. budynek dworca został spalony przez Rosjan – odbudowano go jednak w podobnym kształcie i do dnia dzisiejszego spełnia on swoją funkcję. Wewnątrz znajduje się czynna całodobowo hala poczekalni, gdzie znajduje się kiosk i sklepiki, a także dwie kasy biletowe spółki PKP Intercity, prowadzące również sprzedaż biletów Przewozów Regionalnych oraz Kolei Mazowieckich. W budynku dworca swoją siedzibę ma ponadto Świętokrzyski Oddział Przewozów Regionalnych[4] oraz Zespół Drużyn Konduktorskich Zakładu Południowego spółki PKP Intercity.

Perony[edytuj]

Stacja posiada 4 perony – 1, 1a, 2 oraz 3. W chwili obecnej peron 1a nie jest wykorzystywany, wcześniej zatrzymywały się przy nim pociągi do Łodzi i Tomaszowa Mazowieckiego[5]. Peron ten nie figuruje w chwili obecnej w wykazie zarządcy infrastruktury[6], choć fizycznie nadal oznaczony jest tabliczką.

Wszystkie perony wykonane są z utwardzonej nawierzchni bitumicznej[6]. Do peronu pierwszego dojście możliwe jest z ulicy oraz z budynku dworca[6]. Do pozostałych peronów dostęp jest przez kładkę dla pieszych oraz przejścia w poziomie szyn[6], zarezerwowane dla osób niepełnosprawnych i pracowników kolei.

Szczegółowy wykaz wszystkich peronów na stacji znajduje się w poniższej tabeli[6].

Nr linii
kolejowej
Nr peronu Rodzaj Wysokość
[m]
Długość [m] Nr toru Nawierzchnia Architektura
strona
lewa
strona
prawa
strona
lewa
strona
prawa
8 1 peron jednokrawędziowy niski 0,30 245 3 naw. bitumiczna zadaszenie; ławki; nagłośnienie
b.d. 1a b.d. 0,30 b.d. b.d. 7 3 naw. bitumiczna nagłośnienie
8 2 peron wyspowy wysoki 0,30 400 400 1 2 naw. bitumiczna zadaszenie; ławki; nagłośnienie
25 3 peron wyspowy wysoki 0,30 400 400 6 8 naw. bitumiczna zadaszenie; ławki; nagłośnienie

Stacja wyposażona jest w megafony, obsługiwane z pomieszczenia dyżurnego ruchu peronowego, mieszczącego się na peronie drugim. W przeszłości, począwszy od drugiej połowy lat 80. XX w., stacja wyposażona była ponadto w paletowe tablice informacyjne typu „Pragotron[7]. Obecnie na stacji brak tego typu urządzeń.

Urządzenia sterowania ruchem kolejowym[edytuj]

Część rozrządowa[edytuj]

Ruch w części rozrządowej stacji obsługiwany jest z nastawni SKA, SKB, SKC i SKE. W przeszłości wykorzystywana była także nastawnia SKD, obecnie przeznaczona do rozbiórki[8]. Rozrządem wagonów na górce rozrządowej steruje nastawnia rorządowa SKBr[9].

Przed modernizacją stacja rozrządowa wyposażona była w dwie górki rozrządowe, pracujące na kierunku północ-południe, oddzielone głównymi torami zasadniczymi. Obie górki, tzw. „warszawska” i „dęblińska” wyposażone były w mechaniczne urządzenia sterowania ruchem kolejowym. Stacja rozrządowa przeszła modernizację w latach 1986–1988. Zmodernizowana stacja jest stacją jednokierunkową dwugrupową, o kierunku pracy północ-południe. Obecnie wyposażona jest w jedną górkę rozrządową wraz z całością infrastruktury towarzyszącej[9]:

  • 16 torów przyjazdowych,
  • 32 tory kierunkowo-odjazdowe,
  • 3 tory odjazdowe do Radomia,
  • 3 tory odjazdowe do Stalowej Woli Rozwadowa,
  • 2 tory wyciągowe,
  • 2 tory komunikacyjne w grupie kierunkowo-odjazdowej,
  • 1 tor komunikacyjny w grupie przyjazdowej,
  • 1 tor na górce rozrządowej.

W okręgach SKA, SKB i SKC stacji rozrządowej zabudowane zostały przekaźnikowe urządzenia typu E z napędami zwrotnicowymi EEA4 w łącznej ilości 149 sztuk[9]. Na górce rozrządowej (okręg SKBr) zastosowano urządzenia automatycznego rozrządu[9]:

  • systemy automatycznego sterowania hamulcami ZWH i HAD sterujące:
    • 4 hamulcami odstępowymi typu ETH-11026,
    • 32 hamulcami docelowymi typu ETH-10013;
  • system pomiaru wolnej długości torów kierunkowych SKT-1,
  • system indywidualnego nastawiania zwrotnic SNZ-2 (33 zwrotnice).

Od listopada 1998 roku systemy ZWH i HAD w okręgu SKBr są wyłączone z eksploatacji z powodu uszkodzenia pakietów cyfrowych MC02 i MA11 oraz braku możliwości ich naprawy (części zamienne nie są już produkowane). Z powodu uszkodzenia głowic EFM 2101 czujników ELS-7 wyłączono z eksploatacji także system licznikowy do stwierdzania zajętości rozjazdów EOL[9]. Sprawne są: system pomiaru wolnej długości torów kierunkowych SKT-1 oraz system sterowania hamulcami SHT-1. System nastawiania zwrotnic SNZ-2 wymaga regeneracji[9]. W wyniku prac wykonanych w latach 2004–2007 sprawność techniczna hamulców odstępowych oraz głównego rurociągu ich zasilającego została przywrócona[9].

Zarządca infrastruktury stacji, PKP PLK, jako priorytetowe potrzeby modernizacyjne w obrębie stacji rozrządowej określa przede wszystkim zabudowę systemu nadrzędnego automatyki rozrządu, który umożliwiałby realizację:

  • identyfikacji odsprzęgów,
  • regulacji prędkości napychania składów oraz automatycznej regulacji prędkości odsprzęgów w strefie podziałowej,
  • automatycznego sterowania rozjazdami,
  • rejestracji zdarzeń oraz diagnostyki urządzeń,
  • rejestracji ilości rozrządzanych wagonów.

Część osobowa[edytuj]

Modernizacja stacji w latach 80. XX w. ominęła część osobową. Ruchem w tej części stacji zarządzają nastawnia dysponująca SY[10] i wykonawcza SY2. Te dwa okręgi nastawnicze do dziś wyposażone są w mechaniczne urządzenia SRK z sygnalizacją świetlną[9].

Połączenia[edytuj]

Peron II na dworcu kolejowym

Zgodnie z rozkładem wprowadzonym 16 października 2016 roku, ze Skarżyska-Kamiennej kursują pociągi do stacji[11]: Częstochowa, Gliwice, Kielce, Kołobrzeg, Kraków Główny, Krynica-Zdrój, Lublin, Ostrowiec Świętokrzyski, Przemyśl Główny, Radom, Warszawa Rembertów, Warszawa Wschodnia, Warszawa Zachodnia, Wrocław Główny, Zagórz, Zakopane.

Transport towarowy[edytuj]

W północno-wschodniej części miasta znajduje się oddana do użytku we wrześniu 1988 r. stacja rozrządowa; Skarżysko-Kamienna jest siedzibą zakładu przewozów towarowych [12] oraz zakładu taboru [13] spółki PKP Cargo. Poniższa tabela przedstawia statystyki załadunku towarów na stacji Skarżysko-Kamienna w wybranych latach.

Załadunek masy
towarowej (tony)
Liczba załadowanych
wagonów (szt.)
1985 149300 8588
1990 82000 3645
1995 42595 1470
1997 29665 1108
1998 28215 1143
1999 22551 868
2000 18674 757
2001 10418 487
2002 6279 343
2003 19830 810
2004 18976 767
2005 16976 767
2006 22833 1174

Komunikacja z dworcem[edytuj]

W bezpośrednim sąsiedztwie dworca znajduje się bezpłatny parking oraz dworzec autobusowy przewoźników dalekobieżnych. Odjeżdżają stąd m.in. autokary Polskiego Busa[14], czy PKS Polonus. Po drugiej stronie Al. Niepodległości znajduje się natomiast pętla autobusowa Miejskiej Komunikacji Samochodowej w Skarżysku-Kamiennej.

Planowane inwestycje[edytuj]

Przejście pomiędzy osiedlami Przydworcowym i Dolna Kamienna zapewnia kładka dla pieszych, która znajduje się w obrębie stacji i jednocześnie umożliwia przejście między peronami stacji. Połączenie drogowe między poszczególnymi osiedlami, rozdzielonymi stacją, jest nieco bardziej utrudnione[15]. Nad zachodnią głowicą stacji znajduje się wiadukt drogowy, a za północną głowicą przejazd kolejowy. Takie rozwiązanie komunikacyjne powoduje w godzinach szczytu duże zatory na wiadukcie na Al. Piłsudskiego albo konieczność pokonania ponad 2 kilometrów celem ominięcia części towarowej.

Na liście projektów Krajowego Programu Kolejowego znalazła się budowa tunelu pod dworcem kolejowym[16], sfinansowana w 85% ze środków Unii Europejskiej[15]. Początkowo w planach była budowa tunelu pieszego z infrastrukturą towarzyszącą, jednak ze względu na wspomniane uwarunkowania transportu drogowego, postanowiono rozszerzyć projekt o budowę tunelu pieszo-samochodowego[16]. Podobnie jak obecnie istniejąca kładka dla pieszych, tunel ten miałby służyć zarówno mieszkańcom miasta komunikującym się pomiędzy dwoma osiedlami, jak i pasażerom przemieszczającym się w obrębie dworca. Koszt budowy tunelu ma wynieść około 50 mln zł[16]. Termin rozpoczęcia prac nie jest jeszcze znany. Deklarowany termin zakończenia realizacji inwestycji to 2023 rok[16].

Na lata 2017–18 zaplanowany został remont budynku dworca i najbliższego otoczenia. Skarżyski dworzec znalazł się gronie pierwszych dziesięciu dworców w Polsce wytypowanych do remontu przez PKP S.A. Środki na remont pochodzić będą z Programu Operacyjnego Polska Wschodnia[17].

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Skarżysko-Kamienna (pol.). mapa.targeo.pl. [dostęp 2016-06-26].
  2. Polskie Koleje Państwowe S.A.: Wykaz czynnych dworców kolejowych (pol.). 2016-05-31. [dostęp 2016-06-26].
  3. Załącznik 2.4. Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych. W: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2013/2014. , 2013. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  4. Przewozy Regionalne: Kontakt - świętokrzyskie (pol.). przewozyregionalne.pl. [dostęp 2016-06-26].
  5. Skarżysko-Kamienna w Ogólnopolskiej Bazie Kolejowej – bazakolejowa.pl
  6. a b c d e Załącznik 2.4A Wykaz peronów. W: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2013/2014. , 2013. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  7. Mieczysław Szczurkiewicz. Przygotowanie stacji kolejowych do wzmożonych przewozów letnich. „Eksploatacja kolei”, 1980 (pol.). [dostęp 2016-06-26]. 
  8. Polskie Koleje Państwowe S.A., Oddział Gospodarowania Nieruchomościami. Załącznik nr 2 do: Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . 
  9. a b c d e f g h PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.. Aktualny stan techniczny urządzeń na stacji rozrządowej Skarżysko-Kamienna, okręg SKBr. , 2011. 
  10. MS: Życzenia dla Kolejarzy.... skarzysko24.pl, 2008-11-27. [dostęp 2016-06-27].
  11. Portal Pasażera: Plakatowy rozkład jazdy pociągów. PKP Polskie Linie Kolejowe SA, 2016-10-16. [dostęp 2016-12-04].
  12. PKP Cargo - Zakład Przewozów Towarowych w Skarżysku-Kamiennej
  13. PKP Cargo - Zakład Taboru w Skarżysku-Kamiennej
  14. Souter Holdings Poland Sp. z o.o.: Rozkład jazdy. polskibus.com. [dostęp 2016-06-26].
  15. a b Mateusz Bolechowski: Ponad dwa miliardy na świętokrzyskie koleje. Będzie tunel pod torami w Skarżysku za 23,6 miliona (pol.). echodnia.eu, 2016-05-31. [dostęp 2016-06-26].
  16. a b c d żuk: Tunel połączy Skarżysko-Kamienną. kielce.tvp.pl, 2016-04-21. [dostęp 2016-06-26].
  17. Paweł Wełpa: Dworzec PKP przejdzie remont. proskarzysko.pl, 2016-08-09. [dostęp 2016-12-07].

Bibliografia[edytuj]

  • Krzysztof Zemeła, 2003, Skarżysko-Kamienna - nadanie praw miejskich, Skarżysko-Kamienna, ​ISBN 83-918854-1-0
  • Miasto Skarżysko-Kamienna w statystyce, Urząd Miejski w Skarżysku-Kamiennej, 1987-1995
  • Miasto Skarżysko-Kamienna: Informator statystyczny, Urząd Miasta w Skarżysku-Kamiennej, 1999-2005

Linki zewnętrzne[edytuj]

Skarżysko-Kamienna
Linia 8 Warszawa ZachodniaKraków Główny (143,442 km)
BSicon KHSTl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Lipowe Pole
BSicon BHFq.svg
odległość: 2,367 km
Linia 25 Łódź KaliskaDębica (143,513 km)
BSicon eKHSTl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Skarżysko Milica
odległość: 2,364 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 2,690 km